Ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ ταρακούνησε για ακόμα μια φορά τους συμμάχους του στον Κόλπο και πολλούς από τους ίδιους τους συνεργάτες του με το σχέδιό του να επιβάλει διόδια στα Στενά του Ορμούζ, πυροδοτώντας μια διεθνή κούρσα για να τον πείσουν να ανακαλέσει το αίτημά του, όπως δήλωσαν στο CNN πηγές με γνώση του θέματος.
Η αιφνιδιαστική ανακοίνωση τη Δευτέρα έγινε παρά τις μήνες προειδοποιήσεων των ίδιων των συμβούλων του Τραμπ να μην προχωρήσει στην ιδέα, από φόβο ότι θα υπονόμευε τους πολεμικούς στόχους των ΗΠΑ – καθώς και ότι θα επικύρωνε τα υποτιθέμενα σχέδια του Ιράν να χρεώνει διόδια στα Στενά του Ορμούζ, τα οποία η κυβέρνηση χαρακτήριζε επανειλημμένα παράνομα.
Ωστόσο, καθώς παρακολουθούσε την κλιμακούμενη αντιπαράθεση για το στενό που είχε παρασύρει ξανά τις ΗΠΑ σε πλήρη πόλεμο, ο απογοητευμένος Τραμπ προχώρησε παρά ταύτα.
«Οι Η.Π.Α. θα είναι, από εδώ και στο εξής, γνωστές ως “Ο ΦΥΛΑΚΑΣ ΤΟΥ ΣΤΕΝΟΥ ΤΟΥ ΟΡΜΟΥΖ”», έγραψε στο Truth Social τη Δευτέρα το πρωί, δεσμευόμενος να επιβάλει διόδια 20% σε όλα τα εμπορεύματα που μεταφέρονται μέσω του Ορμούζ.
Η αιφνιδιαστική εντολή πυροδότησε ένα 24ωρο πυρετωδών προσπαθειών εντός της κυβέρνησης και σε όλη τη Μέση Ανατολή για να αποκωδικοποιηθούν οι λεπτομέρειες μιας πρότασης που ο Τραμπ φαινόταν να έχει επινοήσει επιτόπου. Και παρόλο που ανέτρεψε τα σχέδιά του την Τρίτη, το επεισόδιο υπογράμμισε για άλλη μια φορά την ελεύθερη και συναλλακτική φύση της προσέγγισης του Τραμπ στην εξωτερική πολιτική, ακόμη και εν μέσω ενός παρατεταμένου πολέμου τον οποίο δεν έχει σαφή ιδέα πώς να τερματίσει.
Μέσα στον Λευκό Οίκο τη Δευτέρα, οι συνεργάτες έσπευσαν να επεξεργαστούν την υλικοτεχνική υποδομή για τη δημιουργία ενός τέτοιου πρωτοφανούς συστήματος διοδίων, συμπεριλαμβανομένου του προσδιορισμού του ποιος θα πλήρωνε τα τέλη και πώς θα εισπράττονταν. Πολλοί αξιωματούχοι και εξωτερικοί αναλυτές αρχικά υπέθεσαν ότι οι ναυτιλιακές εταιρείες θα πλήρωναν τον λογαριασμό, αλλά η προσπάθεια περιπλέχθηκε περαιτέρω από μια άλλη δήλωση του Τραμπ αργότερα τη Δευτέρα, ότι οι σύμμαχοι των ΗΠΑ στον Κόλπο θα πλήρωναν τελικά.
Παράλληλα, οι ηγέτες αυτών των συμμάχων στον Κόλπο εργάζονταν πυρετωδώς για να βρουν τον Τραμπ στο τηλέφωνο εγκαίρως για να τον μεταπείσουν εντελώς.
Μέχρι την Τρίτη το πρωί, η θύελλα των εκκλήσεων από χώρες – συμπεριλαμβανομένης της Σαουδικής Αραβίας, των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, του Μπαχρέιν και του Κατάρ – είχε επιτύχει. Αντί να εισπράττουν διόδια οι ΗΠΑ, ο Τραμπ ανακοίνωσε ότι οι χώρες είχαν δεσμευτεί να διοχετεύσουν νέα, μη καθορισμένα ποσά σε επενδύσεις στις ΗΠΑ.
