Υπάρχει κάτι σχεδόν συμβολικό στο ότι οι «Τρωάδες» φτάνουν φέτος στην Επίδαυρο με έναν Χορό που δεν μοιάζει με εκείνους που έχουμε συνηθίσει να βλέπουμε. Ίσως γιατί το έργο του Ευριπίδη μιλά ακριβώς γι’ αυτό. Για τους ανθρώπους που, μετά την καταστροφή, βρίσκονται αντιμέτωποι με έναν κόσμο που έχει αποφασίσει γι’ αυτούς. Ποιοι θα ζήσουν, ποιοι θα φύγουν, ποιοι θα σωθούν, ποιοι θα σωπάσουν.
Στην παράσταση της Ελένης Ευθυμίου, ανάμεσα στους είκοσι δύο ανθρώπους που βρίσκονται στη σκηνή υπάρχουν μέλη των Εν Δυνάμει, άνθρωποι με και χωρίς αναπηρία, διαφορετικών ηλικιών, σωμάτων και εμπειριών. Δεν είναι μια παρένθεση μέσα στην παράσταση. Είναι ο σημαντικός χορός της. Ένα σύνολο που δεν προσπαθεί να κρύψει τις διαφορές των σωμάτων του, αλλά να βρει μέσα από αυτές έναν κοινό ρυθμό, μια κοινή φωνή, έναν τρόπο να υπάρξει μαζί.
Και υπάρχει κάτι ακόμη. Στις 31 Ιουλίου, για πρώτη φορά στην ιστορία του, το Αρχαίο Θέατρο Επιδαύρου γίνεται προσβάσιμο και σε ανθρώπους με αισθητηριακές αναπηρίες. Η παράσταση συνοδεύεται από διερμηνεία στην Ελληνική Νοηματική Γλώσσα, υπερτιτλισμό για Κ/κωφά και βαρήκοα άτομα και ακουστική περιγραφή για ανθρώπους με οπτική αναπηρία. Υπάρχει ακόμη δωρεάν μετακίνηση, απτικά βοηθήματα, μακέτα του σκηνικού, υφάσματα και αντικείμενα από τα κοστούμια, ηχητικές περιγραφές και υλικό σε Braille.
Αλλά ίσως η ουσία βρίσκεται αλλού. Στο ότι μια παράσταση για ανθρώπους που έχασαν τα πάντα, πατρίδα, οικογένεια, ελευθερία, ακόμη και το δικαίωμα να αποφασίζουν για το σώμα τους, επιλέγει να μιλήσει μέσα και από διαφορετικά σώματα.
Μιλήσαμε με τα μέλη των Εν Δυνάμει που συμμετέχουν στις «Τρωάδες» και με τους ανθρώπους που βρίσκονται δίπλα τους σε αυτή τη διαδρομή. Για το πώς είναι να ανεβαίνεις στην Επίδαυρο, για το τι σημαίνει πραγματικά προσβάσιμη σκηνή, για το βλέμμα των άλλων, για τις δυσκολίες, τις χαρές και εκείνη τη στιγμή που ένα σώμα που κάποτε θεωρούνταν «διαφορετικό» γίνεται απλώς ένα από τα σώματα που αποτελούν τον χορό.
Μαρία Δαχλύθρα
Οι Τρωάδες είναι γυναίκες που έχουν χάσει τα πάντα, αλλά δεν χάνουν τη φωνή τους. Υπήρξε κάποια στιγμή στις πρόβες που ένιωσες ότι αυτή η φωνή έγινε και λίγο δική σου; Νομίζω πως υπήρξε σε μια πρόβα στις αρχές όταν δουλεύαμε το β’ στάσιμο που φώναξα “οι θεοί μας εγκατάλειψαν από καιρό” και δεν μπορούσα να σταματήσω να το φωνάζω και εβαλα τα κλάμματα. Χαίρομαι που είναι και στην παράσταση και το λέω εγώ.
