Οι θάνατοι από αυτόν τον καρκίνο μπορούν πλέον να εξαλειφθούν
Είναι ο τέταρτος πιο συχνός τύπος καρκίνου στις γυναίκες παγκοσμίως, όμως νέα έρευνα δείχνει ότι ο καρκίνος του τραχήλου της μήτρας ίσως έχει πλέον απέναντί του ένα πολύ ισχυρό «όπλο».
Το εμβόλιο κατά του ανθρώπινου θηλωματοϊού (HPV), το Gardasil 9, αποτέλεσε αντικείμενο μιας νέας μελέτης που δημοσιεύθηκε στο Ηνωμένο Βασίλειο και κατέγραψε μια εντυπωσιακή και σπάνια μείωση 100% στους θανάτους από καρκίνο του τραχήλου της μήτρας.
Για τους γιατρούς που δίνουν μάχη απέναντι σε αυτή τη μορφή καρκίνου, η οποία παρουσιάζει ποσοστό θνησιμότητας λίγο πάνω από 31% μέσα σε πέντε χρόνια, τα αποτελέσματα αποτελούν μια σημαντική επιβεβαίωση ότι η ιατρική κοινότητα σημειώνει ουσιαστική πρόοδο.
Το εμβόλιο που εξετάστηκε στη μελέτη είναι το ίδιο που χορηγείται και στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Η έρευνα δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό The Lancet στις 17 Ιουνίου. Επικεφαλής της μελέτης ήταν ο Peter Sasieni, καθηγητής επιδημιολογίας του καρκίνου στο Πανεπιστήμιο Queen Mary του Λονδίνου και διευθυντής της Μονάδας Κλινικών Δοκιμών Πρόληψης Καρκίνου του Cancer Research UK στο ίδιο πανεπιστήμιο.
Ο ίδιος χαρακτήρισε τα αποτελέσματα «λίγο απρόσμενα», καθώς η μελέτη έδειξε ότι στην ηλικιακή ομάδα 20 έως 24 ετών, όπου περίπου το 90% είχε εμβολιαστεί κατά του HPV, δεν καταγράφηκε ούτε ένας θάνατος από καρκίνο του τραχήλου της μήτρας.
«Περίμενα να δω μείωση στους θανάτους από καρκίνο του τραχήλου της μήτρας, αλλά δεν περίμενα να δω μηδενικούς θανάτους για πέντε συνεχόμενα χρόνια», δήλωσε ο Sasieni. «Ήμουν πραγματικά ενθουσιασμένος».
Οι ερευνητές εξετάζουν τώρα τι σημαίνουν αυτά τα ευρήματα για το μέλλον της πρόληψης του HPV και την αντιμετώπιση του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας.
Τα ευρήματα της μελέτης: Μείωση 100% στους θανάτους από καρκίνο του τραχήλου της μήτρας
Η ίδια η μελέτη εξέτασε δεδομένα από το 2001 έως το 2024 σε γυναίκες από τρεις ηλικιακές ομάδες: 20 έως 24 ετών, 25 έως 29 ετών και 30 έως 34 ετών.
Η νεότερη ομάδα ήταν αυτή που είχε τη μεγαλύτερη πρόσβαση στο εμβόλιο, καθώς οι περισσότερες γυναίκες είχαν εμβολιαστεί στην ηλικία των 12 ή 13 ετών. Οι μεγαλύτερες ηλικιακές ομάδες είχαν διαφορετικό επίπεδο πρόσβασης, καθώς σε ορισμένες περιπτώσεις το εμβόλιο προσφερόταν μέχρι την ηλικία των 18 ετών και κάποιες επέλεξαν να το κάνουν.
Στην ηλικιακή ομάδα 25 έως 29 ετών, η μελέτη κατέγραψε επίσης μείωση 100% στους θανάτους από καρκίνο του τραχήλου της μήτρας, ενώ στην ομάδα των 30 έως 34 ετών, όπου υπήρχε μικρότερη πρόσβαση ή ενημέρωση για το εμβόλιο, η μείωση έφτασε το 63%.