Τα έθνη του Κόλπου έχουν ήδη δεσμευτεί να επενδύσουν τρισεκατομμύρια δολάρια στις ΗΠΑ, αν και παραμένει ασαφές πόσα από αυτά θα δαπανήσουν πραγματικά τα επόμενα χρόνια.
«Το είπα χθες, νόμιζα ότι ήταν καλό», είπε ο Τραμπ την Τρίτη για το πρωτοφανές σχέδιό του για τα διόδια. «Με πήραν τηλέφωνο διάφοροι άνθρωποι, διάφορες χώρες, βασιλιάδες και εμίρηδες, και όλοι οι άνθρωποι που όλοι γνωρίζουμε και αγαπάμε. Και υπήρξαν, ειλικρινά, πολύ ισχυροί εταίροι. Και είπαν ότι θα ήθελαν να το κάνουν διαφορετικά».
Ένας αξιωματούχος του Λευκού Οίκου επανέλαβε τα δημόσια σχόλια του Τραμπ, λέγοντας ότι δεδομένων των παραβιάσεων της συμφωνίας για τη διατήρηση του ανοιχτού στενού από το Ιράν, ο πρόεδρος «είχε πάντα όλες τις επιλογές ανοιχτές και αποφάσισε σοφά ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα έπρεπε να αποζημιωθούν για τα πολλά χρόνια προστασίας των πλοίων που διέρχονται από αυτή την πλωτή οδό. Τελικά, οι σύμμαχοί μας στον Κόλπο προσφέρθηκαν να παράσχουν επενδύσεις στις Ηνωμένες Πολιτείες, κάτι που ο Πρόεδρος βρήκε προτιμότερο».
Από τότε που επανέφερε τις ΗΠΑ σε ενεργή σύγκρουση την περασμένη εβδομάδα, ο Τραμπ έχει υποστηρίξει ότι ο πόλεμος έχει ουσιαστικά κερδηθεί και ότι μια ακόμη έντονη αλλά σύντομη εκστρατεία βομβαρδισμών είναι αρκετή για να κάμψει το Ιράν. Εν τω μεταξύ, επιμένει ότι η πρόσβαση στα Στενά του Ορμούζ παραμένει ελεύθερη και ανοιχτή.
Ωστόσο, αυτοί οι ισχυρισμοί έως τώρα έρχονται σε αντίθεση με την πραγματικότητα στο έδαφος, συμπεριλαμβανομένης της συνεχιζόμενης ικανότητας του Ιράν να απειλεί επαρκώς οποιαδήποτε σκάφη επιχειρήσει να διασχίσει τα Στενά του Ορμούζ. Η ναυτιλιακή κίνηση μέσω της βασικής πλωτής οδού έχει μειωθεί απότομα ως αποτέλεσμα, στέλνοντας τις τιμές του πετρελαίου στα ύψη που δεν είχαν παρατηρηθεί από πριν από τη συμφωνία ειρήνης ΗΠΑ-Ιράν τον περασμένο μήνα.
Ο Τραμπ είχε απειλήσει να επιβάλει διόδια στο Ορμούζ σε προηγούμενες κρίσιμες στιγμές του πολέμου, λόγω της απογοήτευσής του για την υπερβολική σημασία μιας ναυτιλιακής οδού που παραπονιόταν ότι έπρεπε να φυλάσσει μόνος του, παρά το γεγονός ότι οι ίδιες οι ΗΠΑ δεν εξαρτώνται από αυτήν για το πετρέλαιό τους.