Αν οι Τρωάδες μπορούσαν να αφήσουν ένα μόνο μήνυμα στους ανθρώπους του σήμερα, ποιο πιστεύεις ότι θα ήταν; Να ζούμε όλοι με ειρήνη σε όλο τον κόσμο
Ελένη Δημοπούλου
Η παράσταση μιλά πολύ για τη συλλογικότητα. Τι σημαίνει για σένα να ανήκεις σε έναν Χορό όπου κανείς δεν είναι πιο σημαντικός από τον άλλον ; Και που με κάποιο τρόπο αυτό έχει συμβάλει τόσο στην δημιουργία του; Το μεγάλο στοίχημα είναι να καταφέρουμε να υπάρχουμε μαζί, χωρίς να χάνεται η μοναδικότητα του καθενός. Μέσα στον Χορό, η προσωπική φωνή δεν σβήνει· αντίθετα, αποκτά μεγαλύτερη δύναμη όταν συνδέεται με τις φωνές των άλλων. Η συλλογικότητα δεν σημαίνει ομοιομορφία. Σημαίνει να εμπιστεύεσαι, να ακούς, να αφήνεις χώρο στον άλλον και ταυτόχρονα να αναλαμβάνεις την ευθύνη της δικής σου παρουσίας. Αυτό ακριβώς ζήσαμε και στη δημιουργία των Τρωάδων: μια διαδικασία όπου όλοι συνεισφέραμε ισότιμα, ώστε να γεννηθεί κάτι που δεν ανήκει σε έναν άνθρωπο, αλλά σε όλους μας. Ένα έργο που αφορά και εκφράζει ένα ανθρώπινο σύνολο.
Σήμερα, με τα γεγονότα που ζούμε γύρω μας, μου είναι πολύ δύσκολο να διαχωρίσω τη θεατρική πράξη από την πραγματικότητα. Οι φωνές των γυναικών του Χορού στις Τρωάδες μοιάζουν να συνομιλούν με τις φωνές των γυναικών που, ακόμη και σήμερα, βιώνουν τον πόλεμο, τον ξεριζωμό, τη βία και την απώλεια. Θα ήθελα να βρεθεί ένας τρόπος ώστε η φωνή αυτού του Χορού να φτάσει σε όλες αυτές τις γυναίκες· όχι για να μιλήσει αντί για εκείνες, αλλά για να σταθεί δίπλα τους, να τις αναγνωρίσει και να υπενθυμίσει ότι ο πόνος τους δεν είναι αόρατος. Για μένα, εκεί βρίσκεται η βαθύτερη σημασία της συλλογικότητας: να μπορεί να εκφράζει μια κοινή ανθρώπινη εμπειρία και να μας καλεί να μην μένουμε σιωπηλοί απέναντι στα δεινά των άλλων.
Αν οι Τρωάδες μπορούσαν να αφήσουν ένα μόνο μήνυμα στους ανθρώπους του σήμερα, ποιο πιστεύεις ότι θα ήταν; Να συνεχίσει το θέατρο να ανοίγει χώρους συνύπαρξης, όπου η διαφορετικότητα δεν αποκλείεται αλλά γίνεται δύναμη δημιουργίας και έκφρασης. Και δεύτερο να μη συνηθίσουμε ποτέ τον πόλεμο, τη βία και τον ανθρώπινο πόνο. Να μη θεωρήσουμε ποτέ φυσιολογικό τον ξεριζωμό, την απώλεια και τη σιωπή των ανθρώπων που υποφέρουν
Νίκος Κυπαρίσσης
Είσαι ένας από τους λίγους άντρες του Χορού σε μια τραγωδία που αφηγείται κυρίως τη γυναικεία εμπειρία του πολέμου. Πώς βίωσες αυτή τη θέση μέσα στην ομάδα; Στο χορό παίζω ένα άτομο μα αναπηρία που πρέπει να τον προστατέψουν οι γυναίκες και να τον φροντίσουν. Νιώθω πολλές φορές μοναξιά και λύπη για αυτά που συμβαίνουν μπροστά μου και δεν μπορώ να κάνω κάτι για αυτό για να τους σώσω. Αλλά στις πρόβες δεν καθόλου μόνος, είμαι με τους άλλους ηθοποιούς, έχουμε γίνει πολύ φίλοι, μιλάμε μαζί, κάνουμε αστεία και δείχνουμε την αγάπη μας σε όλους.
Αν οι Τρωάδες μπορούσαν να αφήσουν ένα μόνο μήνυμα στους ανθρώπους του σήμερα, ποιο πιστεύεις ότι θα ήταν; Μετά τις Τρωάδες, θα ήθελα να υπάρξουν ακόμη περισσότερες τέτοιες παραστάσεις με ηθοποιούς με και χωρίς αναπηρία, ώστε να δοθεί η δυνατότητα σε ακόμη περισσότερους ανθρώπους να βιώσουν αυτή τη εμπειρία.
