Όταν η ιστορία επαναλαμβάνεται, συνήθως το κάνει με τη μορφή φάρσας, στη σημερινή Βρετανία του 2026, όμως, επαναλαμβάνεται με τη μορφή ενός αιματηρού, σκοτεινού deja vu, όπου οι ρατσιστικοί όχλοι θυμίζουν τις χειρότερες μέρες του ευρωπαϊκού μεσοπολέμου.
Μέσα σε μία εβδομάδα, το Ηνωμένο Βασίλειο εγκλωβίστηκε σε έναν κύκλο βίας και αντίστασης. Από τη μία, οι δήθεν «πατριώτες» που μετατρέπουν τις πόλεις σε πεδία μάχης, και από την άλλη η ζωντανή, πολύχρωμη και μαζική απάντηση της κοινωνίας των πολιτών που αρνούνται να παραδώσουν τους δρόμους στον φασισμό.
Μπέλφαστ, 10 Ιουνίου 2026. EPA/ADAM VAUGHAN
Το φυτίλι στο Μπέλφαστ
Όλα ξεκίνησαν το βράδυ της 8ης Ιουνίου 2026 στο βόρειο Μπέλφαστ. Ένας 44χρονος ανάπηρος άντρας, ο Stephen Ogilvie, δέχθηκε μια βάρβαρη επίθεση με μαχαίρι. Για κακή τύχη των απανταχού ρατσιστών, ο άνθρωπος που έσπευσε να τον σώσει και να αφοπλίσει τον δράστη ήταν ένας ντόπιος που χρησιμοποίησε ένα παραδοσιακό μπαστούνι χέρλινγκ. Για ακόμα χειρότερη τύχη τους, ο ύποπτος που συνελήφθη ήταν ένας 30χρονος, αιτών άσυλο, από το Σουδάν. Πριν καν στεγνώσει το αίμα στο πεζοδρόμιο και πριν η αστυνομία επιβεβαιώσει τα στοιχεία, τα γνωστά κουτούκια των μέσων κοινωνικής δικτύωσης πήραν φωτιά. Το τι ακολούθησε τις επόμενες ημέρες περιγράφεται μόνο ως πογκρόμ.
Μασκοφόροι ντυμένοι στα μαύρα, οπλισμένοι με βαριοπούλες και λοστούς, άρχισαν να πηγαίνουν πόρτα-πόρτα σε γειτονιές του Μπέλφαστ, κρατώντας λίστες με διευθύνσεις μεταναστών που είχαν διακινηθεί στο WhatsApp. Έκαψαν σπίτια, αυτοκίνητα, ένα λεωφορείο κι ένα σούπερ μάρκετ ενός ανθρώπου από τη Μέση Ανατολή. Είκοσι επτά άνθρωποι έμειναν άστεγοι, ανάμεσά τους Ουκρανοί πρόσφυγες, φροντιστές από την Ουγκάντα και μια οικογένεια Ρόμα που εκδιώχθηκε για τρίτη φορά από το σπίτι της, ενώ η αστυνομία αναγκάστηκε να απεγκλωβίσει ένα βρέφος, μόλις δύο μήνες, μέσα από τις φλόγες. Οι ίδιοι άνθρωποι δηλαδή που ουρλιάζουν ότι προστατεύουν τα παιδιά από τους ξένους, δεν είχαν πρόβλημα να κάψουν ζωντανό ένα μωρό δύο μηνών, επειδή οι γονείς του δεν είχαν το «σωστό» χρώμα ή τη «σωστή» προφορά.
Φυσικά αυτή η έκρηξη δεν έγινε σε πολιτικό κενό, οι φασίστες δεν ξύπνησαν ξαφνικά ένα πρωί αποφασισμένοι να κάψουν πόλεις, τους δόθηκε το δικαίωμα και ο αέρας από ένα πολιτικό σκηνικό που εδώ και χρόνια χαϊδεύει τα αυτιά της ακροδεξιάς, χρησιμοποιώντας τους μετανάστες. ως αποδιοπομπαίους τράγους για την κατάρρευση του κοινωνικού κράτους και της οικονομίας της Βρετανίας. Στο κοινοβούλιο, πολιτικοί όπως ο Jim Allister της Traditional Unionist Voice έσπευσαν να μιλήσουν για τον κίνδυνο των ξένων πολιτισμών που εισάγονται στο Ηνωμένο Βασίλειο, προκαλώντας την άμεση απάντηση της δημοσιογράφου Suzanne Breen, η οποία τους θύμισε ότι η βία στο Μπέλφαστ δεν είναι «ξένη», αλλά έχει βαθιές ρίζες στην εγχώρια ιστορία των Troubles . Όταν ακροδεξιά κόμματα όπως το Restore Britain του Rupert Lowe , δηλώνουν δημόσια ότι πρέπει να φύγουν ξένοι και πως αν εκλεγούν θα θανατώσουν τους δολοφόνους άγριους του τρίτου κόσμου, καταλαβαίνει κανείς ότι το παράθυρο του Overton έχει πλέον γίνει θρύψαλα, χίλια κομμάτια.
