Νέα έρευνα ανατρέπει όσα πιστεύαμε για πασίγνωστα συμπληρώματα διατροφής

Αν λαμβάνετε συμπλήρωμα ωμέγα-3 από ιχθυέλαιο ή φύκια με στόχο να προφυλαχθείτε από τη νόσο Αλτσχάιμερ και την άνοια, ίσως χρειαστεί να αναθεωρήσετε. Νέα κλινική μελέτη έδειξε ότι τα συγκεκριμένα συμπληρώματα δεν βελτίωσαν ούτε τη μνήμη, ούτε τις γνωστικές λειτουργίες, ούτε την απώλεια εγκεφαλικών κυττάρων.

«Τα συμπληρώματα ωμέγα-3 ως μια γενική λύση δεν λειτουργούν», δήλωσε ο επικεφαλής της μελέτης, δρ Χουσεΐν Γιασίν, καθηγητής Νευρολογίας στην Ιατρική Σχολή Keck του Πανεπιστημίου της Νότιας Καλιφόρνιας.

«Ακόμα και όταν διαπιστώσαμε υψηλά επίπεδα ωμέγα-3 στον εγκέφαλο των συμμετεχόντων που έλαβαν το συμπλήρωμα, δεν παρατηρήθηκε καμία βελτίωση στις γνωστικές τους επιδόσεις», πρόσθεσε.

Σύμφωνα με τον ερευνητή, η προστασία της εγκεφαλικής υγείας επιτυγχάνεται μέσω ενός συνδυασμού παραγόντων: συστηματικής άσκησης, μείωσης του στρες, ποιοτικού ύπνου, φυτικής διατροφής και κατανάλωσης ωμέγα-3 μέσω τροφών όπως τα λιπαρά ψάρια, οι ξηροί καρποί και οι σπόροι.

«Στη Μεσόγειο, τα υψηλά επίπεδα ωμέγα-3 συνδέονται έντονα με καλύτερες γνωστικές λειτουργίες», ανέφερε. «Όμως οι άνθρωποι εκεί δεν βασίζονται σε συμπληρώματα. Τρώνε λιπαρά ψάρια, ασκούνται, κοινωνικοποιούνται και ζουν με λιγότερο στρες.

Σε αυτό το πλαίσιο, τα ωμέγα-3 λειτουργούν ευεργετικά για τον εγκέφαλο. Αντίθετα, όταν κάποιος ακολουθεί μια τυπική δυτική διατροφή, καταναλώνει συχνά πρόχειρο φαγητό, δεν ασκείται και ζει υπό συνεχή πίεση, τα υψηλότερα επίπεδα ωμέγα-3 στον εγκέφαλο δεν φαίνεται να κάνουν τη διαφορά»

Η σημασία των ωμέγα-3

Τα πολυακόρεστα λιπαρά οξέα ωμέγα-3 είναι απαραίτητα για την επιβίωση του ανθρώπινου οργανισμού. Συμβάλλουν στη μείωση της αρτηριακής πίεσης, στην αύξηση της «καλής» χοληστερόλης, στη διατήρηση της κυτταρικής υγείας και στη μείωση του κινδύνου εμφάνισης καρκίνου, άνοιας και νόσου Αλτσχάιμερ.

Είναι επίσης ζωτικής σημασίας για τη λειτουργία του εγκεφάλου. Περίπου το 60% του ανθρώπινου εγκεφάλου αποτελείται από λίπη, ενώ το 35% αυτών είναι ωμέγα-3 λιπαρά οξέα.

Ωστόσο, ο οργανισμός δεν μπορεί να τα παράγει μόνος του. Πρέπει να προσλαμβάνονται μέσω τροφών όπως ο σολομός, η ρέγγα, το σκουμπρί, οι σαρδέλες, τα καρύδια, οι σπόροι chia και ο λιναρόσπορος.

Επειδή πολλοί άνθρωποι δεν καταναλώνουν επαρκείς ποσότητες αυτών των τροφών, η χρήση συμπληρωμάτων έχει γίνει ιδιαίτερα διαδεδομένη.

Τα συμπληρώματα ιχθυελαίου παρέχουν δύο βασικά ωμέγα-3 λιπαρά οξέα:

• EPA (εικοσαπεντανοϊκό οξύ), που συμβάλλει στην καταπολέμηση των φλεγμονών και στην προστασία της καρδιαγγειακής υγείας.
• DHA (δοκοσαεξανοϊκό οξύ), βασικό δομικό συστατικό του εγκεφάλου, των ματιών και του κεντρικού νευρικού συστήματος.

Τα φυτικά συμπληρώματα από έλαιο φυκιών αποτελούν επίσης πηγή EPA και DHA.

Παράλληλα, τα έλαια chia, κάνναβης και λιναρόσπορου περιέχουν ένα τρίτο είδος ωμέγα-3, το άλφα-λινολενικό οξύ (ALA), το οποίο δρα ως αντιοξειδωτικό και βοηθά τον οργανισμό να μετατρέπει την τροφή σε ενέργεια.

Τα τρόφιμα προσφέρουν περισσότερα από ένα μόνο συστατικό

Οι ειδικοί τονίζουν ότι τα ολόκληρα τρόφιμα παρέχουν πολύ περισσότερα οφέλη από ένα μεμονωμένο θρεπτικό συστατικό.

