Το νέο αμφιλεγόμενο σχέδιο που επεξεργάζεται ο ΟΗΕ για τη λύση του Κυπριακού
Μια συμφωνία που επεξεργάζεται ο Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών για τον τερματισμό της κυπριακής κρίσης θα μπορούσε να βάλει τέλος σε 52 χρόνια αδιεξόδου, μέσω μιας πιο περιορισμένης ομοσπονδιακής λύσης που θα βρίσκεται κοντά στις τουρκικές θέσεις για τη δημιουργία δύο ξεχωριστών κρατών.
Η προοπτική μιας συμφωνίας θα είχε ιδιαίτερη σημασία για τη Βρετανία, λόγω του καθεστώτος των δύο κυρίαρχων βρετανικών βάσεων στο νησί, οι οποίες θεωρούνται στρατηγικής σημασίας για την αντιμετώπιση εξελίξεων στη Μέση Ανατολή.
Η εξέλιξη έρχεται επίσης μετά την επίθεση του Ιράν σε μία από αυτές τις βάσεις κατά τη διάρκεια της πρόσφατης σύγκρουσης που ξεκίνησε από τον Ντόναλντ Τραμπ, καθώς και την ανάπτυξη του βρετανικού αντιτορπιλικού HMS Dragon για την προστασία βρετανικών και συμμαχικών συμφερόντων στην περιοχή.
Το νησί της Κύπρου παραμένει επίσημα διαιρεμένο από το 1974, μετά το στρατιωτικό πραξικόπημα που είχε στόχο την ένωση με την Ελλάδα και την επακόλουθη σύγκρουση μεταξύ Ελληνοκυπρίων και Τουρκοκυπρίων.
Η επέμβαση του τουρκικού στρατού στις 20 Ιουλίου 1974 οδήγησε στη διχοτόμηση του νησιού μεταξύ βόρειας και νότιας Κύπρου, με την μη αναγνωρισμένη Τουρκική Δημοκρατία Βόρειας Κύπρου (ΤΔΒΚ) να κηρύσσει μονομερώς την ανεξαρτησία της το 1983.
Ωστόσο, η Μαρία Άνχελα Ολγκίν, προσωπική απεσταλμένη του γενικού γραμματέα του ΟΗΕ για το Κυπριακό, εργάζεται πάνω σε μια συμφωνία με την Τουρκική Δημοκρατία Βόρειας Κύπρου (ΤΔΒΚ), υποστηρίζοντας ότι το καθεστώς των Τουρκοκυπρίων δεν αντιμετωπίζεται ισότιμα, όπως είχε αρχικά συμφωνηθεί όταν το νησί απέκτησε την ανεξαρτησία του από τη Βρετανική Αυτοκρατορία το 1960.
Σύμφωνα με πληροφορίες που έχει στη διάθεσή της η The Independent, η Ολγκίν προτείνει μια πιο χαλαρή μορφή λύσης εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης, απομακρυνόμενη από το ομοσπονδιακό μοντέλο που βρισκόταν στο επίκεντρο των προηγούμενων διαπραγματεύσεων.
Η ίδια φέρεται να επιδιώκει μια δομή που θα μπορούσαν οι Ελληνοκύπριοι να χαρακτηρίζουν ομοσπονδία και οι Τουρκοκύπριοι συνομοσπονδία, γεφυρώνοντας τις διαφορές μέσω μιας σκόπιμης «δημιουργικής ασάφειας».
Υπό τον προηγούμενο πρόεδρο της ΤΔΒΚ, Ερσίν Τατάρ, ο οποίος είχε τη στήριξη της τουρκικής κυβέρνησης στην Άγκυρα, οι Τουρκοκύπριοι προωθούσαν μια καθαρή λύση δύο κρατών. Ωστόσο, μετά τη νίκη του στις εκλογές πέρυσι, ο νέος πρόεδρος της ΤΔΒΚ, Τουφάν Ερχιουρμάν, έχει υιοθετήσει μια πιο ευέλικτη προσέγγιση.
