Έχουμε συνηθίσει να αφιερώνουμε ατελείωτες ώρες πριν από ένα ταξίδι για να βρούμε τον τέλειο προορισμό, το καλύτερο ξενοδοχείο ή το πιο οικονομικό εισιτήριο. Η υγεία μας, όμως, συχνά μένει σε δεύτερο πλάνο.
Κι όμως, ένα πρόβλημα υγείας μακριά από το σπίτι μπορεί εύκολα να μετατρέψει τις πολυαναμενόμενες διακοπές σε δυσάρεστη εμπειρία. Από μια απλή γαστρεντερίτιδα μέχρι ασθένειες που μεταδίδονται από κουνούπια ή ζώα, υπάρχουν ορισμένοι κίνδυνοι που αξίζει να γνωρίζουμε πριν ταξιδέψουμε.
Η καλή είδηση είναι πως πολλές από αυτές τις καταστάσεις μπορούν να προληφθούν με λίγη προετοιμασία.
«Η κοιλιά του ταξιδιώτη»: Το πιο συχνό πρόβλημα στις διακοπές
Τα γαστρεντερικά προβλήματα είναι από τις πιο συνηθισμένες περιπέτειες υγείας που μπορεί να αντιμετωπίσει κάποιος όταν βρίσκεται στο εξωτερικό.
Τα συμπτώματα
Διάρροια, αφυδάτωση, ναυτία και εμετοί.
Τι τα προκαλεί
Συνήθως οφείλονται σε βακτήρια, ιούς ή παράσιτα που μεταδίδονται μέσω μολυσμένων τροφών, νερού ή επιφανειών.
Ο κίνδυνος είναι μεγαλύτερος σε ζεστές χώρες, όπου οι υψηλές θερμοκρασίες ευνοούν την ανάπτυξη μικροβίων και όπου οι συνθήκες υγιεινής στην παρασκευή και αποθήκευση τροφίμων μπορεί να διαφέρουν.
Πώς να το αποφύγετε
Ο βασικός κανόνας είναι απλός: πλένουμε τα χέρια μας πριν το φαγητό και προσέχουμε τι καταναλώνουμε.
Οι ειδικοί προτείνουν να προτιμάμε τρόφιμα που έχουν μαγειρευτεί εκείνη τη στιγμή και σε υψηλή θερμοκρασία. Μάλιστα, σε ορισμένες περιπτώσεις το φαγητό του δρόμου μπορεί να είναι πιο ασφαλές από έναν μπουφέ ξενοδοχείου, καθώς βλέπουμε ότι ψήνεται μπροστά μας, ενώ κάποια φαγητά σε μπουφέδες μπορεί να έχουν μείνει για ώρες εκτεθειμένα.
Πότε χρειάζεται γιατρός
Καλό είναι να έχουμε μαζί μας διαλύματα ενυδάτωσης και φάρμακα για την αντιμετώπιση της διάρροιας.
Ιατρική βοήθεια χρειάζεται αν δεν μπορούμε να κρατήσουμε υγρά για πάνω από 24 ώρες, αν υπάρχει πυρετός, έντονος πόνος στην κοιλιά, σύγχυση, μεγάλη αδυναμία ή αίμα στα κόπρανα.
Ελονοσία: Η ασθένεια που μεταδίδεται από κουνούπια
Η ελονοσία είναι μία σοβαρή τροπική ασθένεια που μεταδίδεται από το τσίμπημα μολυσμένων κουνουπιών.
Τα συμπτώματα
Μπορεί αρχικά να μοιάζει με γρίπη, προκαλώντας:
- υψηλό πυρετό,
- ρίγη,
- εφίδρωση,
- πονοκέφαλο,
- πόνους στο στομάχι,
- ναυτία,
- εμετούς,
- διάρροια,
- δυσκολία στην αναπνοή ή κιτρίνισμα του δέρματος και των ματιών.
Πού εμφανίζεται
Το μεγαλύτερο ποσοστό περιστατικών εντοπίζεται στην υποσαχάρια Αφρική, αλλά η ασθένεια υπάρχει και σε άλλες τροπικές περιοχές.
Πώς να προστατευτείτε
Πριν από ένα ταξίδι σε περιοχή όπου υπάρχει κίνδυνος ελονοσίας, είναι καλό να συμβουλευτείτε γιατρό ή ταξιδιωτική κλινική.