Για παράδειγμα, ο άγριος σολομός περιέχει πρωτεΐνες, βιταμίνες Α, D και Β12, καθώς και σημαντικά μέταλλα όπως σελήνιο και κάλιο, πέρα από τα ωμέγα-3 λιπαρά οξέα.

«Όταν λαμβάνετε ωμέγα-3 τρώγοντας ψάρι, δεν προσλαμβάνετε μόνο ένα θρεπτικό συστατικό, αλλά ολόκληρο το διατροφικό πακέτο», εξήγησε ο Γιασίν.

Προειδοποίησε, ωστόσο, ότι ακόμα και τα υγιεινά τρόφιμα πρέπει να εντάσσονται σε έναν συνολικά υγιεινό τρόπο ζωής

«Αν τηγανίσουμε τον σολομό, τα οφέλη του μειώνονται σημαντικά. Το τηγάνισμα μπορεί να καταστρέψει μέρος των ωμέγα-3, ενώ η κατανάλωσή του μαζί με τηγανητές πατάτες μπορεί να εξουδετερώσει τα ευεργετικά του αποτελέσματα».

Τα αποτελέσματα της τυχαιοποιημένης, διπλά τυφλής, ελεγχόμενης με εικονικό φάρμακο κλινικής δοκιμής – η οποία θεωρείται το «χρυσό πρότυπο» της επιστημονικής έρευνας – δημοσιεύθηκαν στο επιστημονικό περιοδικό The Lancet eBioMedicine.

Στη μελέτη συμμετείχαν 365 άτομα ηλικίας 55 έως 80 ετών χωρίς άνοια, αλλά με πολύ χαμηλά επίπεδα ωμέγα-3 και τουλάχιστον έναν παράγοντα κινδύνου για άνοια, όπως παχυσαρκία, καθιστική ζωή, υψηλή αρτηριακή πίεση ή αυξημένη χοληστερόλη.

Σχεδόν οι μισοί συμμετέχοντες έφεραν τουλάχιστον ένα αντίγραφο του γονιδίου APOE4, το οποίο αυξάνει τον κίνδυνο εμφάνισης νόσου Αλτσχάιμερ.

Η ομάδα θεραπείας έλαβε καθημερινά για δύο χρόνια υψηλή δόση συμπληρώματος από φύκια, που περιείχε 2.000 mg DHA, ενώ η ομάδα ελέγχου έλαβε εικονικό φάρμακο. Και οι δύο ομάδες λάμβαναν παράλληλα σύμπλεγμα βιταμινών Β.

Όλοι οι συμμετέχοντες υποβλήθηκαν σε μαγνητικές τομογραφίες εγκεφάλου, αιματολογικές εξετάσεις και γνωστικά τεστ σε διάφορα στάδια της έρευνας.

Οι αναλύσεις έδειξαν ότι τα επίπεδα ωμέγα-3 στα ερυθρά αιμοσφαίρια αυξήθηκαν από 4,9% σε 11% στους συμμετέχοντες που έλαβαν το συμπλήρωμα. Παράλληλα, τα επίπεδα DHA στο εγκεφαλονωτιαίο υγρό αυξήθηκαν κατά μέσο όρο κατά 17% μέσα σε έξι μήνες, αποδεικνύοντας ότι το συμπλήρωμα έφτανε πράγματι στον εγκέφαλο.

Παρά το γεγονός ότι διαπιστώθηκε αύξηση των επιπέδων ωμέγα-3 στον εγκέφαλο των ατόμων που έλαβαν το συμπλήρωμα, δεν παρατηρήθηκε καμία βελτίωση στις γνωστικές λειτουργίες, ούτε στο μέγεθος του ιππόκαμπου, του κέντρου της μνήμης στον εγκέφαλο.

«Στην πραγματικότητα, δεν υπήρξε καμία ουσιαστική διαφορά μεταξύ των ατόμων που έπαιρναν συμπλήρωμα ωμέγα-3 και εκείνων που λάμβαναν εικονικό φάρμακο (placebo)», δήλωσε ο Γιασίν.

Σύμφωνα με τους ειδικούς, τα αποτελέσματα δείχνουν ότι η λήψη ωμέγα-3 είναι σαν «σταγόνα στον ωκεανό» για ανθρώπους που δεν γυμνάζονται, ακολουθούν διατροφή πλούσια σε υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα και είναι υπέρβαροι ή παρουσιάζουν ενδείξεις χρόνιων παθήσεων.

«Αυτό που λέω στους ασθενείς μου είναι ότι ένα άτομο που φέρει ένα ή περισσότερα αντίγραφα της γενετικής παραλλαγής APOE4, έχει χαμηλά επίπεδα ωμέγα-3 στο αίμα και γενικά είναι υγιές, μπορεί να μειώσει τον κίνδυνο εμφάνισης Αλτσχάιμερ και άνοιας τρώγοντας λιπαρά ψάρια δύο φορές την εβδομάδα και λαμβάνοντας ένα ποιοτικό συμπλήρωμα ωμέγα-3», σημειώνουν.

«Αν όμως ακολουθεί έναν ανθυγιεινό τρόπο ζωής, όπως οι συμμετέχοντες της συγκεκριμένης μελέτης, τότε ένα συμπλήρωμα ωμέγα-3 απλώς δεν πρόκειται να αποδώσει».

Πηγή CNN