Καθοριστικής σημασίας είναι το γεγονός ότι το προσχέδιο λύσης του ΟΗΕ θα μπορούσε να προβλέπει τη δημιουργία δύο συνιστώντων κρατών με πολιτική ισότητα και σημαντική μείωση των κοινών αρμοδιοτήτων. Η καθημερινή διακυβέρνηση θα περνούσε κυρίως στα δύο κράτη, ενώ θα υπήρχε μια περιορισμένη κεντρική δομή μόνο για ζητήματα που δεν μπορούν να ανατεθούν αποκλειστικά στη μία ή την άλλη πλευρά.
Ωστόσο, σε αντάλλαγμα για την αναγνώριση και την αυτονομία, η ΤΔΒΚ θα έπρεπε να παραχωρήσει εδάφη, μεταξύ των οποίων και το εγκαταλελειμμένο παραθαλάσσιο θέρετρο Μαράς (Βαρώσια).
Για τις κοινές αρμοδιότητες προβλέπεται ένα περιστρεφόμενο προεδρικό συμβούλιο υπό την ηγεσία των δύο πλευρών, με αναλογία 2-1 ή 3-1 υπέρ της ελληνοκυπριακής πλευράς. Παράλληλα, θα δημιουργούνταν ένα ανώτατο συμβούλιο με τη συμμετοχή Ελληνοκύπριων και Τουρκοκύπριων βουλευτών, αντί για ένα άμεσα εκλεγμένο ομοσπονδιακό κοινοβούλιο.
Στο πλαίσιο της προτεινόμενης δομής θα υπήρχε επίσης ένα κοινό υπουργικό συμβούλιο περίπου πέντε ή έξι χαρτοφυλακίων, που θα περιλάμβανε τους τομείς των Εξωτερικών, Άμυνας, Εσωτερικών/Ιθαγένειας, Οικονομικών και Ευρωπαϊκών Υποθέσεων.
Τουλάχιστον μία καθοριστική ψήφος από Τουρκοκύπριο υπουργό στο Συμβούλιο Υπουργών στοιχείο που θεωρείται κεντρικό για την πραγματική πολιτική ισότητα προτείνεται ως δικλείδα ασφαλείας, ωστόσο θα μπορούσε να αποτελέσει σημείο τριβής στις διαπραγματεύσεις.
Η κυπριακή κυβέρνηση στον νότο επιδιώκει την αποχώρηση των τουρκικών στρατευμάτων από το νησί, τα οποία θεωρεί στρατό κατοχής, ενώ η ΤΔΒΚ υποστηρίζει ότι η παρουσία τους είναι απαραίτητη για την προστασία των Τουρκοκυπρίων.
Για την αντιμετώπιση του συστήματος των εγγυήσεων που δημιουργήθηκε το 1960, η Βρετανία, η Τουρκία και η Ελλάδα θα αντικαθίσταντο από μια φόρμουλα του ΝΑΤΟ, η οποία θα μπορούσε να επιτρέψει μια μικρή πολυεθνική παρουσία στο νησί.
Ο ΟΗΕ φέρεται να εξετάζει μια μεταβατική περίοδο δύο ή τριών ετών, με αρχική επιστροφή εδαφών – πρώτα τα Βαρώσια – και σταδιακή εφαρμογή των λεγόμενων «τριών D» της τουρκοκυπριακής πλευράς: άμεσο εμπόριο, απευθείας πτήσεις και άμεσες επαφές, παράλληλα με τη χαλάρωση των τουρκικών περιορισμών και την πρόσβαση σε τουρκικά λιμάνια.
UN draws up new blueprint to end Cyprus crisis after 52 years of stalemate https://t.co/f2nRvYzhRQ pic.twitter.com/v7oZMd6Mmf
— The Independent (@Independent) July 12, 2026
Παράλληλα, υπάρχει η προσδοκία για πιθανή πρόοδο στο ζήτημα της εκμετάλλευσης φυσικού αερίου, αλλά και για μια ρητή σύνδεση μεταξύ της επίλυσης του Κυπριακού και της ατζέντας Τουρκίας–Ευρωπαϊκής Ένωσης, ειδικά σε ό,τι αφορά την τελωνειακή ένωση, στο πλαίσιο ενός ευρύτερου πακέτου σχέσεων ΕΕ–Τουρκίας.
