Η NASA εντόπισε πιθανές ενδείξεις αρχαίας ζωής στον Άρη

Το ρομποτικό όχημα Perseverance της NASA εντόπισε πολύπλοκα μόρια άνθρακα σε αρειανά πετρώματα που βρίσκονται ήδη στο επίκεντρο του επιστημονικού ενδιαφέροντος, καθώς ενδέχεται να φέρουν ίχνη αρχαίας μικροβιακής ζωής. 

Οι μετρήσεις πραγματοποιήθηκαν από το όργανο Sherloc του Perseverance, το οποίο ανίχνευσε οργανικό άνθρακα σε λασπολιθικά πετρώματα της περιοχής Bright Angel. Το ρόβερ εξερευνούσε την Neretva Vallis, μια αποξηραμένη κοίτη ποταμού που μετέφερε νερό στον Jezero Crater πριν από δισεκατομμύρια χρόνια. 

Η μορφή άνθρακα που εντοπίστηκε, γνωστή ως μακρομοριακός άνθρακας (Macromolecular Carbon – MMC), μπορεί να προέρχεται από ζωντανούς οργανισμούς. Ωστόσο, οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι παρόμοιο υλικό μπορεί να δημιουργηθεί και μέσω γεωλογικών διεργασιών, γεγονός που σημαίνει ότι η ανακάλυψη δεν συνιστά απόδειξη ύπαρξης ζωής στον αρχαίο Άρη. 

Η δρ. Άσλεϊ Μέρφι, από το Planetary Science Institute, εξηγεί ότι ο μακρομοριακός άνθρακας συναντάται σε διαφορετικά περιβάλλοντα και τύπους πετρωμάτων. Όπως σημειώνει, μπορεί να έχει βιολογική προέλευση όπως απολιθωμένη οργανική ύλη που βρίσκεται σε μικροβιακά στρώματα ή στον άνθρακα  αλλά μπορεί επίσης να σχηματιστεί από χημικές αντιδράσεις μεταξύ πετρωμάτων και νερού ή να έχει μεταφερθεί στον Άρη μέσω προσκρούσεων μετεωριτών. 

Η ανακάλυψη προσθέτει ένα ακόμη κομμάτι στο παζλ της αναζήτησης αρχαίας ζωής στον Κόκκινο Πλανήτη, χωρίς όμως να δίνει ακόμη οριστικές απαντήσεις. 

Τα λασπολιθικά πετρώματα της περιοχής Bright Angel είχαν ήδη προκαλέσει αίσθηση το 2024, όταν το ρόβερ Perseverance εντόπισε στην επιφάνειά τους παράξενα στίγματα και οζίδια που μοιάζουν με σχηματισμούς οι οποίοι στη Γη συνδέονται με απολιθωμένους μικροοργανισμούς. 

Όταν τα επιστημονικά ευρήματα δημοσιεύθηκαν το περασμένο έτος, ο πρώην υπηρεσιακός επικεφαλής της NASA, Σον Ντάφι, είχε δηλώσει: «Αυτό θα μπορούσε κάλλιστα να είναι η πιο ξεκάθαρη ένδειξη ζωής που έχουμε βρει ποτέ στον Άρη». 

Στη νέα μελέτη, η δρ. Άσλεϊ Μέρφι και οι συνεργάτες της περιγράφουν πώς εντόπισαν τα πολύπλοκα μόρια άνθρακα, εκπέμποντας την υπεριώδη δέσμη λέιζερ του οργάνου Sherloc πάνω στα αινιγματικά πετρώματα και αναλύοντας το φως που ανακλάστηκε. 

Οι αναλύσεις σε ένα από τα δείγματα, το λασπολιθικό πέτρωμα Cheyava Falls, αποκάλυψαν την παρουσία μακρομοριακού άνθρακα στην επιφάνειά του. Το εύρημα υποδηλώνει είτε ότι το πέτρωμα εκτέθηκε σχετικά πρόσφατα στο αρειανό περιβάλλον είτε ότι το οργανικό υλικό που περιέχει κατάφερε να αντέξει στην έντονη ακτινοβολία και τις χημικές διεργασίες οξείδωσης που συνήθως καταστρέφουν οργανικές ενώσεις στην άνυδρη και σκονισμένη επιφάνεια του Άρη. 

Αν και τα νέα δεδομένα δεν αποδεικνύουν την ύπαρξη αρχαίας ζωής, ενισχύουν το ενδιαφέρον των επιστημόνων για την περιοχή του κρατήρα Jezero, η οποία θεωρείται ένα από τα πιο υποσχόμενα σημεία του Άρη για την αναζήτηση πιθανών βιολογικών ιχνών από το μακρινό παρελθόν του πλανήτη. 

