Τέσσερις μήνες μετά τη δολοφονία του στην αρχή του πολέμου ΗΠΑ-Ισραήλ εναντίον του Ιράν, ο Ανώτατος Ηγέτης Αλί Χαμενεΐ τιμάται με μια εβδομαδιαία κηδεία-υπερθέαμα που εκτείνεται σε πέντε πόλεις και δύο χώρες, με αναμενόμενη συμμετοχή εκατομμυρίων πενθούντων.
Παρά τον δαπανηρό πόλεμο εναντίον δύο από τους ισχυρότερους στρατούς του κόσμου και δεκαετίες συντριπτικής οικονομικής δυσπραγίας και κυρώσεων, η Τεχεράνη δεν φείδεται εξόδων για να αποχαιρετήσει τον Χαμενεΐ, σε μια μεγαλειώδη τελετή γεμάτη θρησκευτικό συμβολισμό, η οποία συμπίπτει με τον εορτασμό της 250ης επετείου της Αμερικανικής Ανεξαρτησίας.
Οι αρχές δηλώνουν ότι έχουν εξαπολύσει μία από τις μεγαλύτερες επιτελικές προσπάθειες στην ιστορία της Ισλαμικής Δημοκρατίας, κινητοποιώντας κυβερνητικούς υπαλλήλους, πανεπιστήμια, εργατικά συνδικάτα, πυροσβέστες, στρατιώτες, διασώστες και ακόμη και θρησκευτικές «ομάδες πένθους» για να οργανώσουν την κηδεία και να διαχειριστούν τα εκατομμύρια των «προσκυνητών» που αναμένεται να ταξιδέψουν σε πόλεις και ιερούς τόπους σε όλο το Ιράν και το Ιράκ για να αποχαιρετήσουν τον Aγιατολάχ. Οι αρχές στο γειτονικό Ιράκ, όπου οι μουσουλμάνοι σιίτες αποτελούν πλειοψηφία, αναφέρουν ότι αναμένονται εκατομμύρια πενθούντες για να αποτίσουν φόρο τιμής.
Για περισσότερες από δέκα ημέρες, η συντριπτική κάλυψη από τα ιρανικά μέσα ενημέρωσης προετοίμαζε το έδαφος για αυτή τη στιγμή, με αφιερωματικά τραγούδια και ντοκιμαντέρ για τη ζωή του Χαμενεΐ να επισκιάζουν τις ειδήσεις για τις συνομιλίες με τις ΗΠΑ που προηγουμένως κυριαρχούσαν. Η κλίμακα του θεάματος έχει σχεδιαστεί για να στείλει ένα μήνυμα στον κόσμο και στους εχθρούς της Ισλαμικής Δημοκρατίας: Το καθεστώς όχι μόνο επέζησε ενός υπαρξιακού πολέμου, αλλά θα απαθανατίσει πεισματικά τον νεκρό ηγέτη του ως σύμβολο της ανθεκτικότητάς του.
«Πρέπει να σηκωθούμε και να υψώσουμε την κραυγή για το αίμα του έθνους προς τον κόσμο, ώστε ο κόσμος να γνωρίζει ότι το έντιμο και ευγενές έθνος του Ιράν δεν παραμένει σιωπηλό απέναντι στην καταπίεση… και δεν θα αφήσει το αίμα του Ιμάμη του (Χαμενεΐ) να χυθεί μάταια», έγραψε ο Μοχάμαντ Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ, ο ισχυρός πρόεδρος του κοινοβουλίου που ηγείται των διαπραγματεύσεων του Ιράν με τις ΗΠΑ, σε μήνυμα που δημοσιεύθηκε από τα κρατικά μέσα ενημέρωσης την Πέμπτη.
«Ένα επικό κατόρθωμα που θα δείξει στον κόσμο το μεγαλείο του πνεύματος ενός έθνους».
Μπορεί επίσης να σηματοδοτήσει τη στιγμή που ο νέος Ανώτατος Ηγέτης του Ιράν, Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, θα κάνει το δημόσιο ντεμπούτο του, αφού παρέμεινε κρυφός από τότε που σκοτώθηκαν ο πατέρας του και τα μέλη της οικογένειάς του.