Σύμφωνα με τις πληροφορίες, ο πρόεδρος της ΤΔΒΚ Τουφάν Ερχιουρμάν εμφανίζεται πιο έτοιμος να διαπραγματευτεί ένα τέτοιο πλαίσιο, ενώ ο πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας Νίκος Χριστοδουλίδης εμφανίζεται πιο επιφυλακτικός, προσπαθώντας να ισορροπήσει τη διαδικασία με τις εσωτερικές πολιτικές πιέσεις.
Οι συνομιλίες για το Κυπριακό συνεχίζονται εδώ και δεκαετίες. Το Σχέδιο Ανάν απορρίφθηκε την τελευταία στιγμή από τους Ελληνοκύπριους το 2004, ενώ μια νέα προσπάθεια στις συνομιλίες του Κραν Μοντανά το 2017 έφτασε κοντά σε συμφωνία, αλλά τελικά επίσης κατέρρευσε.
Ο Σπύρος Μιλτιάδης, αναπληρωτής ύπατος αρμοστής της Κύπρου στο Λονδίνο, δήλωσε:
«Από όσο γνωρίζω, δεν υπάρχει καμία επίσημη πρόταση του ΟΗΕ στην οποία έχει ζητηθεί από οποιαδήποτε πλευρά να απαντήσει. Οι ιδέες που κυκλοφορούν φαίνεται να είναι περισσότερο υποθετικές παρά μια συγκεκριμένη πρόταση ή σχέδιο. Οποιαδήποτε ουσιαστική πρόοδος θα πρέπει να προκύψει μέσα από την καθιερωμένη διαδικασία υπό την ηγεσία του ΟΗΕ και στο πλαίσιο των συμφωνημένων αρχών του Οργανισμού».
Ο πρόεδρος της ΤΔΒΚ Τουφάν Ερχιουρμάν ανέφερε σε ανάρτησή του στο Facebook:
«Η βούληση του λαού μας για μια λύση είναι ξεκάθαρη. Έχουμε δηλώσει τη στήριξή μας στις προσπάθειες του γενικού γραμματέα του ΟΗΕ και συνεχίζουμε να τις υποστηρίζουμε.
Είχαμε πει ότι δεν υπάρχει σχέδιο, αλλά μόνο κάποιες ιδέες (αν υπήρχαν αμφιβολίες, πιστεύω ότι με τις νέες δηλώσεις έγινε κατανοητό πως δεν θα πρέπει να υπάρχει καμία αμφιβολία). Παρ’ όλα αυτά, ενημερώσαμε το Συμβούλιο Πολιτικών Κομμάτων, τα συνδικάτα μας, το Γραφείο Συντονισμού Νεολαίας, τις επιχειρηματικές οργανώσεις μας και όλους όσοι επιθυμούσαν να ενημερωθούν για αυτές τις ιδέες.
Η μοναδική μας ανησυχία είναι τα δικαιώματα, το μέλλον, η ισότητα, η ασφάλεια και η σύνδεση με τον κόσμο του λαού μας, ιδιαίτερα των παιδιών μας, καθώς και η διατήρηση της θέσης των Τουρκοκυπρίων ως “υποκείμενα”».
Σε δήλωσή της την 1η Ιουλίου, η Μαρία Άνχελα Ολγκίν ανέφερε:
«Αναγνωρίζω τις προηγούμενες προσπάθειες και τις δύσκολες διαπραγματεύσεις που έχουν πραγματοποιηθεί σε όλη τη διάρκεια της ιστορίας».
«Είμαι πεπεισμένη ότι οι Κύπριοι μπορούν να συνεργαστούν και να μοιραστούν ένα κοινό όραμα για το μέλλον των νέων γενεών. Η Κύπρος έχει πραγματικά τη δυνατότητα να εξελιχθεί σε έναν κεντρικό περιφερειακό παράγοντα, ενώνοντας δυνάμεις γύρω από κοινά συμφέροντα, με σεβασμό στα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά και την πολυμορφία της.
Η Κύπρος μπορεί να αποτελέσει έναν τόπο όπου χτίζονται γέφυρες προς όλες τις κατευθύνσεις και προωθείται η συνύπαρξη σε αυτή τη σύνθετη περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου. Με αυτόν τον τρόπο, η Κύπρος μπορεί πραγματικά να γίνει παράδειγμα για την περιοχή, την Ευρώπη και τον υπόλοιπο κόσμο».
Πηγή: Independent
