Ραδιοφωνικές άδειες για όλους, αλλά όχι για τους δημοτικούς ραδιοσταθμούς

Σε κρίσιμη φάση εισέρχεται η προετοιμασία του σχεδίου νόμου για την αδειοδότηση των ραδιοφωνικών σταθμών σε ολόκληρη τη χώρα, με την ολοκλήρωσή του να τοποθετείται εντός του φθινοπώρου. Στον σχεδιασμό εμπλέκονται οι ομάδες του υφυπουργού παρά τω πρωθυπουργώ Παύλου Μαρινάκη και του υπουργού Ψηφιακής Διακυβέρνησης Δημήτρη Παπαστεργίου, καθώς το εγχείρημα συνδυάζει τη ρύθμιση της ραδιοφωνικής αγοράς με την τεχνική αναδιάταξη του διαθέσιμου φάσματος.

Βάση για το επόμενο στάδιο αποτελεί η επικαιροποίηση των στοιχείων των ραδιοφωνικών σταθμών, η οποία ολοκληρώθηκε τον Απρίλιο του 2026. Μέσω της συγκεκριμένης διαδικασίας συγκεντρώθηκαν τα δεδομένα για τους σταθμούς που λειτουργούν σήμερα, τις συχνότητες που χρησιμοποιούν, τις περιοχές στις οποίες εκπέμπουν και το καθεστώς λειτουργίας τους.

Η καταγραφή αυτή είναι απαραίτητη πριν από οποιαδήποτε απόφαση για τον αριθμό και την κατανομή των αδειών. Το βασικό πρόβλημα παραμένει ότι η πραγματική εικόνα του ραδιοφωνικού τοπίου διαφέρει αισθητά από περιοχή σε περιοχή, τόσο ως προς τον αριθμό των ενεργών σταθμών όσο και ως προς τις τεχνικές δυνατότητες του διαθέσιμου φάσματος.

Περισσότεροι από 55 ενεργοί σταθμοί στην Αττική

Η δυσκολότερη περίπτωση είναι εκείνη της Αττικής, όπου έχουν καταγραφεί περισσότεροι από 55 ενεργοί ραδιοφωνικοί σταθμοί. Ο αριθμός δείχνει το μέγεθος της πίεσης που ασκείται στο διαθέσιμο φάσμα και εξηγεί γιατί ο νέος χάρτης συχνοτήτων αποτελεί βασική προϋπόθεση για να προχωρήσει η αδειοδοτική διαδικασία.

Πριν καθοριστεί πόσες άδειες μπορούν να δοθούν, πρέπει να αποτυπωθούν με ακρίβεια οι διαθέσιμες συχνότητες, οι αναγκαίες αποστάσεις μεταξύ τους, η ισχύς εκπομπής και τα σημεία από τα οποία μπορεί να μεταδίδει κάθε σταθμός. Ο σχεδιασμός πρέπει επίσης να υπολογίσει τη γεωγραφική κάλυψη και τις πιθανές αλληλεπικαλύψεις ανάμεσα σε γειτονικές περιοχές.

Ένα από τα σοβαρότερα τεχνικά ζητήματα αφορά στις παρεμβολές στις συχνότητες που χρησιμοποιούνται από τα αεροδρόμια. Πρόκειται για θέμα ασφάλειας, το οποίο περιορίζει τα περιθώρια αξιοποίησης του φάσματος και απαιτεί αυστηρό συντονισμό των εκπομπών. Συχνότητες, κέντρα εκπομπής και ισχύς πομπών πρέπει να σχεδιαστούν με τρόπο που να αποτρέπει την παρεμβολή στις αεροπορικές επικοινωνίες.

Σύμφωνα με τις υπάρχουσες πληροφορίες, η εκπόνηση του νέου χάρτη συχνοτήτων πρόκειται να ανατεθεί εκ νέου σε ιδιωτικό γραφείο και να μη γίνει από τις υπηρεσίες των συναρμόδιων υπουργείων. Η επιλογή έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς το τελικό τεχνικό σχέδιο θα καθορίσει ουσιαστικά πόσοι ραδιοφωνικοί σταθμοί θα μπορούν να αδειοδοτηθούν σε κάθε περιοχή της χώρας.

