Οι μεγάλοι κερδισμένοι (και χαμένοι) του ακριβότερου Μουντιάλ της ιστορίας

Το φετινό Παγκόσμιο Κύπελλο είναι μεγαλύτερο από κάθε διοργάνωση που έχει προηγηθεί.

Περισσότερες χώρες συμμετέχουν, περισσότερα παιχνίδια διεξάγονται και εκατομμύρια περισσότεροι θεατές παρακολουθούν τη δράση δημιουργώντας παράλληλα τεράστιες ευκαιρίες για κέρδη.

Την ώρα που οι κορυφαίοι ποδοσφαιριστές του πλανήτη γράφουν ιστορία στα γήπεδα, δισεκατομμύρια δολάρια αλλάζουν χέρια εκτός αγωνιστικών χώρων.

Ωστόσο, δεν κερδίζουν όλοι από τη μεγαλύτερη ποδοσφαιρική διοργάνωση του κόσμου. Υπάρχουν μεγάλοι οικονομικοί κερδισμένοι, αλλά και σημαντικοί χαμένοι.

Η FIFA είναι ο απόλυτος οικονομικός νικητής του Μουντιάλ

Τα ποσά που αποφέρει το Παγκόσμιο Κύπελλο στη FIFA, την παγκόσμια ομοσπονδία ποδοσφαίρου, είναι τεράστια.

Η FIFA είχε έσοδα-ρεκόρ ύψους 7,6 δισ. δολαρίων από το Μουντιάλ του Κατάρ το 2022 και αναμένεται να ξεπεράσει αυτό το ποσό στη διοργάνωση του 2026 στις ΗΠΑ, τον Καναδά και το Μεξικό, κυρίως λόγω της επέκτασης του τουρνουά στις 48 ομάδες.

Η Marion Laboure, ανώτερη στρατηγική αναλύτρια της Deutsche Bank Research, χαρακτηρίζει τη FIFA «χωρίς αμφιβολία» τον μεγαλύτερο νικητή, καθώς τα έσοδά της στον τετραετή κύκλο της διοργάνωσης πλησιάζουν τα 13 δισ. δολάρια.

Τα έσοδα της FIFA προέρχονται από:

• τα τηλεοπτικά δικαιώματα,
• τις άδειες εμπορικής εκμετάλλευσης,
• τις συμφωνίες φιλοξενίας,
• τις χορηγίες,
• και τις πωλήσεις εισιτηρίων.

«Η FIFA μπήκε επίσης στη δευτερογενή αγορά μέσω της επίσημης πλατφόρμας μεταπώλησης εισιτηρίων, εισπράττοντας προμήθεια 15% τόσο από τον αγοραστή όσο και από τον πωλητή», αναφέρει η Laboure.

Η τάση αυτή αναμένεται να συνεχιστεί, καθώς η FIFA εξετάζει ακόμη μεγαλύτερη επέκταση της διοργάνωσης σε 64 ομάδες, κάτι που θα μπορούσε να φέρει στη διοργάνωση χώρες όπως η Κίνα και η Ινδία και μαζί τους δισεκατομμύρια νέους θεατές.

Το ακριβότερο Παγκόσμιο Κύπελλο για όσους θέλουν να το ζήσουν από κοντά

Παρότι πολλοί φίλαθλοι εκπληρώνουν ένα όνειρο ζωής παρακολουθώντας από κοντά το Παγκόσμιο Κύπελλο, οικονομικά η εμπειρία έχει αποδειχθεί ιδιαίτερα απαιτητική.

Τα τεράστια ποσά που χρειάζονται για την αγορά εισιτηρίων, αλλά και η αμφιλεγόμενη πολιτική δυναμικής τιμολόγησης της FIFA όπου οι τιμές αυξάνονται όταν η ζήτηση μεγαλώνει έχουν προκαλέσει έντονες αντιδράσεις.

Ακόμη και ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ παραδέχθηκε ότι «δεν θα πλήρωνε» όταν ρωτήθηκε για το ενδεχόμενο εισιτηρίου αξίας 1.000 δολαρίων για το πρώτο παιχνίδι των ΗΠΑ απέναντι στην Παραγουάη.