«Η επίδραση είναι τεράστια», δήλωσε ο Peter Sasieni. «Έχουμε μειώσει τους θανάτους από καρκίνο του τραχήλου της μήτρας κατά τουλάχιστον 80%».
Ωστόσο, ο ερευνητής προειδοποίησε ότι, επειδή πρόκειται για παρατηρητική μελέτη, το μηδενικό ποσοστό θανάτων δεν σημαίνει ότι ο κίνδυνος έχει εξαφανιστεί πλήρως.
«Δεν θα μου προκαλούσε έκπληξη αν καταγραφούν ένας ή δύο θάνατοι σε αυτή την ηλικιακή ομάδα όταν γίνουν διαθέσιμα τα δεδομένα για το 2025», ανέφερε. «Όμως η κοινότητα της δημόσιας υγείας είχε στόχο να μειώσει σημαντικά τον καρκίνο του τραχήλου της μήτρας και τους θανάτους από αυτόν, και αυτό ακριβώς έχει επιτευχθεί».
Η εντυπωσιακή αποτελεσματικότητα του εμβολίου πιθανότατα οφείλεται, σύμφωνα με ειδικούς, σε τρεις βασικούς παράγοντες: στην ισχυρή και μακροχρόνια ανοσολογική απόκριση που προκαλεί, στο γεγονός ότι χορηγείται πριν από την έκθεση στον ιό και στο ότι το εννιαδύναμο εμβόλιο (Gardasil 9) καλύπτει τους τύπους HPV που προκαλούν πάνω από το 90% των καρκίνων του τραχήλου της μήτρας.
«Ο λόγος για αυτό το εντυπωσιακό επίπεδο αποτελεσματικότητας είναι πιθανότατα ότι το εμβόλιο δημιουργεί μια πολύ ισχυρή και διαρκή ανοσολογική προστασία», εξήγησε η Andrea Tufano-Sugarman, γυναικολόγος ογκολόγος στο Memorial Sloan Kettering Cancer Center στη Νέα Υόρκη.
Παράλληλα, μια ανάλυση που δημοσιεύθηκε τον Μάιο του 2026 από το Κέντρο Έρευνας και Πολιτικής για τις Λοιμώδεις Ασθένειες του Πανεπιστημίου της Μινεσότα κατέληξε ότι τα εμβόλια HPV είναι αποτελεσματικά και ασφαλή, καθώς προλαμβάνουν προκαρκινικές αλλοιώσεις και καρκίνο του τραχήλου της μήτρας, ενώ ενδέχεται να προσφέρουν προστασία και απέναντι σε άλλους καρκίνους που σχετίζονται με τον HPV. Η παγκόσμια ανάλυση περιλάμβανε 121 μελέτες και έδειξε ότι ακόμη και μία μόνο δόση του εμβολίου μπορεί να προσφέρει προστασία από τη λοίμωξη HPV.
Έρευνα που δημοσιεύθηκε τον Μάιο του 2024 στο British Medical Journal έδειξε ότι σχεδόν 30.000 γυναίκες στην Αγγλία ηλικίας 20 έως 64 ετών διαγνώστηκαν με καρκίνο του τραχήλου της μήτρας μεταξύ Ιανουαρίου 2006 και Ιουνίου 2020. Παράλληλα, περισσότερες από 335.000 γυναίκες διαγνώστηκαν με CIN3, μια προκαρκινική αλλοίωση στον τράχηλο της μήτρας που μπορεί να εξελιχθεί σε καρκίνο.
Μετά την εισαγωγή του εμβολίου HPV, η μελέτη διαπίστωσε ότι τα κορίτσια που εμβολιάστηκαν στην ηλικία των 12 έως 13 ετών είχαν 83,9% μικρότερο κίνδυνο διάγνωσης με καρκίνο του τραχήλου της μήτρας σε σύγκριση με τις μη εμβολιασμένες γυναίκες. Παράλληλα, εμφάνισαν 94,3% μικρότερο κίνδυνο εμφάνισης CIN3.