Το σχέδιο για τις συχνότητες της ΕΡΤ

Στο πλαίσιο της αναδιάταξης του φάσματος εξετάζεται και μία παρέμβαση που αφορά άμεσα στην ΕΡΤ. Συγκεκριμένα, υπάρχει το ενδεχόμενο να ζητηθεί από τη δημόσια ραδιοτηλεόραση να σταματήσει να μεταδίδει το ίδιο ραδιοφωνικό πρόγραμμα από δύο διαφορετικές συχνότητες στην ίδια περιοχή.

Στόχος της πρότασης είναι να απελευθερωθούν συχνότητες και να δημιουργηθεί περισσότερος χώρος για ιδιωτικούς ραδιοφωνικούς σταθμούς. Η παράλληλη εκπομπή του ίδιου προγράμματος της ΕΡΤ σε δύο σημεία της μπάντας θεωρείται ότι δεσμεύει χωρητικότητα η οποία, έπειτα από την κατάλληλη τεχνική επεξεργασία, θα μπορούσε να αξιοποιηθεί στον νέο αδειοδοτικό χάρτη.

Η συζήτηση αφορά στη χρήση του ραδιοφωνικού φάσματος και όχι στην κατάργηση προγραμμάτων της ΕΡΤ. Το κρίσιμο ερώτημα είναι αν το ίδιο πρόγραμμα χρειάζεται να μεταδίδεται από δύο διαφορετικές συχνότητες μέσα στην ίδια γεωγραφική ζώνη ή αν μπορεί να διατηρηθεί η απαιτούμενη κάλυψη από μία συχνότητα.

Η τελική απόφαση θα πρέπει να λάβει υπόψη και τις υποχρεώσεις καθολικής κάλυψης της δημόσιας ραδιοτηλεόρασης. Η μορφολογία του εδάφους, ιδιαίτερα στις ορεινές και νησιωτικές περιοχές, μπορεί να καθιστά αναγκαία τη χρήση περισσότερων σημείων εκπομπής. Επομένως, κάθε αλλαγή θα χρειαστεί να εξεταστεί ανά περιοχή και όχι να εφαρμοστεί οριζόντια χωρίς τεχνικά κριτήρια.

Η πιθανή απελευθέρωση συχνοτήτων της ΕΡΤ αποκτά μεγαλύτερη βαρύτητα στην Αττική, όπου η παρουσία περισσότερων από 55 ενεργών σταθμών περιορίζει σημαντικά τα διαθέσιμα περιθώρια. Θα επηρεάσει άμεσα τον τελικό αριθμό των ιδιωτικών αδειών, εφόσον αποδειχθεί τεχνικά ότι οι συγκεκριμένες συχνότητες μπορούν να διατεθούν χωρίς να υποβαθμιστεί η κάλυψη των δημόσιων προγραμμάτων.

Εκτός αδειοδότησης οι δημοτικοί σταθμοί

Ξεχωριστό κεφάλαιο αποτελεί η πρόβλεψη για εξαίρεση των δημοτικών ραδιοφωνικών σταθμών από τη διαδικασία αδειοδότησης. Η εξαίρεση αναμένεται να ισχύσει για δημοτικά ραδιόφωνα σε ολόκληρη τη χώρα, δημιουργώντας διαφορετικό καθεστώς από εκείνο που θα εφαρμοστεί στους ιδιωτικούς σταθμούς.