Τα εισιτήρια για τον τελικό στο MetLife Stadium του Νιου Τζέρσεϊ προσφέρθηκαν επίσημα με τιμή που έφτανε τα 32.970 δολάρια, ενώ στη μεταπώληση ορισμένα εισιτήρια ξεπέρασαν ακόμη και τα 2 εκατ. δολάρια.

Ο πρόεδρος της FIFA Τζάνι Ινφαντίνο υπερασπίστηκε το κόστος των εισιτηρίων, υποστηρίζοντας ότι βρίσκεται στα επίπεδα άλλων μεγάλων αθλητικών διοργανώσεων στις ΗΠΑ.

Πέρα από τα εισιτήρια, οι φίλαθλοι επιβαρύνθηκαν επίσης με αυξημένα κόστη για:

• αεροπορικά εισιτήρια,
• διαμονή,
• φαγητό,
• μετακινήσεις.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα ήταν η αύξηση στις τιμές των τρένων του New Jersey Transit. Η διαδρομή περίπου 30 λεπτών προς το MetLife Stadium αυξήθηκε στα 150 δολάρια κατά τη διάρκεια της διοργάνωσης, από μόλις 12,90 δολάρια για εισιτήριο μετ’ επιστροφής υπό κανονικές συνθήκες.

Μετά τις αντιδράσεις, οι τιμές μειώθηκαν, αλλά παρέμειναν υψηλότερες από τα συνηθισμένα επίπεδα.

Η μεγάλη εμπορική ευκαιρία πίσω από τη δράση

Παρότι οι τηλεοπτικοί πάροχοι χρειάστηκε να καταβάλουν τεράστια ποσά για τα δικαιώματα μετάδοσης του Παγκοσμίου Κυπέλλου, οι υψηλές τηλεθεάσεις και η τεράστια ζήτηση από τους διαφημιζόμενους αναμένεται να τους αποφέρουν σημαντικά κέρδη.

Η FIFA εισήγαγε στη φετινή διοργάνωση τα διαλείμματα ενυδάτωσης, μια κίνηση που ο Τζάνι Ινφαντίνο χαρακτήρισε «καθαρά αθλητικό ζήτημα», υποστηρίζοντας ότι δεν αποφέρει επιπλέον έσοδα στην ομοσπονδία.

Ωστόσο, τα περίπου 90 δευτερόλεπτα που έχουν οι ποδοσφαιριστές για να πιουν νερό δημιούργησαν μια νέα εμπορική ευκαιρία για τηλεοπτικά δίκτυα και χορηγούς που θέλουν να προβάλλουν τα εμπορικά τους σήματα.

Η ευκαιρία αυτή είναι ιδιαίτερα σημαντική στις ΗΠΑ, όπου οι φίλαθλοι είναι ήδη εξοικειωμένοι με αθλητικές διοργανώσεις που διαμορφώνονται γύρω από τα διαφημιστικά διαλείμματα.

Το Fox Sports, που σύμφωνα με πληροφορίες πλήρωσε 485 εκατ. δολάρια για τα δικαιώματα μετάδοσης στις ΗΠΑ, παρουσίασε τα διαλείμματα ενυδάτωσης ως «χορηγούμενα» από εμπορικές εταιρείες.

Σύμφωνα με αναλυτές, μια μέση διαφήμιση διάρκειας 30 δευτερολέπτων κατά τη διάρκεια του Παγκοσμίου Κυπέλλου στο Fox κοστίζει μεταξύ 200.000 και 300.000 δολαρίων.

Στα παιχνίδια της εθνικής ομάδας των ΗΠΑ στις τελευταίες φάσεις της διοργάνωσης, η τιμή έφτασε ακόμη και τα 750.000 δολάρια.

Αυτό σημαίνει ότι μόνο οι διαφημίσεις στα διαλείμματα ενυδάτωσης θα μπορούσαν να αποφέρουν περίπου 250 εκατ. δολάρια στις ΗΠΑ, γεγονός που ενισχύει τις εκτιμήσεις ότι η πρακτική αυτή θα παραμείνει και σε επόμενες διοργανώσεις.

«Τα διαλείμματα ενυδάτωσης είναι καθαρός διαφημιστικός χώρος. Θα μου προκαλούσε μεγάλη έκπληξη αν εξαφανίζονταν. Η διευρυμένη μορφή της διοργάνωσης θα παραμείνει, γιατί πλέον η κλίμακα είναι το επιχειρηματικό μοντέλο της FIFA», ανέφερε η Marion Laboure της Deutsche Bank Research.