Ειρήνη Κουρούβανη
Αν μπορούσες να πεις μία μόνο φράση στις γυναίκες της Τροίας πριν ανέβουν στα καράβια της αιχμαλωσίας, ποια θα ήταν; Θα τους έλεγα…
“Γυναίκες βαστάτε γερά!
Αυτή η γη θα είναι πάντα δική μας όσο την κουβαλάμε μέσα μας.
Μπορεί να μας στέρησαν την πατρίδα, την ελευθερία, και όλα όσα αγαπάμε αλλά ποτέ δεν θα καταφέρουν να μας στερήσουν την αξιοπρέπεια και τις μνήμες μας. Όσο τις κρατάμε ζωντανές … δεν έχουν νικήσει πραγματικά!”
Αν οι Τρωάδες μπορούσαν να αφήσουν ένα μόνο μήνυμα στους ανθρώπους του σήμερα, ποιο πιστεύεις ότι θα ήταν; Μην περιμένετε να γίνετε πρόσφυγες για να χάσετε τους ανθρώπους σας ή να γνωρίσετε τη βία για να καταλάβετε την αξία της ειρήνης. Προστατέψτε την όσο ακόμη την έχετε γιατί η ειρήνη δεν είναι δεδομένη…είναι ευθύνη όλων μας!
Θεανώ Παπαβασιλείου
Στις Τρωάδες υπάρχει πολύ πένθος, αλλά και μια μικρή σπίθα ελπίδας. Εσύ πού βρήκες αυτή την ελπίδα μέσα στην παράσταση; Στο γεγονός ότι οι γυναίκες στις Τρωάδες έμειναν ενωμένες. Παρόλο που πέρασαν πολλά δύσκολα, δεν σταμάτησαν να στηρίζουν η μία την άλλη. Αυτή την ελπίδα τη νιώθω και στη δική μας ομάδα στο Εθνικό Θέατρο, όπου δουλεύουμε όλοι μαζί ενωμένοι, στηρίζοντας ο ένας τον άλλον και δημιουργούμε νέες και σημαντικές εμπειρίες για όλη μας τη ζωή
Αν οι Τρωάδες μπορούσαν να αφήσουν ένα μόνο μήνυμα στους ανθρώπους του σήμερα, ποιο πιστεύεις ότι θα ήταν; Οχι στον πόλεμο, ναι στην ειρήνη. Όχι στον αποκλεισμό, ναι στη συνύπαρξη, την αλληλεγγύη και την ανθρώπινη φιλία.
Λωξάνδρα Λούκας
Ποια εικόνα ή ποια στιγμή της παράστασης σε συγκινεί περισσότερο κάθε φορά που τη ζεις πάνω στη σκηνή; Οταν πρέπει να πω στην Εκάβη οτι πέθανε η φίλη μου η Πολυξένη . Η μικρή της κόρη. να της πω οτι την σκότωσαν και είναι νεκρή. και πως ήθελα να την πάρω αγκαλιά να την σώσω αλλά δεν τα κατάφερα . Γυρισα με τα χέρια μου είναι άδεια. Αυτή η στιγμή είναι πολύ σημαντική για μένα.
Αν οι Τρωάδες μπορούσαν να αφήσουν ένα μόνο μήνυμα στους ανθρώπους του σήμερα, ποιο πιστεύεις ότι θα ήταν; Να αγαπάμε περισσότερο και να φερόμαστε καλά ο ένας στον άλλον.