Τα ανθελονοσιακά φάρμακα μειώνουν σημαντικά τον κίνδυνο μόλυνσης, αλλά δεν αντικαθιστούν την προστασία από τα κουνούπια.
Χρήσιμα μέτρα:
- μακριά μανίκια και παντελόνια, ιδιαίτερα το πρωί και μετά τη δύση του ήλιου,
- εντομοαπωθητικό με DEET 50%,
- κουνουπιέρες,
- προστασία στον χώρο ύπνου.
Πότε χρειάζεται γιατρός
Οποιοσδήποτε πυρετός μετά από ταξίδι σε περιοχή με ελονοσία πρέπει να αντιμετωπίζεται σοβαρά, ακόμη και εβδομάδες μετά την επιστροφή.
Λύσσα: Μια σπάνια αλλά εξαιρετικά σοβαρή απειλή
Η λύσσα είναι μια σπάνια ιογενής ασθένεια, η οποία όμως μπορεί να αποδειχθεί θανατηφόρα αν δεν αντιμετωπιστεί εγκαίρως. Μεταδίδεται από μολυσμένα θηλαστικά, όπως σκύλους, νυχτερίδες, αλεπούδες και άλλα άγρια ζώα.
Τα συμπτώματα
Τα συμπτώματα συνήθως εμφανίζονται από τρεις έως δώδεκα εβδομάδες μετά την επαφή με μολυσμένο ζώο, αν και σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να παρουσιαστούν νωρίτερα ή ακόμη και χρόνια αργότερα.
Μπορεί να περιλαμβάνουν:
- μυϊκούς σπασμούς,
- παραισθήσεις,
- δυσκολία στην κατάποση ή την αναπνοή,
- παράλυση.
Πώς μεταδίδεται
Δεν χρειάζεται πάντα ένα βαθύ δάγκωμα. Ακόμη και ένα γλείψιμο από ζώο με λύσσα στη μύτη, το στόμα, τα μάτια ή σε μια πληγή μπορεί να είναι επικίνδυνο.
Ακόμη και το υγιές δέρμα μπορεί να έχει μικροσκοπικές αμυχές από τις οποίες ο ιός μπορεί να εισέλθει στον οργανισμό.
Πώς να προστατευτείτε
Το εμβόλιο κατά της λύσσας αποτελεί μία από τις σημαντικότερες προληπτικές κινήσεις για όσους ταξιδεύουν σε περιοχές όπου υπάρχει κίνδυνος.
Παράλληλα, καλό είναι να αποφεύγεται η επαφή με άγνωστα ζώα κατά τη διάρκεια ενός ταξιδιού.
Πότε χρειάζεται βοήθεια
Η λύσσα, όταν εμφανιστούν συμπτώματα, είναι σχεδόν πάντα θανατηφόρα. Για αυτό οποιαδήποτε πιθανή έκθεση σε μολυσμένο ζώο χρειάζεται άμεση ιατρική αξιολόγηση, ακόμη κι αν υπάρχει εμβολιασμός.
Αναπνευστικές λοιμώξεις: Όταν το ταξίδι φέρνει… μικρόβια
Κρυολογήματα, λοιμώξεις του λαιμού και προβλήματα στο αναπνευστικό είναι από τις πιο συχνές ασθένειες που μπορεί να εμφανιστούν κατά τη διάρκεια ενός ταξιδιού.
Τα συμπτώματα
Μπορεί να περιλαμβάνουν:
- μπούκωμα,
- βήχα,
- πόνο στον λαιμό,
- δυσκολία στην αναπνοή,
- σφίξιμο στο στήθος,
- υψηλό πυρετό.
Γιατί συμβαίνουν στα ταξίδια
Το ίδιο το ταξίδι μπορεί να αυξήσει τις πιθανότητες μόλυνσης. Έρευνες έχουν δείξει ότι οι άνθρωποι είναι αρκετές φορές πιο πιθανό να κολλήσουν ένα κρυολόγημα ή άλλη λοίμωξη όταν βρίσκονται μακριά από το σπίτι.
Οι κλειστοί χώροι των αεροπλάνων, η επαφή με πολλούς ανθρώπους και η ξηρή ατμόσφαιρα στις καμπίνες μπορούν να διευκολύνουν την είσοδο ιών στον οργανισμό.
Τα κρουαζιερόπλοια αποτελούν επίσης περιβάλλον όπου οι λοιμώξεις μπορούν να εξαπλωθούν γρήγορα.