Οι τηλεθεατές στη Βρετανία που παρακολουθούν τους αγώνες από το BBC ή το ITV δεν εκτίθενται στις συγκεκριμένες διαφημίσεις, καθώς το BBC δεν μεταδίδει διαφημίσεις, ενώ το ITV περιορίζεται από τους κανονισμούς για τη διάρκεια των εμπορικών διαλειμμάτων.

Οι επίσημοι χορηγοί του Παγκοσμίου Κυπέλλου καταβάλλουν τεράστια ποσά για να συνδέσουν τα εμπορικά τους σήματα με τη διοργάνωση, αλλά επωφελούνται σημαντικά από την παγκόσμια προβολή.

Εταιρείες όπως η Adidas και η Coca-Cola βρίσκονται παντού γύρω από το τουρνουά.

Η γερμανική εταιρεία αθλητικών ειδών βρίσκεται σε ανταγωνισμό με τη Nike και επένδυσε περίπου 50 εκατ. λίρες στη διαφημιστική καμπάνια «Backyard Legends», με πρωταγωνιστές τον Λαμίν Γιαμάλ, τον Τζουντ Μπέλινγχαμ και τον Λιονέλ Μέσι.

Ωστόσο, ακόμη και μη επίσημες εταιρείες έχουν επωφεληθεί από την προσπάθεια της FIFA να περιορίσει την προβολή τους.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η κάλυψη του λογοτύπου της Levi’s έξω από το στάδιο Levi’s στο Σαν Φρανσίσκο, μια κίνηση που είχε στόχο να περιορίσει την εμπορική προβολή μη χορηγών.

Ο Ντέιβιντ Μπέκαμ δεν χρειάστηκε να πατήσει στο γήπεδο

EPA/SHAWN THEW

Η μεγάλη διαφημιστική καμπάνια της Adidas περιλαμβάνει επίσης μια εκδοχή με τεχνητή νοημοσύνη του σερ Ντέιβιντ Μπέκαμ ο οποίος, λόγω των πολλών επαγγελματικών υποχρεώσεών του, πιθανότατα δεν θα μπορούσε να συμμετάσχει σε όλα τα γυρίσματα.

Ο πρώτος δισεκατομμυριούχος αθλητής της Βρετανίας έχει εμφανιστεί σε τόσες διαφημίσεις από τη Home Depot μέχρι την Bank of America ώστε αρκετοί θα μπορούσαν να ξεχάσουν ποιο ακριβώς brand εκπροσωπεί κάθε φορά.

Παρότι έχει αποσυρθεί από την ενεργό δράση εδώ και περισσότερο από μία δεκαετία, ο Μπέκαμ παραμένει ένα από τα μεγαλύτερα πρόσωπα του αμερικανικού ποδοσφαίρου.

Η ομάδα Inter Miami, της οποίας είναι συνιδιοκτήτης, θεωρείται η πολυτιμότερη ομάδα του Major League Soccer, με εκτιμώμενη αξία 1,45 δισ. δολάρια.

Μπορεί να μην κατάφερε να κατακτήσει το Παγκόσμιο Κύπελλο μέσα στο γήπεδο, όμως έχει κερδίσει τη μάχη της εμπορικής επιρροής εκτός αυτού.

Μεγάλη προβολή, αμφίβολα οικονομικά οφέλη

Οι 16 πόλεις που φιλοξενούν αγώνες στις ΗΠΑ, τον Καναδά και το Μεξικό υποδέχθηκαν εκατομμύρια φιλάθλους και τουρίστες, ενισχύοντας ξενοδοχεία, εστίαση και τοπικές επιχειρήσεις.

Ωστόσο, ειδικοί υποστηρίζουν ότι τα μακροπρόθεσμα οικονομικά οφέλη από τη φιλοξενία ενός τόσο μεγάλου αθλητικού γεγονότος είναι περιορισμένα.

Η FIFA εκτίμησε ότι το Παγκόσμιο Κύπελλο θα προσθέσει περίπου 41 δισ. δολάρια στην παγκόσμια οικονομία, εκ των οποίων τα 17 δισ. δολάρια θα κατευθυνθούν στην οικονομία των ΗΠΑ.