Μύριαμ Σοφία Αρτζανίδου
Εσύ βλέπεις την παράσταση και από μια διαφορετική θέση: στηρίζεις τους ηθοποιούς, αλλά είσαι και μέρος του συνόλου. Πώς βιώνεις αυτή τη διπλή ιδιότητα κατά τη διάρκεια της παράστασης; Είναι μία θέση στην οποία έχω βρεθεί σε προηγούμενες παραστάσεις και καλλιτεχνικά project της ομάδας Εν Δυνάμει, της οποίας είμαι μέλος 2,5 χρόνια. Είμαι ηθοποιός – performer και πράγματι, χωρίς να έχω εξειδικευμένες γνώσεις ψυχολογίας, ειδικής αγωγής ή ο,τι παρόμοιο, συνεργαζόμενη με την μικτή καλλιτεχνική ομάδα Εν δυνάμει, εντός κάθε πλαισίου, έχω διττό ρόλο. Καλούμαι να φροντίζω πέρα από τον εαυτό μου για την αντίληψη και διαχείριση της σκηνικής λειτουργίας και παρουσίας ατόμων με διαφορετικού τύπου νευροαναπτυξιακή διαταραχή. Υπάρχει δηλαδή μία παραπάνω έγνοια και φροντίδα, τόση όση χρειάζεται για το κάθε άτομο. Για παράδειγμα, όπως φροντίζω να μελετήσω και να μάθω κάποιο κείμενο, ένα μουσικό κομμάτι ή απλώς την θέση μου στο σκηνικό χώρο έτσι έχω στο νου μου και βοηθάω τις συμπαίκτριες/συμπαίκτες που χρειάζονται υποστήριξη. Έχουμε να κάνουμε με ένα συνταίριασμα διαφορετικών ρυθμών και προτίστως με την αποδοχή αυτής της συνθήκης. Λειτουργούμε με άλλους χρόνους και οι ανάγκες διαφοροποιούνται. Αυτό ανα στιγμές μπορεί να γίνει πολύ δύσκολο αλλά είναι υπέροχο να βλέπεις να ρέει και να λειτουργεί όλο και ευκολότερα η διαδικασία. Στη συγκεκριμένη συνθήκη η υποστήριξη αυτή δεν σταματάει στην πρόβα αλλά υπάρχει μια συνολικότερη συνδιαμόρφωση και συνύπαρξη που καλλιεργεί την οικειότητα και το κλίμα της εμπιστοσύνης. Μάλιστα ακριβώς λόγω αυτής της τριβής και προηγούμενης συνύπαρξης η συνεννόηση μεταξύ μας γίνεται ευκολότερη.Στο σημείο αυτό αξίζει να αναφέρω την σημαντική συμβολή των τριών γυναικών από το Εθνικό που υποστηρίζουν καλλιτεχνικά τους ηθοποιούς. Η Δάφνη Καφετζή, η Ελένη Χατζοπούλου και η Αγγελική Τόμπρου δίνουν τον καλύτερό τους εαυτό ώστε να συμβεί το βέλτιστο !
Ας μην ξεχνάμε πώς η φροντίδα και η αλληλοϋποστήριξη είναι έννοιες βαθιά συνδεδεμένες με το θέατρο, απλώς εδώ, γίνονται πιο ορατές. Όση ενέργεια και δύναμη προσφέρεις, άλλη τόση επιστρέφεται. Έτσι συμβαίνει και με αυτή την αλληλεπίδραση, τουλάχιστον στη δική μου εμπειρία. Ακόμα και τις φορές που με επισκέπτεται η εξάντληση,αν στρέψω τη ματιά μου στην ουσία, βλέπω αυτό το μαζί και την αξία της προσφοράς και υποστήριξης χωρίς όμως να ξεχνώ το προσωπικό μου μονοπάτι και ανάγκες. Είναι σπουδαίο δώρο αυτή η ανοιχτότητα και τρυφερότητα που καλλιεργείται μαζί με αυτά τα άτομα. Έτσι η πρόκληση γίνεται μεγαλύτερη και η αφοσίωση ισχυροποιείται. Κλείνοντας να σημειώσω πώς είναι επίσης εξαιρετικά σημαντικό που το Εθνικό Θέατρο της χώρας δίνει αυτή την ορατότητα και κάνει προσβάσιμο τον πολιτισμό, το θέατρο, καθολικά.
Αν οι Τρωάδες μπορούσαν να αφήσουν ένα μόνο μήνυμα στους ανθρώπους του σήμερα, ποιο πιστεύεις ότι θα ήταν; Να είμαστε σε ειρήνη. Να είμαστε άνθρωποι. Να εξελισσόμαστε θετικά. “Βέβαια ο έξυπνος άνθρωπος πρέπει ν’ αποφεύγει τον πόλεμο” αναφέρει κάποια στιγμή η Κασσάνδρα. Αυτό το τόσο αντιπολεμικό έργο θα μας υπενθυμίζει πάντοτε τον όλεθρο και τη φρίκη που σέρνει μαζί ο πόλεμος και που δυστυχώς η Ιστορία επαναλαμβάνεται και δε γλιτώνουμε από τις εμπόλεμες ζώνες. Ένας αέναος κύκλος βίας που δεν οδηγεί πουθενά γιατί ο πόλεμος τον ξεκάνει από άνθρωπο τον άνθρωπο, τον εξαθλιώνει, τον συντρίβει, τον διαλύει, τον παραλύει από όποια πλευρά κι αν βρίσκεται.