Γυναίκες περνούν μπροστά από μια μεγάλης κλίμακας αφίσα του εκλιπόντος Ανώτατου Ηγέτη του Ιράν, Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, ενόψει της κηδείας του στην Τεχεράνη, Ιράν, στις 2 Ιουλίου 2026. EPA/ABEDIN TAHERKENAREH
Ένα θέαμα εμποτισμένο με συμβολισμό
Δεν πρέπει να διαφεύγει της προσοχής ο προφανώς σκόπιμος συμβολισμός των επιλεγμένων ημερομηνιών. Η σορός του Χαμενεΐ πρόκειται να τεθεί σε λαϊκό προσκύνημα την 250η επέτειο της Αμερικανικής Ανεξαρτησίας, ενώ μια άλλη βασική ημέρα της πομπής συμπίπτει με μια σημαντική σιιτική επέτειο μνήμης του θανάτου ενός ιστορικού θρησκευτικού προσώπου.
Ολόκληρο το θέαμα εκτυλίσσεται κατά τη διάρκεια του ισλαμικού μήνα Μουχαρρέμ, μιας περιόδου που συνδέεται βαθιά στον σιιτικό Ισλάμ με το πένθος, την προδοσία και το μαρτύριο – συγκεκριμένα το μαρτύριο του Ιμάμη Χουσεΐν τον 7ο αιώνα, ενός από τους σιίτες αγίους από τους οποίους ο Χαμενεΐ ισχυρίζεται ότι κατάγεται.
Ο Χαμενεΐ, του οποίου η πορεία 37 ετών διακυβέρνησης χαρακτηρίστηκε από πεισματώδη πρόκληση και βαθύ σκεπτικισμό απέναντι στη Δύση, δολοφονήθηκε την πρώτη ημέρα του πολέμου ΗΠΑ-Ισραήλ, στις 28 Φεβρουαρίου. Ωστόσο, η κηδεία του οργανώνεται σαν μια νικηφόρος παρέλαση μέσα από τρεις ιρανικές πόλεις και δύο ιερούς τόπους στο γειτονικό Ιράκ, δείχνοντας στους υποστηρικτές ότι ο κληρικός εξακολουθεί να μην έχει ηττηθεί, ακόμη και στον θάνατο.
Ο ηγέτης, του οποίου η δολοφονία από τις ΗΠΑ και το Ισραήλ έχει ανυψώσει το κύρος του, προήδρευσε σε κάποιες από τις μεγαλύτερες αντικαθεστωτικές διαδηλώσεις στην ιστορία του Ιράν, καταστέλλοντας βάναυσα τους διαδηλωτές που συχνά φώναζαν για τον θάνατό του. Στη διαδικασία, ενδυνάμωσε τη σκληροπυρηνική βάση του καθεστώτος παρά την έντονη εσωτερική και διεθνή αντιπολίτευση.
«Η δολοφονία έχει κάνει τον Χαμενεΐ συμβολικά πολύ πιο ισχυρό στον θάνατο απ’ ό,τι ήταν στη ζωή», δήλωσε στο CNN ο Σίνα Τούσι, ανώτερος μη μόνιμος συνεργάτης στο Κέντρο Διεθνούς Πολιτικής. «Ο Χαμενεΐ προβάλλεται πλέον ως μάρτυρας θρησκευτικής εξουσίας, παρόμοιος με τους σεβαστούς σιίτες αγίους που μαρτύρησαν, των οποίων η κοσμοθεωρία δικαιώθηκε από τον τρόπο του θανάτου του».
Θρησκευτικοί ηγέτες και ξένοι αξιωματούχοι αποτίουν φόρο τιμής δίπλα στο φέρετρο του εκλιπόντος Ανώτατου Ηγέτη του Ιράν, Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, και σε άλλα φέρετρα πριν από την κρατική κηδεία του στον Ιμάμη Χομεϊνί Χουσεΐνιγια στην Τεχεράνη, Ιράν, στις 3 Ιουλίου 2026. EPA/ABEDIN TAHERKENAREH
Πενήντα εκατομμύρια κομμάτια ψωμί
Οι μόνες προηγούμενες εμπειρίες του Ιράν με κηδείες αυτής της κλίμακας ήταν εκείνες του ιδρυτή της Ισλαμικής Δημοκρατίας, Αγιατολάχ Ρουχολάχ Χομεϊνί, το 1989, και του διοικητή της Δύναμης Κουντς, Κασέμ Σολεϊμανί, το 2020. Και οι δύο πομπές κατέληξαν σε χάος και είχαν ως αποτέλεσμα θανατηφόρες συνωστισμούς.