Στο αρχικό υλικό η συγκεκριμένη επιλογή χαρακτηρίζεται προβληματική σε σχέση με την αρχή της αναλογικότητας. Το ζήτημα προκύπτει επειδή οι δημοτικοί σταθμοί χρησιμοποιούν και αυτοί δημόσιες συχνότητες, δραστηριοποιούνται στην ίδια ραδιοφωνική αγορά και, σε αρκετές περιπτώσεις, διεκδικούν ακροαματικότητα και διαφημιστικά έσοδα από την ίδια αγορά με τους ιδιωτικούς σταθμούς.

Στους σταθμούς που προβλέπεται να μείνουν εκτός της αδειοδοτικής διαδικασίας περιλαμβάνονται η Δημοτική Ραδιοφωνία Τρίπολης, ο Αθήνα 9,84, το Κανάλι 1 Πειραιά και ο FM 100 του Δήμου Θεσσαλονίκης. Στην ίδια κατηγορία εντάσσονται ο Επικοινωνία 94,1 του Δήμου Ηρακλείου Αττικής, το Ράδιο Κως, το Δημοτικό Ραδιόφωνο 98,7 και η Όμορφη Πόλη του Δήμου Ξάνθης.

Η λίστα περιλαμβάνει ακόμη τους δημοτικούς ραδιοφωνικούς σταθμούς Πρέβεζας και Πολυγύρου, το Αιγαίο Live Σύρου, το Ορεστιάδα FM και τον Σφαιρικό 99,3 στις Φέρες. Προστίθενται η Αμβρακία FM, ο Ήλιδα 9,11, τα δημοτικά ραδιόφωνα Καρπάθου, Λευκάδας και Λάρισας, το Ράδιο Καστελλόριζο και το Δημοτικό Ραδιόφωνο Καβάλας.

Η εξαίρεση δεν σημαίνει ότι οι δημοτικοί σταθμοί θα λειτουργούν χωρίς κανόνες. Το καθοριστικό σημείο θα είναι ποιο ακριβώς καθεστώς θα προβλέπει το σχέδιο νόμου για τη συνέχιση της λειτουργίας τους, ποιες τεχνικές και οικονομικές προϋποθέσεις θα πρέπει να πληρούν και με ποιον τρόπο θα ελέγχεται η συμμόρφωσή τους.

Οι κρίσιμες αποφάσεις του φθινοπώρου

Η ολοκλήρωση του νομοσχεδίου αποτελεί το πρώτο βήμα μιας διαδικασίας που θα χρειαστεί στη συνέχεια τεχνική εξειδίκευση και κανονιστικές αποφάσεις. Ο νέος χάρτης θα καθορίσει τις διαθέσιμες συχνότητες και τον αριθμό των σταθμών που μπορούν να λειτουργήσουν ανά περιοχή. Ακολούθως θα πρέπει να προσδιοριστούν οι όροι των αδειών, τα οικονομικά κριτήρια, η διάρκεια ισχύος τους και το χρονοδιάγραμμα της διαδικασίας.

Καθοριστική θα είναι επίσης η αντιμετώπιση των νομίμως λειτουργούντων σταθμών, οι οποίοι έχουν ήδη επενδύσει σε εγκαταστάσεις, προσωπικό, πρόγραμμα και τεχνικό εξοπλισμό. Η επικαιροποίηση που ολοκληρώθηκε τον Απρίλιο προσφέρει πλέον στο κράτος την αναγκαία εικόνα για το ποιοι εκπέμπουν και υπό ποιο καθεστώς.

Το φθινόπωρο αναμένεται συνεπώς να ξεκαθαρίσουν τρία βασικά ζητήματα: πόσες ραδιοφωνικές άδειες θα μπορούν να χορηγηθούν ανά περιοχή, ποιες συχνότητες της ΕΡΤ ενδέχεται να απελευθερωθούν και με ποιο ειδικό πλαίσιο θα συνεχίσουν να λειτουργούν οι δημοτικοί σταθμοί. Οι απαντήσεις θα διαμορφώσουν τον νέο ραδιοφωνικό χάρτη της χώρας και τις ισορροπίες μεταξύ δημόσιας, δημοτικής και ιδιωτικής ραδιοφωνίας.