Έγχρωμη εικόνα από ηλεκτρονικό μικροσκόπιο διέλευσης (TEM) σωματιδίων του ανθρώπινου θηλωματοϊού (HPV) (σε τιρκουάζ απόχρωση). Ορισμένα στελέχη του HPV έχουν συσχετιστεί με την εμφάνιση καρκίνων, ιδιαίτερα του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας. NIAID/NIH/Science Photo Library
Η ιστορία του εμβολίου HPV
Το 2006 εγκρίθηκε η πρώτη μορφή του εμβολίου Gardasil στις ΗΠΑ για κορίτσια και νεαρές γυναίκες. Το 2014 εγκρίθηκε από τον αμερικανικό Οργανισμό Τροφίμων και Φαρμάκων (FDA) η νεότερη εκδοχή, το Gardasil 9.
Σήμερα, οι ειδικοί συστήνουν τον εμβολιασμό τόσο για τα κορίτσια όσο και για τα αγόρια περίπου στην ηλικία των 11 ή 12 ετών, ιδανικά πριν από την έναρξη της σεξουαλικής δραστηριότητας.
Το Gardasil 9 έχει εγκριθεί για άτομα ηλικίας 9 έως 45 ετών, ενώ ακόμη και όσοι έχουν ήδη διαγνωστεί με HPV μπορούν να επωφεληθούν από τον εμβολιασμό.
Το εμβόλιο που οι γιατροί αποκαλούν «εμβόλιο κατά του καρκίνου»
Το εμβόλιο είναι αυτό που ο Robert Frenck, παιδίατρος στο Cincinnati Children’s Hospital Medical Center και διευθυντής του Κέντρου Έρευνας Εμβολίων του νοσοκομείου, περιγράφει στους ασθενείς του ως «εμβόλιο που προλαμβάνει τον καρκίνο».
Σύμφωνα με το St. Jude Children’s Research Hospital, το εμβόλιο προστατεύει από τη μόλυνση με εννέα τύπους HPV που προκαλούν καρκίνο.
«Ο καρκίνος του τραχήλου της μήτρας μπορεί να χρειαστεί χρόνια για να αναπτυχθεί μετά από μια λοίμωξη από HPV», εξηγεί ο Frenck.
Παράλληλα, περίπου τα δύο τρίτα των καρκίνων κεφαλής και τραχήλου συνδέονται με τον HPV, ενώ το εμβόλιο μπορεί να συμβάλει στην πρόληψη και αυτών των μορφών καρκίνου, συμπεριλαμβανομένων ορισμένων καρκίνων του λαιμού που σχετίζονται με τη στοματική επαφή, αλλά και άλλων καρκίνων σε περιοχές όπως ο κόλπος, ο πρωκτός, το πέος και το αιδοίο.
Για τους νεαρούς άνδρες που σκέφτονται αν θα κάνουν το εμβόλιο, ο Frenck επισημαίνει έναν ακόμη σημαντικό λόγο: βοηθά στην πρόληψη των γεννητικών κονδυλωμάτων.
Πρόσβαση και παραπληροφόρηση
Από την ανάπτυξη του εμβολίου και μετά, γιατροί όπως ο Frenck ενθαρρύνουν τους ασθενείς να εμβολιάζονται, λόγω των υψηλών ποσοστών αποτελεσματικότητας.
Ωστόσο, στις Ηνωμένες Πολιτείες, σύμφωνα με έρευνα που δημοσιεύθηκε το 2025 στο Lancet Regional Health Americas, μόνο περίπου το 63% των ανθρώπων έχει λάβει και τις δύο απαιτούμενες δόσεις του εμβολίου.
Ο Frenck αναφέρει ότι πολλοί ασθενείς εξακολουθούν να έρχονται αντιμέτωποι με μύθους γύρω από το εμβόλιο, όπως ότι προκαλεί υπογονιμότητα ή ότι ενθαρρύνει την έναρξη της σεξουαλικής δραστηριότητας στα παιδιά ισχυρισμοί που, όπως σημειώνει, δεν βασίζονται σε επιστημονικά δεδομένα.
Ενώ στις ΗΠΑ το μεγαλύτερο πρόβλημα είναι η παραπληροφόρηση, σε παγκόσμιο επίπεδο το βασικό εμπόδιο είναι περισσότερο η πρόσβαση στο εμβόλιο και όχι η αποδοχή του.