Τον Απρίλιο, πρότεινε ότι οι ΗΠΑ θα έπρεπε να χρεώνουν τέλη επειδή «εμείς είμαστε οι νικητές» στον πόλεμο, μόνο για να προτείνει αργότερα την ιδέα μιας «κοινής επιχείρησης» με το Ιράν για τον έλεγχο του στενού. Πιο πρόσφατα, απείλησε να επιβάλει διόδια εάν το Ιράν απέτυχε να συνάψει μια μόνιμη ειρηνευτική συμφωνία, χαρακτηρίζοντάς τα ως «αποζημίωση» για το κόστος του πολέμου.
Ωστόσο, αυτές οι προτάσεις είχαν προκαλέσει σταθερή αντίδραση από τους συμβούλους του Τραμπ, δήλωσαν άνθρωποι που γνωρίζουν τις συζητήσεις. Υποστήριξαν ότι οι νέοι περιορισμοί θα ωθούσαν τις τιμές του φυσικού αερίου και του πετρελαίου ακόμη υψηλότερα, αυξάνοντας την πολιτική πίεση στους Ρεπουμπλικάνους ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών του Νοεμβρίου, οι οποίες ήδη αναμένεται να κριθούν με βάση την οικονομική προσιτότητα.
Ίσως πιο άμεσα προβληματικό, προειδοποίησαν, ήταν ότι θα αντέφασκε με τις αρχές που είχε θέσει η κυβέρνηση κατά της ιδέας οποιασδήποτε χώρας να επιβάλλει τέλη σε μια διεθνή πλωτή οδό.
«Καμία χώρα δεν επιτρέπεται να χρεώνει διόδια ή τέλη σε μια διεθνή πλωτή οδό. Αυτό είναι υπάρχον διεθνές δίκαιο», δήλωσε ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο στα τέλη Ιουνίου, λίγο πριν υπογράψει την ένταξη των ΗΠΑ σε κοινή δήλωση που απορρίπτει «οποιαδήποτε διόδια, τέλη ή προσπάθειες επιβολής ελέγχου» στα Στενά του Ορμούζ. «Αυτό ισχύει στις διεθνείς πλωτές οδούς σε όλο τον κόσμο, και έτσι περιμένουμε να ισχύει και εδώ».
Επιβεβαιώνοντας αυτούς τους φόβους, ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών, Αμπάς Αραγτσί, έσπευσε να εκμεταλλευτεί τα σχόλια του Τραμπ τη Δευτέρα, λέγοντας: «Ο Πρόεδρος των ΗΠΑ έχει απόλυτο δίκιο. Όποιος παρέχει ασφαλή διέλευση σε εμπορικά πλοία μέσω των Στενών του Ορμούζ θα πρέπει να αποζημιώνεται για αυτή την υπηρεσία».
«Το 20% είναι φυσικά υπερβολικό. Εμείς θα είμαστε δίκαιοι», κατέληξε.
Βομβαρδισμοί και αποκλεισμός του Ορμούζ
Οι ένοπλες δυνάμεις των ΗΠΑ εξαπέλυσαν νέα σειρά βομβαρδισμών στο Ιράν τη νύχτα, αφού επέβαλαν εκ νέου χθες βράδυ τον αποκλεισμό των λιμανιών στον Κόλπο, ενώ η Τεχεράνη από την πλευρά της διεμήνυσε πως τα Στενά του Ορμούζ θα παραμείνουν κλειστά ωσότου τερματιστούν οι αμερικανικές «επιθέσεις».
Η επαναφορά σε ισχύ του ναυτικού αποκλεισμού του Ιράν –η επανεπιβολή του άρχισε στις 23:00 χθες (ώρα Ελλάδας)– κι η κλιμάκωση των πληγμάτων υπονομεύουν τις διπλωματικές προσπάθειες για να οριστικοποιηθεί η καταρχήν συμφωνία της 17ης Ιουνίου ανάμεσα στις ΗΠΑ και το Ιράν, που ακολούθησε την κατάπαυση του πυρός από τον Απρίλιο.
Οι ένοπλες δυνάμεις των ΗΠΑ έκαναν γνωστό ότι «ολοκλήρωσαν επιπρόσθετο κύκλο πληγμάτων εναντίον του Ιράν», όπου βομβάρδισαν «δεκάδες στόχους» κοντά στα Στενά του Ορμούζ και σε «παραθαλάσσιες περιοχές».