Πώς να προστατευτείτε
Ο εμβολιασμός κατά της γρίπης, ιδιαίτερα πριν από ταξίδια σε τροπικές περιοχές όπου η γρίπη κυκλοφορεί όλο τον χρόνο, μπορεί να βοηθήσει.
Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να εξεταστεί και ο εμβολιασμός κατά του πνευμονιόκοκκου ή η ανανέωση της προστασίας απέναντι στην Covid-19.
Πότε χρειάζεται γιατρός
Οι περισσότερες αναπνευστικές λοιμώξεις υποχωρούν χωρίς ειδική θεραπεία. Ωστόσο, αν η κατάσταση επιδεινώνεται, υπάρχει δύσπνοια ή βήχας με αίμα, χρειάζεται ιατρική εκτίμηση.
Ειδικά σε περιοχές όπου υπάρχει ελονοσία, ένας πυρετός μετά το ταξίδι δεν πρέπει να αγνοείται.
Κίτρινος πυρετός: Ο ιός που μεταδίδεται από κουνούπια
Ο κίτρινος πυρετός είναι μια σοβαρή ιογενής ασθένεια που εμφανίζεται σε περιοχές της Αφρικής, της Κεντρικής και της Νότιας Αμερικής.
Τα συμπτώματα
Στην αρχή μπορεί να προκαλέσει:
- πυρετό,
- πονοκέφαλο,
- ναυτία,
- εμετούς,
- μυϊκούς πόνους.
Σε σοβαρές περιπτώσεις μπορεί να επηρεάσει το ήπαρ, προκαλώντας ίκτερο, σκούρα ούρα και ακόμη και αιμορραγίες.
Πώς να προστατευτείτε
Ο εμβολιασμός πριν από το ταξίδι είναι η βασική προστασία για όσους επισκέπτονται περιοχές υψηλού κινδύνου.
Το εμβόλιο προσφέρει μακροχρόνια ανοσία, όμως επειδή περιέχει εξασθενημένη μορφή του ιού, χρειάζεται ιατρική συμβουλή για άτομα με μειωμένο ανοσοποιητικό σύστημα.
Πότε χρειάζεται γιατρός
Αν εμφανιστούν συμπτώματα μετά από ταξίδι σε περιοχή όπου υπάρχει ο ιός, χρειάζεται άμεση ιατρική εξέταση.
Νόσος Lyme: Ο κίνδυνος που κρύβεται στα δάση
Η νόσος Lyme είναι μια βακτηριακή λοίμωξη που μπορεί να προκαλέσει σοβαρά προβλήματα αν δεν αντιμετωπιστεί, όπως νευρολογικές επιπλοκές, αρθρίτιδα και καρδιακά προβλήματα.
Πώς μεταδίδεται
Προκαλείται από το τσίμπημα μολυσμένου κρότωνα (τσιμπουριού), ο οποίος συχνά βρίσκεται σε δασικές και χορώδεις περιοχές.
Η νόσος εμφανίζεται σε περιοχές της Ευρώπης, της Βόρειας Αμερικής, της Ρωσίας και μεγάλου μέρους της Ασίας.
Τα συμπτώματα
Σε ορισμένους ανθρώπους εμφανίζεται ένα χαρακτηριστικό κυκλικό εξάνθημα γύρω από το σημείο του τσιμπήματος.
Άλλα συμπτώματα μπορεί να είναι:
- πυρετός,
- ρίγη,
- πονοκέφαλος,
- πόνοι σε μύες και αρθρώσεις,
- έντονη κόπωση.
Πώς να προστατευτείτε
Αν πρόκειται να περπατήσετε σε δασικές περιοχές:
- προτιμήστε ανοιχτόχρωμα ρούχα,
- βάλτε το παντελόνι μέσα στις κάλτσες,
- ελέγξτε το σώμα σας μετά την έξοδο.
Αν βρείτε τσιμπούρι, μην προσπαθήσετε να το αφαιρέσετε με τα χέρια. Χρησιμοποιήστε ειδικό εργαλείο αφαίρεσης.
Πότε χρειάζεται γιατρός
Αν εμφανιστούν συμπτώματα μετά από έκθεση σε περιοχή όπου υπάρχει νόσος Lyme, χρειάζεται ιατρική συμβουλή. Η έγκαιρη θεραπεία με αντιβίωση μειώνει τον κίνδυνο επιπλοκών.