Παράλληλα, προβλέπεται η δημιουργία περίπου 185.000 θέσεων εργασίας, κυρίως στον τουρισμό, την εστίαση και τη φιλοξενία.

Ωστόσο, ο Alexander Budzier, ερευνητής διοίκησης στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης και διευθύνων σύμβουλος της Oxford Global Projects, υποστηρίζει ότι τα πραγματικά μακροπρόθεσμα οφέλη συχνά δεν υλοποιούνται.

Σύμφωνα με τον ίδιο, οι πόλεις που φιλοξενούν μεγάλες διοργανώσεις συχνά βλέπουν ακόμη και μείωση επισκεπτών, καθώς πολλοί ταξιδιώτες αποφεύγουν την αυξημένη κίνηση και το χάος που προκαλεί το τουρνουά.

«Δημιουργεί θέσεις εργασίας, αλλά δεν δημιουργεί πλούτο», σημειώνει.

Αν και υπάρχει αύξηση στις προσλήψεις, αυτές αφορούν κυρίως χαμηλότερα αμειβόμενες θέσεις στον κλάδο της φιλοξενίας.

Τα στοιχεία δείχνουν ότι οι προσλήψεις σε αμερικανικές παμπ, μπαρ και εστιατόρια αυξήθηκαν πριν από τη διοργάνωση, αλλά η άνοδος αυτή ήταν προσωρινή.

Σύμφωνα με τον Budzier, το μόνο πραγματικά σημαντικό οικονομικό όφελος προκύπτει όταν οι διοργανώσεις συνοδεύονται από μεγάλα έργα υποδομής, όπως συνέβη με την ανάπλαση της περιοχής Stratford στο Λονδίνο μετά τους Ολυμπιακούς Αγώνες του 2012.

Ωστόσο, επειδή το μεγαλύτερο μέρος του Παγκοσμίου Κυπέλλου 2026 χρησιμοποιεί ήδη υπάρχοντα στάδια, ξενοδοχεία, προπονητικές εγκαταστάσεις και υποδομές μετακίνησης, «δεν θα υπάρξουν σημαντικά οικονομικά οφέλη από την ανάπτυξη νέων έργων».

Οι προσδοκίες για έκρηξη κρατήσεων που δεν επιβεβαιώθηκαν

Η αναμενόμενη αύξηση της ζήτησης για ξενοδοχειακά δωμάτια δεν επιβεβαιώθηκε, με εκπροσώπους του κλάδου να αναφέρουν ότι οι κρατήσεις στις πόλεις που φιλοξενούν αγώνες ήταν χαμηλότερες σε σχέση με πέρυσι.

Η Ένωση Ξενοδόχων της Βρετανικής Κολομβίας ανέφερε ότι, παρότι τα τελικά στοιχεία δεν είχαν ακόμη οριστικοποιηθεί, οι κρατήσεις για τον Ιούνιο και τον Ιούλιο κινούνταν «σημαντικά χαμηλότερα από τα προηγούμενα χρόνια», παρά το γεγονός ότι το Βανκούβερ φιλοξένησε επτά αγώνες του τουρνουά στον Καναδά.

Όπως σημειώνει η ένωση, οι μεγάλες διοργανώσεις «δεν δημιουργούν 40 συνεχόμενες ημέρες πλήρους πληρότητας στα ξενοδοχεία», αλλά προκαλούν υψηλή ζήτηση μόνο γύρω από συγκεκριμένες ημερομηνίες αγώνων.

Για τους Αμερικανούς ξενοδόχους, ο ενθουσιασμός πριν από την έναρξη του τουρνουά επίσης δεν μεταφράστηκε σε αυξημένες κρατήσεις.

Η Αμερικανική Ένωση Ξενοδοχείων και Καταλυμάτων (AHLA) κατηγόρησε τη FIFA ότι είχε δεσμεύσει υπερβολικά μεγάλο αριθμό δωματίων για δική της χρήση, δημιουργώντας τεχνητή εικόνα υψηλής ζήτησης. Η FIFA έχει δηλώσει ότι δεν αναγνωρίζει αυτή την κατηγορία.

Η Marion Laboure της Deutsche Bank Research υποστηρίζει ότι παρόμοιο φαινόμενο είχε παρατηρηθεί και στο Παγκόσμιο Κύπελλο της Γαλλίας το 1998, όταν η πραγματική ζήτηση δεν ανταποκρίθηκε στις αρχικές προβλέψεις.