Το Ιράν, που ανακοίνωνε όλη μέρα χθες βομβαρδισμούς σε διάφορους τομείς της επικράτειάς του, ανταπέδωσε τις πρώτες πρωινές ώρες, στοχοποιώντας αμερικανικές εγκαταστάσεις σε διάφορα κράτη του Κόλπου.
Οι Φρουροί της Επανάστασης, ο ιδεολογικός στρατός της Ισλαμικής Δημοκρατίας, τόνισαν ότι το στενό του Ορμούζ θα παραμείνει κλειστό ωσότου τερματιστούν οι αμερικανικές «επιθετικές ενέργειες», με ανακοίνωσή τους που επικαλέστηκε η κρατική τηλεόραση.
Χωρίς να υπεισέλθουν σε λεπτομέρειες, διεμήνυσαν επίσης ότι είναι πιθανό το κλείσιμο «κι άλλων οδών εξαγωγών πετρελαίου και αερίου που εξυπηρετούν τα συμφέροντα των ΗΠΑ και συμμάχων τους».
«Οι εξαγωγές πετρελαίου και αερίου από την περιοχή είτε θα είναι προσβάσιμες σε όλους, είτε σε κανέναν», τονίζεται στο κείμενο.
Στα Στενά του Ορμούζ και στα περίχωρά του, όπου η κίνηση των πλοίων έχει μειωθεί σημαντικά, υπέστησαν επιθέσεις διάφορα δεξαμενόπλοια, με απολογισμό τουλάχιστον δυο νεκρούς και πολλούς τραυματίες από το βράδυ της Δευτέρας, σύμφωνα με τον Διεθνή Ναυτιλιακό Οργανισμό.
Πέρα από τον αντίκτυπο στο παγκόσμιο εμπόριο υδρογονανθράκων, ο ΟΗΕ εξέφρασε χθες την ανησυχία του για τις «σοβαρές κοινωνικοοικονομικές και ανθρωπιστικές συνέπειες» του αποκλεισμού του «απόλυτα απαραίτητου περάσματος από το οποίο εξαρτώνται εκατομμύρια άνθρωποι» για να έχουν τρόφιμα, φάρμακα και άλλα αγαθά πρώτης ανάγκης.
Η συμφωνία «κατεδαφίζεται»
Με την απόφαση των ΗΠΑ να επανεπιβληθεί ο αποκλεισμός των λιμανιών της χώρας, έκρινε ο υφυπουργός Εξωτερικών Καζέμ Γαριμπαμπαντί, η Ουάσιγκτον «κατεδαφίζει» το μνημόνιο κατανόησης.
Από την άλλη, ο Ντόναλντ Τραμπ ξανάρχισε να επισείει απειλές εναντίον της Τεχεράνης.
«Τα πράγματα θα πάνε αληθινά άσχημα γι’ αυτούς», καθώς «την επόμενη εβδομάδα θα πάρουν σειρά οι ηλεκτροπαραγωγικοί σταθμοί» και τη μεθεπόμενη θα «πάρουν σειρά οι γέφυρες» αν οι Ιρανοί «δεν καθίσουν στο τραπέζι να διαπραγματευτούν», είπε ο Αμερικανός πρόεδρος στο Fox News.
Όπως και η Τεχεράνη, ήθελε να επιβάλλει φόρο στα εμπορικά πλοία για τον διάπλου των Στενών του Ορμούζ, ως «αποζημίωση» για την προστασία της θαλάσσιας οδού, αψηφώντας το διεθνές δίκαιο της θάλασσας και την ελευθερία της ναυσιπλοΐας. Αλλά πήρε πίσω την ιδέα χθες, αντικαθιστώντας τη με σχέδιο περί «συμφωνιών εμπορίου και επενδύσεων» με μοναρχίες του Κόλπου.
