Για όσους παρακολουθούν το Παγκόσμιο Κύπελλο 2026, υπάρχει μια εικόνα που επαναλαμβάνεται σχεδόν σε κάθε αναμέτρηση. Λίγο πριν από την πρώτη διακοπή για ενυδάτωση ή σε κάποιο σημείο του πρώτου ημιχρόνου, η τηλεοπτική μετάδοση εγκαταλείπει προσωρινά τον αγωνιστικό χώρο και στρέφεται προς τα επίσημα θεωρεία. Εκεί βρίσκεται σχεδόν πάντα ο πρόεδρος της FIFA, Τζιάνι Ινφαντίνο.
Η συχνότητα αυτών των πλάνων έχει προκαλέσει πολλές συζητήσεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης αλλά και στον διεθνή Τύπο. Πολλοί τηλεθεατές θεωρούν ότι πρόκειται για προσωπική προβολή του ισχυρού άνδρα της FIFA, ενώ άλλοι αναρωτιούνται αν πρόκειται για επιλογή των τηλεοπτικών δικτύων που μεταδίδουν τους αγώνες.
Η πραγματικότητα, ωστόσο, είναι αρκετά διαφορετική και συνδέεται με τον τρόπο παραγωγής του τηλεοπτικού σήματος του μεγαλύτερου αθλητικού γεγονότος στον κόσμο.
Πώς παράγεται το διεθνές τηλεοπτικό σήμα
Το τηλεοπτικό σήμα όλων των αγώνων του Παγκοσμίου Κυπέλλου δεν παράγεται από τα εθνικά τηλεοπτικά δίκτυα που έχουν αγοράσει τα δικαιώματα μετάδοσης. Την παραγωγή αναλαμβάνει αποκλειστικά η Host Broadcast Services (HBS), η οποία δημιουργεί το διεθνές σήμα που διανέμεται σε όλους τους τηλεοπτικούς σταθμούς παγκοσμίως.
Η HBS διαθέτει γραφεία στην Ελβετία, το Λονδίνο και το Μαϊάμι. Η FIFA κατέχει το 49% της εταιρείας, ενώ το πλειοψηφικό πακέτο ανήκει στην Infront, η οποία ελέγχεται από τον κινεζικό όμιλο Wanda.
Αυτό σημαίνει ότι δίκτυα όπως το BBC, το ITV, το Fox Sports, το Telemundo αλλά και οι υπόλοιποι τηλεοπτικοί οργανισμοί σε όλες τις χώρες χρησιμοποιούν ακριβώς το ίδιο τηλεοπτικό υλικό. Δεν έχουν τη δυνατότητα να επιλέξουν διαφορετικές λήψεις ή να αφαιρέσουν συγκεκριμένα πλάνα, αφού είναι υποχρεωμένοι από τις συμβάσεις τηλεοπτικών δικαιωμάτων να μεταδίδουν το επίσημο διεθνές σήμα που παράγει η HBS.
Με απλά λόγια, οι συνεχείς εμφανίσεις του Τζιάνι Ινφαντίνο στην τηλεόραση δεν αποτελούν επιλογή των εθνικών broadcasters.
Η οδηγία για τα «πλάνα επισήμων»
Η FIFA απορρίπτει ότι υπάρχει εντολή να προβάλλεται ειδικά ο πρόεδρός της κατά τη διάρκεια των αγώνων.
Σύμφωνα με τη θέση της, υπάρχει συμφωνία μεταξύ της FIFA και της HBS ώστε σε κάθε ημίχρονο να προβάλλεται τουλάχιστον ένα λεγόμενο «dignitary shot», δηλαδή τηλεοπτικό πλάνο που παρουσιάζει τους υψηλόβαθμους επισήμους που βρίσκονται στο γήπεδο.
Σε αυτή την κατηγορία περιλαμβάνονται αρχηγοί κρατών, μέλη βασιλικών οικογενειών, επικεφαλής συνομοσπονδιών, υψηλόβαθμα στελέχη της FIFA, πρόεδροι ομοσπονδιών, διασημότητες και προσωπικότητες που χαρακτηρίζονται στο σύστημα διαπιστεύσεων της FIFA ως VVIP.
Σε αρκετές περιπτώσεις ο Ινφαντίνο εμφανίζεται δίπλα σε αρχηγούς κρατών ή άλλους επίσημους. Στον αγώνα της Νορβηγίας, για παράδειγμα, η σκηνοθεσία έδειξε τον πρόεδρο της FIFA μαζί με τον διάδοχο του νορβηγικού θρόνου, πρίγκιπα Χάακον.