Hantavirus: Ο σπάνιος ιός που συνδέεται με τρωκτικά
Ο hantavirus είναι μια ομάδα ιών που μεταφέρονται κυρίως από τρωκτικά και μπορεί να εμφανιστεί σε ορισμένες περιοχές της Ευρώπης, της Αφρικής και της Ασίας.
Τα συμπτώματα
Ανάλογα με τον τύπο του ιού, μπορεί να προκαλέσει από μια ήπια ασθένεια που μοιάζει με γρίπη μέχρι σοβαρά αναπνευστικά προβλήματα, όπως το πνευμονικό σύνδρομο hantavirus, μια δυνητικά θανατηφόρα κατάσταση.
Πώς μεταδίδεται
Η μετάδοση γίνεται κυρίως μέσω επαφής με ούρα ή περιττώματα ποντικιών και αρουραίων.
Συχνά ο ιός εισέρχεται στον οργανισμό όταν κάποιος εισπνεύσει σκόνη ή μικροσωματίδια που έχουν μολυνθεί.
Η μετάδοση από άνθρωπο σε άνθρωπο είναι εξαιρετικά σπάνια και έχει συνδεθεί κυρίως με συγκεκριμένο τύπο του ιού.
Πώς να προστατευτείτε
Δεν είναι πάντα δυνατό να προβλέψει κάποιος την έκθεση στον ιό, γι’ αυτό η καλύτερη προστασία είναι η σωστή ταξιδιωτική ασφάλιση και η δυνατότητα πρόσβασης σε ιατρική βοήθεια αν χρειαστεί.
Πότε χρειάζεται γιατρός
Αν εμφανιστούν συμπτώματα που μοιάζουν με γρίπη μέσα σε διάστημα μίας έως οκτώ εβδομάδων μετά από πιθανή έκθεση, χρειάζεται ιατρική αξιολόγηση.
Δεν υπάρχει ειδική αντιική θεραπεία για τον hantavirus, οπότε η αντιμετώπιση επικεντρώνεται στην ανακούφιση των συμπτωμάτων.
Ηπατίτιδα Α και Β: Οι λοιμώξεις που επηρεάζουν το ήπαρ
Η ηπατίτιδα Α και η ηπατίτιδα Β είναι μεταδοτικές λοιμώξεις που προκαλούν φλεγμονή στο ήπαρ.
Τα συμπτώματα
Σε αρκετές περιπτώσεις μπορεί να μην εμφανιστούν συμπτώματα.
Όταν εμφανίζονται, μπορεί να περιλαμβάνουν:
- πυρετό,
- κόπωση,
- πόνο στην κοιλιά,
- ναυτία,
- σκούρα ούρα,
- κιτρίνισμα του δέρματος και των ματιών,
- αλλαγές στο χρώμα των κοπράνων.
Πώς μεταδίδονται
Η ηπατίτιδα Α μεταδίδεται κυρίως μέσω τροφής ή νερού που έχουν μολυνθεί.
Η ηπατίτιδα Β μεταδίδεται μέσω σωματικών υγρών και μπορεί να αποτελέσει κίνδυνο για ταξιδιώτες μέσω:
- ατυχημάτων,
- ιατρικών ή οδοντιατρικών πράξεων,
- τατουάζ και piercing,
- κοινής χρήσης βελονών,
- σεξουαλικής επαφής.
Πώς να προστατευτείτε
Υπάρχουν ασφαλή και αποτελεσματικά εμβόλια και για τις δύο μορφές ηπατίτιδας.
Ο εμβολιασμός είναι ιδιαίτερα σημαντικός πριν από ταξίδια σε περιοχές όπου οι λοιμώξεις αυτές εμφανίζονται συχνότερα.
Πότε χρειάζεται γιατρός
Αν εμφανιστούν συμπτώματα μετά από ταξίδι σε περιοχή υψηλού κινδύνου, χρειάζεται ιατρική συμβουλή.
Τυφοειδής πυρετός: Η ασθένεια από μολυσμένο νερό και φαγητό
Ο τυφοειδής πυρετός είναι μια βακτηριακή λοίμωξη που μεταδίδεται κυρίως μέσω μολυσμένων τροφών και νερού.
Τα συμπτώματα
Μπορεί να εμφανιστούν από έξι έως 30 ημέρες μετά την έκθεση και περιλαμβάνουν:
- πυρετό,
- διάρροια ή δυσκοιλιότητα,
- βήχα,
- πονοκέφαλο,
- ρίγη.