Τέταρτη νύχτα βομβαρδισμών
Στο πεδίο, το Ιράν ανέφερε καθ’ όλη τη διάρκεια της ημέρας και κατόπιν τη νύχτα της Τρίτης προς Τετάρτη βομβαρδισμούς στην επικράτειά του, ιδίως στην πόλη Μπαντάρ Αμπάς, όπου βρίσκεται σημαντικό λιμάνι, στη νήσο Κεσμ, στα Στενά του Ορμούζ, στην πόλη Αχβάζ (νοτιοδυτικά).
Η CENTCOM σε ανακοίνωσή της έκανε λόγο για επτάωρο κύμα βομβαρδισμών εναντίον «εγκαταστάσεων πυραύλων και drones», «ναυτικών δυνατοτήτων» και «συστημάτων παράκτιας άμυνας».
Ήταν η τέταρτη συναπτή νύχτα αμερικανικών βομβαρδισμών. Ο Ντόναλντ Τραμπ έστειλε την περασμένη εβδομάδα στο Κογκρέσο επίσημη ειδοποίηση με την οποία ενημερώνει πως οι εχθροπραξίες ξανάρχισαν στον πόλεμο που ξέσπασε την 28η Φεβρουαρίου, με τους αμερικανοϊσραηλινούς βομβαρδισμούς.
Η Τεχεράνη, σε αντίποινα, εξαπέλυσε επιθέσεις εναντίον αμερικανικών εγκαταστάσεων σε διάφορες μοναρχίες του Κόλπου.
Το Κουβέιτ, όπου χθες Τρίτη ιρανικές επιθέσεις τραυμάτισαν τέσσερις στρατιωτικούς, έκανε λόγο τη νύχτα για νέες επιθέσεις με drones. Η Τεχεράνη ανέφερε ότι στοχοποίησε το επιμελητειακό κέντρο Μίνα Αμπντάλα, που χρησιμοποιείται από τον αμερικανικό στρατό.
Στο Μπαχρέιν, όπου ήχησαν σειρήνες της αεράμυνας τις πρώτες πρωινές ώρες, οι τελευταίοι ανέφεραν πως στοχοποίησαν εγκαταστάσεις του αμερικανικού 5ου στόλου.
Στην Ιορδανία, ο στρατός ανακοίνωσε πως κατέστρεψε τρεις βαλλιστικούς πυραύλους οι οποίοι εκτοξεύτηκαν από το Ιράν. Νωρίτερα, η ιρανική κρατική τηλεόραση είχε κάνει λόγο για επιδρομή με drones εναντίον υπόστεγων στη βάση Αλ Αζράκ και άλλης εγκατάστασης, στην οποία σταθμεύουν αμερικανικά μαχητικά F/A-18.
«Ούτε ένα βαρέλι»
Με την επανεπιβολή του αποκλεισμού των ιρανικών λιμανιών στον Κόλπο, ο Αμερικανός πρόεδρος σκοπό έχει να ασκήσει πίεση στην Τεχεράνη, που θέλει να διατηρήσει τον έλεγχο του στενού, στο οποίο δεν επιτρέπει παρά μόνο μια ρότα, κατά μήκος των ακτών του Ιράν.
Κατά τη διάρκεια του προηγούμενου αποκλεισμού, που επιβλήθηκε τον Απρίλιο από την Ουάσιγκτον εν είδει αντιποίνων για το de facto κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ από την Τεχεράνη, το Ιράν δεν είχε μπορέσει να εξαγάγει «ούτε ένα βαρέλι πετρέλαιο», σύμφωνα με τον επικεφαλής διαπραγματευτή του, τον πρόεδρο του κοινοβουλίου Μοχαμάντ Μπαγέρ Γαλιμπάφ.
Ο αποκλεισμός «διαδραμάτισε καθοριστικό ρόλο για την εξασφάλιση της σύναψης του μνημονίου κατανόησης» του Ισλαμαμπάντ, όπως το βλέπει το αμερικανικό Ινστιτούτο για τη Μελέτη του Πολέμου (ISW).
Με πληροφορίες από CNN, ΑΠΕ-ΜΠΕ