Παρ’ όλα αυτά, αρκετές τηλεοπτικές λήψεις έχουν δημιουργήσει την εντύπωση ότι η κάμερα παραμένει περισσότερο στον Ινφαντίνο απ’ ό,τι στους υπόλοιπους επισήμους, γεγονός που τροφοδοτεί τη δημόσια συζήτηση.
Από το Κατάρ στη Βόρεια Αμερική
Η προβολή του προέδρου της FIFA δεν είναι καινούργιο φαινόμενο. Στο Παγκόσμιο Κύπελλο του 2022 στο Κατάρ είχαν δημοσιευθεί πληροφορίες ότι είχαν σταλεί οδηγίες προς τα τηλεοπτικά συνεργεία ώστε ο Ινφαντίνο να εμφανίζεται στα τηλεοπτικά πλάνα, ενώ υπήρχε ακόμη και σύσταση να αποφεύγονται εικόνες στις οποίες χρησιμοποιούσε το κινητό του τηλέφωνο.
Στο φετινό τουρνουά ο Ινφαντίνο επιχείρησε να βρίσκεται σε δύο διαφορετικούς αγώνες μέσα στην ίδια ημέρα κατά τη φάση των ομίλων, χρησιμοποιώντας ιδιωτικό αεροσκάφος που παρείχε η Qatar Airways, ένας από τους βασικούς χορηγούς της FIFA.
Χαρακτηριστικό ήταν το πρόγραμμα της 11ης Ιουνίου, όταν παρακολούθησε τον αγώνα Μεξικού – Νότιας Αφρικής στην Πόλη του Μεξικού και στη συνέχεια ταξίδεψε αεροπορικώς στη Γουαδαλαχάρα για να βρεθεί στον αγώνα Νότιας Κορέας – Τσεχίας λίγες ώρες αργότερα.
Ανάλογη μετακίνηση πραγματοποίησε και στις 15 Ιουνίου, όταν βρέθηκε αρχικά στο Σιάτλ και ακολούθως στο Λος Άντζελες για δεύτερο παιχνίδι της ίδιας ημέρας.
Παρά τις συνεχείς μετακινήσεις του, το μέγεθος της διοργάνωσης στη Βόρεια Αμερική, οι τεράστιες αποστάσεις και οι διαφορετικές ζώνες ώρας δεν του επέτρεψαν να παρακολουθήσει και τους 104 αγώνες του τουρνουά, κάτι που είχε καταφέρει ουσιαστικά στο Μουντιάλ του Κατάρ με τους μόλις 64 αγώνες.
Η πολιτική διάσταση των τηλεοπτικών πλάνων
Η χρονική συγκυρία δίνει ακόμη μεγαλύτερη σημασία στην τηλεοπτική παρουσία του Ινφαντίνο.
Ο πρόεδρος της FIFA έχει ήδη γνωστοποιήσει ότι θα διεκδικήσει τρίτη συνεχόμενη θητεία στις εκλογές του 2027. Εφόσον επανεκλεγεί, θα παραμείνει στην ηγεσία της παγκόσμιας ομοσπονδίας έως το 2031, συμπληρώνοντας συνολικά 15 χρόνια στην προεδρία.
Μέχρι στιγμής δεν έχει εμφανιστεί αντίπαλος υποψήφιος, ενώ ήδη τρεις από τις έξι ηπειρωτικές συνομοσπονδίες, της Αφρικής, της Ασίας και της Νότιας Αμερικής, έχουν εκφράσει δημόσια και ομόφωνα τη στήριξή τους στην υποψηφιότητά του. Οι τρεις αυτές συνομοσπονδίες εκπροσωπούν συνολικά 110 από τις 211 εθνικές ομοσπονδίες-μέλη της FIFA, προσφέροντας στον Ινφαντίνο σημαντικό πολιτικό πλεονέκτημα ενόψει των εκλογών.
Την ίδια στιγμή, η FIFA εξακολουθεί να δέχεται επικρίσεις για ζητήματα διαιτησίας, πειθαρχικών αποφάσεων αλλά και για τη συνολική διαχείριση του τουρνουά στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Σε αντίθεση με άλλες μεγάλες διοργανώσεις, όπως η Premier League ή το UEFA Champions League, όπου οι επικεφαλής των διοργανώσεων εμφανίζονται στην τηλεόραση μόνο σε ειδικές περιστάσεις, στο Παγκόσμιο Κύπελλο η παρουσία του προέδρου της FIFA έχει εξελιχθεί σε σχεδόν σταθερό στοιχείο της τηλεοπτικής αφήγησης κάθε αγώνα.