Η σορός του Χομεϊνί, που εκτέθηκε στον ίδιο ακριβώς χώρο όπου ο διάδοχός του Χαμενεΐ πρόκειται να τεθεί σε λαϊκό προσκύνημα για δύο ημέρες, έπρεπε να απομακρυνθεί με ελικόπτερο αφού εξαγριωμένοι πενθούντες έσκισαν τα σάβανα του φέρετρου.
Η προστασία της σορού του ηγέτη, η διαχείριση των εκατομμυρίων πενθούντων ενώ ταυτόχρονα φιλοξενούνται ξένοι αξιωματούχοι και ο συντονισμός σημαντικών εκδηλώσεων σε πέντε πόλεις και δύο χώρες αποτελεί μια τιτάνια προσπάθεια. Θα απαιτήσει μια άνευ προηγουμένου επιχείρηση ασφαλείας για μια χώρα που μόλις έχει βγει από εσωτερικές αναταραχές και πόλεμο με τις ΗΠΑ.
Η πρώτη εκδήλωση όπου θα εκτεθεί το φέρετρο ξεκινά στις 6 π.μ. τοπική ώρα το Σάββατο, όταν η σορός του Χαμενεΐ θα τοποθετηθεί σε μια υπερυψωμένη εξέδρα που έχει στηθεί εντός του συγκροτήματος του τεμένους Ιμάμ Χομεϊνί Μοσάλα στην Τεχεράνη. Οι πυροσβέστες έχουν εγκαταστήσει περισσότερους από 6.000 εναέριους ψεκαστήρες νερού σε όλη την πλατεία για να δροσίζουν τα πλήθη κάτω από τον καυτό ήλιο του Ιουλίου.
Τα διεθνή και εγχώρια αεροδρόμια της πρωτεύουσας θα κλείσουν τις ημέρες της κηδείας και έχουν κηρυχθεί αργίες στις πόλεις από τις οποίες θα περάσει η σορός του Χαμενεΐ. Η Τεχεράνη, μια πόλη 17 εκατομμυρίων κατοίκων, θα υποστεί τη μεγαλύτερη κυκλοφοριακή επιχείρηση στην ιστορία της, απαγορεύοντας τα ιδιωτικά οχήματα κοντά στην πομπή και ανοίγοντας περισσότερους από 700 χώρους στάθμευσης για να δημιουργηθεί χώρος για τα εκατομμύρια που αναμένεται να κατακλύσουν ταυτόχρονα την πόλη.
Πενήντα εκατομμύρια κομμάτια ψωμιού θα ψηθούν για να ταΐσουν τους πενθούντες, με 16 κινητά αρτοποιεία να αναπτύσσονται στην πρωτεύουσα, όπως δήλωσε η εθελοντική παραστρατιωτική δύναμη Μπασίτζ, σύμφωνα με τα ιρανικά μέσα ενημέρωσης.
Η Τεχεράνη και άλλες μεγάλες πόλεις έχουν προετοιμαστεί για τον ερχομό πενθούντων, σύμφωνα με την Ερυθρά Ημισέληνο. Οι αρχές έχουν κινητοποιήσει 2.500 ασθενοφόρα, 21 ελικόπτερα, 100 drones και χιλιάδες προσωπικό διάσωσης, ενώ περισσότερα από δύο δωδεκάδες νοσοκομεία, 500.000 λίτρα ενδοφλέβιων υγρών και 20.000 σχολικές αίθουσες βρίσκονται σε ετοιμότητα, σύμφωνα με ιρανικά μέσα ενημέρωσης.
Η κυβέρνηση έχει εξαπολύσει εθνική εκστρατεία ζητώντας από τον κόσμο να προσφέρει εθελοντικά τα σπίτια του για να φιλοξενήσουν πενθούντες που επισκέπτονται την Τεχεράνη, το Μασχάντ και το Κομ, ενώ τζαμιά, αθλητικές αίθουσες, πάρκα και πολιτιστικά κέντρα στην πρωτεύουσα έχουν επίσης προετοιμαστεί για να φιλοξενήσουν τα εκατομμύρια που αναμένεται να παραστούν στην τελετή κηδείας.