«Υπάρχουν επίσης σημαντικές επιπτώσεις για περιοχές που δεν εξυπηρετούνται επαρκώς, τόσο σε παγκόσμιο όσο και σε εθνικό επίπεδο», σημειώνει η Andrea Tufano-Sugarman.
Απευθυνόμενη στους γονείς, η ίδια τονίζει ότι τα νέα δεδομένα αποτελούν ένα ισχυρό κίνητρο για εμβολιασμό.
«Στις ΗΠΑ, η ολοκλήρωση του κύκλου εμβολιασμού HPV στους εφήβους 13 έως 17 ετών βρίσκεται περίπου στο 64%, πολύ χαμηλότερα από το 90% της Αγγλίας. Υπάρχει περιθώριο βελτίωσης και δεν έχουμε την πολυτέλεια να το αγνοήσουμε», αναφέρει.
Τι θέλουν να γνωρίζουν οι ειδικοί για το εμβόλιο HPV
Ο Robert Frenck εκτιμά ότι η νέα μελέτη μπορεί να βοηθήσει τους ασθενείς να κατανοήσουν καλύτερα τα μακροπρόθεσμα οφέλη του εμβολίου HPV.
Η Stephanie Alimena, γυναικολόγος ογκολόγος στο Dana-Farber Cancer Institute και στο Brigham and Women’s Hospital στη Βοστώνη, υποστηρίζει ότι ο εμβολιασμός πρέπει να αφορά τους πάντες.
«Όλοι, και εννοώ όλοι, θα πρέπει να κάνουν το εμβόλιο. Όσο περισσότεροι άνθρωποι εμβολιάζονται, τόσο ισχυρότερη γίνεται η συλλογική ανοσία και τόσο μειώνονται τα ποσοστά όλων των καρκίνων που σχετίζονται με τον HPV», αναφέρει.
Η ίδια χαρακτηρίζει τα νέα δεδομένα «εξαιρετικά συναρπαστικά», καθώς οι γιατροί περίμεναν περίπου 20 χρόνια για να δουν τα αποτελέσματα που ανέμεναν από τον εμβολιασμό.
«Για όσους είναι σήμερα επιλέξιμοι για το εμβόλιο, αυτά τα δεδομένα μετατρέπουν μια θεωρητική σύσταση σε μια σύσταση που μπορεί να σώσει ζωές», λέει η Leeya Pinder, γυναικολόγος ογκολόγος στο UC Cancer Center στο Σινσινάτι.
«Αν ένα παιδί εμβολιαστεί στην ηλικία των 12 ή 13 ετών, ο κίνδυνος να πεθάνει από καρκίνο του τραχήλου της μήτρας πριν από την ηλικία των 30 είναι ουσιαστικά μηδενικός», προσθέτει.
Ωστόσο, οι ειδικοί διευκρινίζουν ότι η νέα έρευνα δεν αλλάζει τις υπάρχουσες θεραπείες για όσους ήδη ζουν με καρκίνο του τραχήλου της μήτρας ή προκαρκινικές αλλοιώσεις.
«Πρέπει να συνεχίσουμε να δίνουμε έμφαση στην πρόσβαση στον προληπτικό έλεγχο, στη δευτερογενή πρόληψη και στην υψηλής ποιότητας ογκολογική φροντίδα. Δεν μπορούμε όμως να χάσουμε από τα μάτια μας την ανάγκη για νέες καινοτομίες για τις γυναίκες που ήδη αντιμετωπίζουν τη νόσο», σημειώνει η Pinder.
Παρότι, όπως επισημαίνουν οι ειδικοί, υπάρχει ακόμη πολλή δουλειά να γίνει, η ιατρική κοινότητα αντιμετωπίζει τα νέα στοιχεία ως μια σημαντική επιτυχία.
Όπως χαρακτηριστικά λέει η Pinder:
«Το σημαντικότερο στατιστικό στοιχείο είναι ένα: το μηδέν».
Πηγή: Nationalgeographic