Νίκη Πεταλά
Όταν μια ομάδα λειτουργεί πραγματικά σαν ensemble, η εμπιστοσύνη είναι βασικό συστατικό. Πώς χτίστηκε αυτή η εμπιστοσύνη ανάμεσα σε όλους σας στις πρόβες; Η εμπιστοσύνη χτίστηκε μέσα από τις πρόβες, την ειλικρινή επικοινωνία και τον αμοιβαίο σεβασμό. Ως μικτός θίασος, ανάπηρων και μη ανάπηρων ηθοποιών, μάθαμε να ακούμε ο ένας τον άλλον, να αναγνωρίζουμε τις διαφορετικές ανάγκες και δυνατότητές μας και να λειτουργούμε ως μία ομάδα. Αυτό έκανε το ensemble μας πραγματικά δυνατό.
Αν οι Τρωάδες μπορούσαν να αφήσουν ένα μόνο μήνυμα στους ανθρώπους του σήμερα, ποιο πιστεύεις ότι θα ήταν; Να μη μένουμε αδιαφοροι στον πόνο του άλλου.Όταν ο πονος του άλλου παύει να μας αγγίζει ,τότε αρχίζουμε να χάνουμε την δική μας ανθρωπιά αλλά και την ενσυναισθησή μας.
Συντελεστές
Μετάφραση: Γιάννης Τσαρούχης
Διασκευή—Σκηνοθεσία: Ελένη Ευθυμίου
Σύμβουλος δραματουργίας: Σοφία Ευτυχιάδου
Σκηνικά: Ευαγγελία Κιρκινέ
Κοστούμια: Άγγελος Μέντης
Μουσική: Λευτέρης Βενιάδης
Κίνηση: Τάσος Παπαδόπουλος
Φωτισμοί: Ζωή Μολυβδά – Φαμέλη
Σχεδιασμός ήχου: Σοφία Καμαγιάννη
Μουσική διδασκαλία: Μελίνα Παιονίδου
Δραματολόγος παράστασης: Εύα Σαραγά
Βοηθός σκηνοθέτριας: Θέμης Θεοχάρογλου
Βοηθός σκηνογράφου: Μαριάνθη Ράδου
Βοηθός ενδυματολόγου: Δέσποινα Μαρία Ζαχαρίου
Βοηθός φωτίστριας: Νατάσα Πετροπούλου
Β βοηθός σκηνογράφου: Ταξιάρχης Χούμος
Καλλιτεχνικές συνεργάτιδες για την υποστήριξη της ομάδας Εν Δυνάμει: Ελένη Ζαχοπούλου, Δάφνη Καφετζή, Αγγελική Τόμπρου
Παίζουν (αλφαβητικά): Αργύρης Ξάφης (Ταλθύβιος), Εύη Σαουλίδου (Ανδρομάχη), Νάνσυ Σιδέρη (Κασσάνδρα), Βασιλική Τρουφάκου (Ελένη), Λυδία Φωτοπούλου (Εκάβη), Γιώργος Χριστοδούλου (Μενέλαος)
Χορός: Μύριαμ Σοφία Αρτζανίδου, Μαρία Δαχλύθρα, Eλένη Δημοπούλου, Νίκος Κυπαρίσσης, Ειρήνη Κουρούβανη, Λωξάνδρα Λούκας, Λυγερή Μητροπούλου, Θεανώ Παπαβασιλείου, Κατερίνα Παπανδρέου, Νίκη Πεταλά, Χρύσα Τουμανίδου
Μέρες και ώρα παραστάσεων: Παρασκευή 31 Ιουλίου (Παράσταση προσβασιμότητας σε άτομα με αισθητηριακές αναπηρίες) & Σάββατο 1 Αυγούστου
Ώρα έναρξης: 21.00
Υπηρεσίες προσβασιμότητας: Διερμηνεία στην Ελληνική Νοηματική Γλώσσα, Υπερτιτλισμός για Κ/κωφά και Βαρήκοα άτομα, Ακουστική Περιγραφή για άτομα με οπτική αναπηρία.
Προπώληση και πληροφορίες για την παράσταση εδώ