Ιρανοί θρηνούν πάνω από το φέρετρο του εκλιπόντος Ανώτατου Ηγέτη του Ιράν, Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, κατά τη διάρκεια τελετής πριν από την κρατική κηδεία του στην Τεχεράνη του Ιράν, στις αρχές της 3ης Ιουλίου 2026. EPA/Office of Iran’s Supreme Leader
Προβολή ισχύος στον κόσμο
Την τρίτη ημέρα, μια νεκρική πομπή αναμένεται να κινηθεί από τα ανατολικά της πρωτεύουσας προς το δυτικό άκρο της. Η σορός του Χαμενεΐ θα μεταφερθεί στη συνέχεια για περαιτέρω τελετές στην ιερή πόλη Κομ, πριν μεταφερθεί αεροπορικώς σε σιιτικούς ιερούς τόπους στη Νατζάφ και την Καρμπάλα του Ιράκ.
Στη συνέχεια, θα μεταφερθεί στον τελικό τόπο ταφής της στο ιερό του Ιμάμη Ρεζά στο Μασχάντ – τον τόπο γέννησης του Χαμενεΐ.
Η μεταφορά της σορού του πρώην ανώτατου ηγέτη στο Ιράκ λειτουργεί ως σύμβολο της αυτοεικόνας της Ισλαμικής Δημοκρατίας ως μιας υπερεθνικής επαναστατικής δύναμης, ένα μήνυμα που επιθυμεί να ενισχύσει μετά από χρόνια προβολής της ισχύος της στην περιοχή.
«Η θρησκευτική του ακολουθία εκτεινόταν στο Ιράκ, το Πακιστάν, το Μπαχρέιν και σε άλλες σιιτικές κοινότητες, γι’ αυτό και οι προγραμματισμένες πομπές στη Νατζάφ και την Καρμπάλα είναι τόσο σημαντικές», δήλωσε ο Τούσι. «Εμβαθύνουν την αίσθηση ότι δεν πρόκειται απλώς για κρατική κηδεία του Ιράν, αλλά για μια υπερεθνική στιγμή».
Ιρανοί αξιωματούχοι έχουν δώσει φιλόδοξες εκτιμήσεις για τον αριθμό των παρευρισκομένων, που κυμαίνονται από 4 έως 15 εκατομμύρια πενθούντες – γεγονός που θα μπορούσε να την καταστήσει τη μεγαλύτερη κηδεία στη σύγχρονη ιστορία – και καυχώνται ότι 14.000 δημοσιογράφοι, συμπεριλαμβανομένων 900 ξένων ανταποκριτών, θα καλύψουν την εκδήλωση.
Τα κρατικά μέσα ενημέρωσης έχουν αφιερώσει την περασμένη εβδομάδα καταγράφοντας τους αναμενόμενους ξένους αξιωματούχους. Όμως, πέρα από τον Πρόεδρο της Γεωργίας Μιχαήλ Καβελασβίλι, τον Πρωθυπουργό του Πακιστάν Σεχμπάζ Σαρίφ και τον αναπληρωτή του ρωσικού συμβουλίου ασφαλείας Ντμίτρι Μεντβέντεφ, λίγοι παγκόσμιοι ηγέτες αναμένεται να παρευρεθούν. Οι ιρανικές αρχές αναφέρουν ότι θα παρευρεθούν οκτώ αρχηγοί κρατών και 12 πρόεδροι κοινοβουλίων. Δυτικοί αξιωματούχοι εξαιρέθηκαν από τη λίστα προσκλήσεων.
Ο αντιπρόεδρος του Ιράν περιέγραψε την πομπή ως ένα από τα σημαντικότερα γεγονότα του αιώνα και ο υπουργός Εσωτερικών δήλωσε ότι στόχος είναι η δημιουργία της μεγαλύτερης «τελετής αποχαιρετισμού» στην ιρανική ιστορία. Ο Αλί Ακμπάρ Πουρτζαμσιντιάν, διοικητής των Φρουρών της Επανάστασης που ορίστηκε επικεφαλής της επιτροπής εποπτείας των εκδηλώσεων, δήλωσε ότι η κηδεία θα επιδιώξει να προβάλει την ισχύ της Ισλαμικής Δημοκρατίας «στην διεθνή κοινότητα».