Μπέλφαστ, 10 Ιουνίου 2026. EPA/ADAM VAUGHAN
Ο Έλον Μασκ
Σε αυτό το τοπίο, ο Elon Musk δεν λειτούργησε απλώς ως ένας ουδέτερος παρατηρητής ή ιδιοκτήτης μιας πλατφόρμας, αλλά ως ο απόλυτος ιδεολογικός επιταχυντής. Σύμφωνα με τις αναλύσεις και τα δεδομένα που επεξεργάζονται το Center for Countering Digital Hate , η απόφαση του Musk να επαναφέρει τον λογαριασμό του καταδικασμένου ακροδεξιού Tommy Robinson στο X και να αλληλεπιδράσει προσωπικά με αναρτήσεις που προωθούσαν τη θεωρία της «Μεγάλης Αντικατάστασης», έδωσε το πράσινο φως στον ακροδεξιό όχλο. Η πλατφόρμα X μετατράπηκε στο βασικό εργαλείο logistics των ρατσιστών, επιτρέποντας τη γεωγραφική καθοδήγηση των μασκοφόρων στις 26 τοποθεσίες των επιθέσεων, την ίδια ώρα που τα συστήματα μετριοπάθειας της πλατφόρμας είχαν σκοπίμως αποδεκατιστεί.
Μπέλφαστ, 13 Ιουνίου 2026. EPA/Marie Therese Hurson
Μπέλφαστ, 13 Ιουνίου 2026. EPA/Marie Therese Hurson
Η απάντηση των αντιρατσιστών
Η απάντηση της υγιούς πλειοψηφίας ήταν άμεση, μαζική και αποστομωτική, με ένα τείχος αλληλεγγύης.
Μπέλφαστ: Το Σάββατο 13 Ιουνίου, χιλιάδες πολίτες πλημμύρισαν το κέντρο της πόλης κάτω από το σύνθημα “Together Against Hate”. Συνδικάτα, πολιτικά κόμματα και απλοί άνθρωποι κάθε ηλικίας βγήκαν μπροστά από το Δημαρχείο για να φωνάξουν ότι οι ταραχές δεν αντιπροσωπεύουν το Μπέλφαστ.
Μπράιτον: Στον νότο, η προσπάθεια των “South East Patriots” (άλλη μια ομάδα που χρησιμοποιεί τη λέξη «πατριώτης» για να κρύψει το μίσος της) να τρομοκρατήσει την πόλη, έπεσε στο κενό. Οι αντιρατσιστικές οργανώσεις διοργάνωσαν το Carnival Against Fascism . Με τη στήριξη γνωστών προσωπικοτήτων, όπως ο DJ Fatboy Slim, οι αντιφασίστες εγκλώβισαν τους ελάχιστους ρατσιστές στον σταθμό των τρένων, οι οποίοι τυλιγμένοι με τις σημαίες τους, έμοιαζαν με θλιβερά εκθέματα ζωολογικού κήπου πίσω από τις κάγκελα της αστυνομίας, ανίκανοι να περάσουν μέσα στην πόλη.
Γλασκώβη, Λίβερπουλ, Σέφιλντ: Το ίδιο σκηνικό επαναλήφθηκε παντού. Στη Γλασκώβη, οι φασίστες, κρυμμένοι πίσω από μπαλακλάβες, έκαναν ναζιστικούς χαιρετισμούς και πετούσαν κουτάκια αναψυκτικών, την ίδια ώρα που οι χιλιάδες διαδηλωτές του “Stand Up to Racism“, τους χλεύαζαν με σήματα της Παλαιστίνης, της Ουκρανίας και της Σκωτίας.
Η εβδομάδα που πέρασε έδειξε ανάγλυφα το μεγάλο δίλημμα του Ηνωμένου Βασιλείου. Οι εθνικιστές και οι ρατσιστές, έχοντας την κάλυψη πολιτικών τυχοδιωκτών και δισεκατομμυριούχων των media, προσπαθούν να μετατρέψουν τη χώρα σε μια δυστοπία φυλετικού μίσους, όμως, ευτυχώς, η εικόνα από το Μπράιτον και το Μπέλφαστ δείχνει ότι κουμάντο στον δρόμο κάνει η αλληλεγγύη.