Σε πιο προχωρημένα στάδια μπορεί να εμφανιστεί χαρακτηριστικό ροζ εξάνθημα.
Πού εμφανίζεται
Είναι συχνότερος σε περιοχές της Ασίας, της Αφρικής και της Κεντρικής και Νότιας Αμερικής.
Πολλά περιστατικά σε ταξιδιώτες συνδέονται με επισκέψεις σε χώρες όπως η Ινδία, το Πακιστάν και το Μπανγκλαντές.
Πώς να προστατευτείτε
Βασικοί κανόνες:
- πλύσιμο χεριών,
- κατανάλωση εμφιαλωμένου νερού,
- αποφυγή πάγου άγνωστης προέλευσης,
- προσοχή σε ωμά λαχανικά και φρούτα που δεν μπορούν να πλυθούν ή να ξεφλουδιστούν,
- αποφυγή μη παστεριωμένων γαλακτοκομικών.
Σε περιοχές υψηλού κινδύνου συνιστάται ο εμβολιασμός.
Πότε χρειάζεται γιατρός
Ένας πυρετός που επιμένει μετά από ταξίδι σε περιοχή όπου υπάρχει τυφοειδής πυρετός χρειάζεται έλεγχο.
Η ασθένεια αντιμετωπίζεται με αντιβίωση, όμως η καθυστέρηση στη διάγνωση μπορεί να οδηγήσει σε επιπλοκές.
Ζίκα, chikungunya και δάγκειος πυρετός: Οι ασθένειες των κουνουπιών
Τρεις διαφορετικές ιογενείς λοιμώξεις που μεταδίδονται κυρίως από το κουνούπι Aedes.
Δάγκειος πυρετός
Είναι η πιο σοβαρή από τις τρεις.
Μπορεί να προκαλέσει:
- ξαφνικό υψηλό πυρετό,
- έντονους πονοκεφάλους,
- πόνο πίσω από τα μάτια,
- ισχυρούς μυϊκούς και αρθρικούς πόνους.
Σε σοβαρές περιπτώσεις μπορεί να οδηγήσει σε εσωτερική αιμορραγία και καταπληξία.
Chikungunya
Προκαλεί κυρίως πυρετό και έντονους πόνους στις αρθρώσεις, οι οποίοι σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να διαρκέσουν εβδομάδες ή ακόμη και μήνες.
Ιός Ζίκα
Στους περισσότερους ανθρώπους προκαλεί ήπια ή καθόλου συμπτώματα, όπως:
- πονοκέφαλο,
- πυρετό,
- εξάνθημα,
- ερεθισμό στα μάτια.
Ωστόσο, μπορεί να είναι επικίνδυνος κατά την εγκυμοσύνη, καθώς συνδέεται με σοβαρές γενετικές ανωμαλίες.
Πού εμφανίζονται
Εντοπίζονται κυρίως στη Λατινική Αμερική, την Καραϊβική, την Αφρική και την Ασία.
Τα τελευταία χρόνια, κρούσματα δάγκειου πυρετού και chikungunya έχουν καταγραφεί και σε περιοχές της νότιας Ευρώπης, όπως η Γαλλία, η Ιταλία, η Ισπανία και η Πορτογαλία.
Πώς να προστατευτείτε
Σε αντίθεση με τα κουνούπια της ελονοσίας, τα κουνούπια Aedes τσιμπούν κυρίως κατά τη διάρκεια της ημέρας.
Χρειάζεται:
- ελαφριά μακριά ρούχα,
- εντομοαπωθητικό με DEET 50%,
- κουνουπιέρες,
- προστασία στον χώρο ύπνου.
Υπάρχουν πλέον εμβόλια για τον δάγκειο πυρετό και το chikungunya για συγκεκριμένες ομάδες ταξιδιωτών, ενώ για τον ιό Ζίκα δεν υπάρχει ακόμη διαθέσιμο εμβόλιο.
Πότε χρειάζεται γιατρός
Αν εμφανιστούν συμπτώματα κατά τη διάρκεια ή μετά από ταξίδι σε περιοχή όπου υπάρχουν αυτές οι λοιμώξεις, χρειάζεται ιατρική συμβουλή.
Δεν υπάρχουν ειδικές αντιικές θεραπείες για τις περισσότερες από αυτές, επομένως η αντιμετώπιση επικεντρώνεται στην ανακούφιση των συμπτωμάτων.
Πηγή: Telegraph