Η ανακάλυψη σημαίνει ότι τα ρόβερ της NASA έχουν πλέον εντοπίσει πετρώματα πλούσια σε οργανικές ενώσεις σε περιοχές του Άρη που απέχουν περισσότερα από 3.200 χιλιόμετρα μεταξύ τους. Οι προηγούμενες αντίστοιχες ενδείξεις είχαν καταγραφεί από το ρόβερ Curiosity, το οποίο εξερευνά τον Gale Crater. 

Όπως επισημαίνουν οι ερευνητές στην επιστημονική επιθεώρηση Science Advances, το εύρημα «υποδηλώνει ότι οι συνθήκες κατοικησιμότητας στον Άρη και η παρουσία οργανικών ενώσεων ενδέχεται να ήταν ευρέως διαδεδομένες σε ολόκληρο τον πλανήτη πριν από δισεκατομμύρια χρόνια». 

Ο καθηγητής John Bridges, πλανητικός επιστήμονας στο University of Leicester, ο οποίος δεν συμμετείχε στην έρευνα, δήλωσε ότι η μελέτη προσφέρει «ακόμη περισσότερα συναρπαστικά στοιχεία» για την περιοχή Bright Angel στον κρατήρα Jezero. 

«Γνωρίζουμε ήδη ότι το Jezero αποτελούσε ένα περιβάλλον κατάλληλο για την ανάπτυξη πρωτόγονης ζωής. Δεν υπάρχουν μόνο γεωλογικές δομές που αφήνουν ανοιχτό το ενδεχόμενο ύπαρξης ζωής στο Bright Angel, αλλά και κατάλοιπα ανθρακούχων δομικών στοιχείων που θα αναμένονταν αν είχε υπάρξει ζωή σε αυτό το αρχαίο δέλτα», ανέφερε. 

Ωστόσο, τα ρόβερ της NASA δεν διαθέτουν τα απαραίτητα επιστημονικά όργανα για να εξακριβώσουν αν ο πολύπλοκος άνθρακας προήλθε από αρχαίους μικροοργανισμούς ή από μη βιολογικές γεωλογικές διεργασίες. Οι απαντήσεις θα μπορούσαν να δοθούν μόνο μέσω αναλύσεων σε εργαστήρια στη Γη. 

Η NASA σχεδίαζε να μεταφέρει δείγματα αρειανών πετρωμάτων στη Γη στο πλαίσιο του προγράμματος Mars Sample Return, όμως το σχέδιο ουσιαστικά εγκαταλείφθηκε τον Ιανουάριο λόγω κόστους και τεχνικών δυσκολιών. Πλέον εξετάζεται μια αναθεωρημένη αποστολή για τη δεκαετία του 2030, ενώ η China στοχεύει να επιστρέψει δικά της δείγματα από τον Άρη το 2031. 

«Ο επιστημονικός εξοπλισμός του Perseverance δεν σχεδιάστηκε για να διακρίνει αν οι οργανικές ενώσεις έχουν βιολογική ή μη βιολογική προέλευση», εξήγησε ο Kyle Uckert, ερευνητής στο Jet Propulsion Laboratory και συν-συγγραφέας της μελέτης. «Στόχος ήταν να εντοπίσει τα πιο ενδιαφέροντα πετρώματα ώστε να συλλεχθούν και να επιστρέψουν ενδεχομένως στη Γη για πολύ πιο αυστηρές αναλύσεις. Ο καλύτερος τρόπος να εξακριβωθεί η βιολογική προέλευση αυτών των πετρωμάτων είναι να μελετηθούν σε γήινα εργαστήρια.» 

Στο ίδιο μήκος κύματος, ο Mark Sephton, οργανικός γεωχημικός στο Imperial College London, σημείωσε ότι ο μακρομοριακός άνθρακας αποτελεί βασικό συστατικό τόσο των απολιθωμένων βιολογικών υλικών στη Γη όσο και μη βιολογικών ανθρακούχων ενώσεων που συναντώνται στο Ηλιακό Σύστημα. 

«Πρόκειται για πραγματικούς θησαυρούς πληροφοριών, αλλά και για γρίφους που πρέπει να λυθούν», ανέφερε. «Και αυτό μπορεί να γίνει με τον καλύτερο τρόπο μόνο σε εργαστήρια στη Γη, μετά την επιστροφή των δειγμάτων.» 

Πηγή The Guardian