«Μέχρι τον Απρίλιο, το 80% των Αμερικανών ξενοδόχων ανέφερε ότι οι κρατήσεις βρίσκονταν κάτω από τις αρχικές εκτιμήσεις. Στη Νέα Υόρκη, τα δύο τρίτα των ξενοδόχων δήλωναν χαμηλότερη ζήτηση από την αναμενόμενη, ενώ στο Σιάτλ σχεδόν το 80% μιλούσε για μια διοργάνωση που δεν είχε τον αναμενόμενο αντίκτυπο», ανέφερε.

Το Μουντιάλ που μπορεί να σπάσει κάθε ρεκόρ στοιχημάτων

Το Παγκόσμιο Κύπελλο του 2026 αναμένεται να γίνει το μεγαλύτερο αθλητικό γεγονός στην ιστορία του στοιχηματισμού.

Σύμφωνα με εκτιμήσεις, περίπου 50 δισ. δολάρια πρόκειται να τοποθετηθούν σε στοιχήματα κατά τη διάρκεια της διοργάνωσης, ποσό που αντιστοιχεί σε περίπου 500 εκατ. δολάρια ανά αγώνα, σύμφωνα με τη χρηματοοικονομική εταιρεία Macquarie, η οποία έχει παρουσία στον κλάδο των τυχερών παιχνιδιών.

Η εκτόξευση αυτή οφείλεται κυρίως στην επέκταση του τουρνουά, καθώς οι ομάδες αυξήθηκαν και ο συνολικός αριθμός αγώνων ξεπερνά τους 100, από τους 64 που διεξήχθησαν στο Παγκόσμιο Κύπελλο του 2022.

Η Flutter Entertainment, ιδιοκτήτρια των στοιχηματικών πλατφορμών Paddy Power, Betfair και Sky Bet, εκτιμά ότι ο συνολικός όγκος στοιχημάτων θα είναι διπλάσιος σε σχέση με την προηγούμενη διοργάνωση, λόγω της ανάπτυξης της αγοράς στις ΗΠΑ αλλά και της αύξησης του ενδιαφέροντος στη Βραζιλία.

Ο αναλυτής της Macquarie, Chad Beynon, υποστηρίζει ότι το ζωντανό στοίχημα κατά τη διάρκεια των αγώνων έχει πλέον αντικαταστήσει σε μεγάλο βαθμό το παραδοσιακό στοίχημα πριν από την έναρξη.

«Πλέον όλα αφορούν την αντίδραση σε όσα συμβαίνουν μέσα στο γήπεδο και την προσαρμογή των προβλέψεων. Παλαιότερα το μοντέλο ήταν διαφορετικό: τοποθετούσες το στοίχημά σου πριν αρχίσει ο αγώνας και μετά απλώς παρακολουθούσες», εξηγεί.

Η αγορά αθλητικού στοιχήματος στις ΗΠΑ παραμένει σχετικά νέα. Μέχρι το 2018, το αθλητικό στοίχημα ήταν νόμιμο μόνο στη Νεβάδα, την πολιτεία όπου βρίσκεται το Λας Βέγκας.

Ωστόσο, απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου άνοιξε τον δρόμο ώστε πολλές πολιτείες να νομιμοποιήσουν τη δραστηριότητα.

Παρόλα αυτά, σε πολιτείες όπως η Καλιφόρνια και το Τέξας το αθλητικό στοίχημα παραμένει παράνομο.

Εκεί, έχει αναπτυχθεί ιδιαίτερα μια νέα αγορά: οι αγορές προβλέψεων (prediction markets), ένας ταχέως αναπτυσσόμενος κλάδος αξίας δισεκατομμυρίων δολαρίων, ιδιαίτερα δημοφιλής στους νεότερους άνδρες.

Οι πλατφόρμες αυτές δεν θεωρούνται επίσημα μορφή τυχερού παιχνιδιού, γεγονός που επιτρέπει σε χρήστες να τοποθετούν προβλέψεις για αθλητικά γεγονότα ακόμη και σε πολιτείες όπου το παραδοσιακό στοίχημα απαγορεύεται.

Πηγή: BBC