Ιρανοί θρηνούν πάνω από το φέρετρο του εκλιπόντος Ανώτατου Ηγέτη του Ιράν, Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, κατά τη διάρκεια τελετής πριν από την κρατική κηδεία του στην Τεχεράνη του Ιράν, στις αρχές της 3ης Ιουλίου 2026. EPA/Office of Iran’s Supreme Leader
Θα παρευρεθεί ο Μοτζτάμπα;
Ένα κεντρικό ερώτημα που αιωρείται πάνω από την κηδεία είναι αν ο Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, ο νέος ανώτατος ηγέτης και γιος του δολοφονηθέντος αγιατολάχ, θα εμφανιστεί στην πομπή για τον πατέρα, τη μητέρα και τη σύζυγό του, οι οποίοι σκοτώθηκαν στην ίδια επίθεση ΗΠΑ-Ισραήλ.
Τραυματισμένος σε εκείνη την επίθεση, ο Μοτζτάμπα έχει παραμείνει άφαντος από τότε που ξεκίνησε ο πόλεμος στα τέλη Φεβρουαρίου, επικοινωνώντας με τους υποστηρικτές του μόνο μέσω γραπτών δηλώσεων, χωρίς ποτέ να δείχνει το πρόσωπό του ή να χρησιμοποιεί τη φωνή του. Ιρανοί αξιωματούχοι έχουν εργαστεί για να προβάλουν την εικόνα μιας πλήρους ανάρρωσης, ισχυριζόμενοι ότι κατευθύνει τις διαπραγματεύσεις της Τεχεράνης με την Ουάσιγκτον.
Όταν ρωτήθηκε αυτή την εβδομάδα αν θα παρευρεθεί, ο διοργανωτής της κηδείας απέφυγε να απαντήσει, λέγοντας ότι το «ζήτημα δεν εμπίπτει στην αρμοδιότητά μας και η απόφαση ανήκει εξ ολοκλήρου στο γραφείο του Ηγέτη».
Η εμφάνιση του Μοτζτάμπα θα ήταν σημαδιακή, σηματοδοτώντας την πρώτη του δημόσια εμφάνιση και βοηθώντας στην εδραίωση της νομιμότητάς του. Η μη παρουσία του πιθανότατα θα τροφοδοτήσει αμφιβολίες στο εσωτερικό και στο εξωτερικό για την κατάσταση της υγείας του, καθώς και ερωτήματα για το ποιος κυβερνά πραγματικά τη χώρα. Αυτή την εβδομάδα, ο ηγέτης δεν εμφανίστηκε σε μια ιδιωτική τελετή αποχαιρετισμού για τη σύζυγό του.
Αν απουσιάζει από την κηδεία, η Ισλαμική Δημοκρατία είναι πιθανό να το παρουσιάσει ως αναγκαίο μέτρο ασφαλείας.
Ο ιρανικός στρατός έχει προειδοποιήσει για οποιαδήποτε «κακή εκτίμηση» κατά τη διάρκεια των νεκρικών πομπών και ο υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί δήλωσε την Τετάρτη ότι η Τεχεράνη θα δώσει μια άμεση και ισχυρή απάντηση σε οποιαδήποτε απειλή κατά της ηγεσίας της, αφού ο Ισραηλινός υπουργός Άμυνας Ισραήλ Κατς δήλωσε ότι ο Μοτζτάμπα Χαμενεΐ «έχει σημαδευτεί για θάνατο».
Όμως, παρά την ώθηση του καθεστώτος να μετατρέψει την κηδεία σε μια μαζική επίδειξη ισχύος και λαϊκής υποστήριξης, ορισμένοι Ιρανοί παραμένουν αδιάφοροι.
«Δεν έχω καταφέρει να βάλω βενζίνη εδώ και δύο μέρες γιατί οι ουρές είναι τρελές», είπε στο CNN μια κάτοικος της Τεχεράνης. «Και ας είμαστε ειλικρινείς, οι περισσότεροι δεν πηγαίνουν στην κηδεία, πάνε διακοπές».
«Οι μισοί από αυτούς μάζεψαν τα πράγματά τους και έφυγαν χθες», πρόσθεσε.
Πηγή: CNN
