Politico: Η Ελλάδα εξετάζει να στέλνει σε Ρουάντα και Ουζμπεκιστάν τους μετανάστες που απορρίπτεται η αίτηση ασύλου
Η κίνηση αποτελεί μια νέα δοκιμασία για την προσπάθεια της Ευρώπης να εξωτερικεύσει τους ελέγχους μετανάστευσης, μετά από χρόνια νομικών αποτυχιών και πολιτικών αντιπαραθέσεων.
Μια ομάδα χωρών της ΕΕ εξετάζει το ενδεχόμενο αποστολής απορριφθέντων αιτούντων άσυλο στη Ρουάντα και το Ουζμπεκιστάν, όπως επιβεβαίωσαν τρεις Ευρωπαίοι διπλωμάτες στο Politico, καθώς το μπλοκ προχωρά στη μετατόπιση μέρους του συστήματος επιστροφής μεταναστών, πέρα από τα σύνορά του για πρώτη φορά.
Τα σχέδια ακολουθούν την έγκριση νόμου που παρέχει στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες την εξουσία να δημιουργούν κέντρα σε χώρες εκτός ΕΕ για την κράτηση και απέλαση μεταναστών στους οποίους έχει αρνηθεί το δικαίωμα παραμονής στο μπλοκ — τα λεγόμενα κέντρα επιστροφής — υπό την προϋπόθεση ότι αυτές οι χώρες τηρούν τα ανθρώπινα δικαιώματα και το διεθνές δίκαιο. Πάνω από τις μισές από τις 27 χώρες μέλη της ΕΕ ζήτησαν αυτόν τον μήνα ταχεία δράση για την ίδρυση των κέντρων.
EPA/FILIP SINGER
Η Δανία, η Αυστρία, η Ελλάδα, η Γερμανία και η Ολλανδία έχουν ηγηθεί της προσπάθειας για την επεξεργασία των αιτήσεων ασύλου των οποίων η αίτηση έχει απορριφθεί στο εξωτερικό. «Στόχος μας είναι να συνάψουμε τις πρώτες συμφωνίες για τη δημιουργία αυτών των δομών το 2026, ώστε να τεθούν σε λειτουργία από το 2027», δήλωσε ο Έλληνας πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης πριν από την έγκριση του νόμου.
Οι χώρες που θα φιλοξενήσουν τα κέντρα δεν έχουν ακόμη αποφασιστεί και η πολιτική και διπλωματική διαδικασία πρέπει ακόμη να εξελιχθεί, δήλωσαν άλλοι δύο Ευρωπαίοι διπλωμάτες.
Τα σχέδια ακολουθούν μια σειρά αμφιλεγόμενων προσπαθειών ευρωπαϊκών κυβερνήσεων να μεταφέρουν τη διαχείριση της μετανάστευσης πέρα από τα σύνορα της ηπείρου. Τα σχέδια της Βρετανίας για τη Ρουάντα εγκαταλείφθηκαν πέρυσι μετά από χρόνια νομικών και πολιτικών μαχών, ενώ τα κέντρα μεταναστών της Ιταλίας στην Αλβανία έχουν αμφισβητηθεί επανειλημμένα στα δικαστήρια. Οι υποστηρικτές υποστηρίζουν ότι οι νέοι κανόνες της ΕΕ θα μπορούσαν να πετύχουν εκεί όπου απέτυχαν οι προηγούμενες προσπάθειες, παρέχοντας ένα σαφές νομικό πλαίσιο για τις υπεράκτιες εγκαταστάσεις.
Αν και οι κυβερνήσεις εξετάζουν τη Ρουάντα και το Ουζμπεκιστάν, και αυτό έχει επιβεβαιωθεί σε επίπεδο ΕΕ, θα εξακολουθεί να εναπόκειται σε μεμονωμένες κυβερνήσεις να συνάψουν τις δικές τους συμφωνίες. Η Επιτροπή, η οποία δεν έχει συμμετάσχει στις συνομιλίες για την επιλογή των χωρών, και οι άλλες ευρωπαϊκές πρωτεύουσες πρέπει να ενημερωθούν πριν τεθούν σε λειτουργία τα κέντρα.
EPA/DIMITRIS TOSIDIS
Η ΕΕ έχει διοχετεύσει εκατοντάδες εκατομμύρια ευρώ στη Ρουάντα μέσω του προγράμματος Global Gateway, ανακοινώνοντας επένδυση ύψους 900 εκατομμυρίων ευρώ το 2023. Το μπλοκ έχει επίσης διαθέσει 119 εκατομμύρια ευρώ σε επιχορηγήσεις στο Ουζμπεκιστάν.
Μια άλλη χώρα που συζητείται πίσω από κλειστές πόρτες είναι η Ουγκάντα, δήλωσε ανώτερος Ευρωπαίος αξιωματούχος μίας από τις χώρες του βασικού πυρήνα, ο οποίος, όπως και οι άλλοι, ζήτησε ανωνυμία για να αποκαλύψει τα εμπιστευτικά σχέδια. Χώρες γεωγραφικά κοντά στο μπλοκ, όπως η Αίγυπτος και η Λιβύη, έχουν αποκλειστεί λόγω ανησυχιών για τον κίνδυνο διακίνησης ανθρώπων, δήλωσε ο αξιωματούχος.
Ο Υπουργός Μετανάστευσης της Κύπρου, Νικόλας Ιωαννίδης, δήλωσε πριν από την έγκριση του νόμου για τα κέντρα επιστροφής ότι η «γενική ιδέα» είναι να δημιουργηθούν τα κέντρα «ίσως στην Αφρική ή την Ασία». αλλά «όχι κοντά στα ευρωπαϊκά σύνορα».
Ο Ιωαννίδης δήλωσε ότι η προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων θα αποτελέσει «κριτήριο» για τις συμφωνίες, και η ΕΕ θέλει διεθνείς οργανισμούς όπως ο Διεθνής Οργανισμός Μετανάστευσης και η Υπηρεσία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες να βοηθήσουν στη διασφάλιση της τήρησης των κανόνων.
Μια δύσκολη μάχη
Η ΕΕ πέφτει θύμα «λαϊκιστικής ρητορικής και εναλλακτικών γεγονότων» σχετικά με τους μετανάστες, δήλωσε ο Jean-Nicolas Beuze, εκπρόσωπος της UNHCR στις Βρυξέλλες. Οι πρόσφυγες διατρέχουν τον κίνδυνο να σταλούν σε μια χώρα όπου θα μπορούσαν να «υποστούν ανεπανόρθωτη βλάβη». δήλωσε στο Politico.
Ορισμένες χώρες, συμπεριλαμβανομένων της Γαλλίας και της Ισπανίας, έχουν αμφισβητήσει το σχέδιο. «Δεν έχω δει ποτέ ένα κέντρο επιστροφής σε τρίτη χώρα που να λειτουργεί πραγματικά», δήλωσε ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν την περασμένη εβδομάδα στις Βρυξέλλες, προσθέτοντας, «δεν είμαι σίγουρος ότι αυτό αντιπροσωπεύει την Ευρώπη μας».
Η ευρωβουλευτής των Πρασίνων Mélissa Camara, η οποία ήταν η επικεφαλής διαπραγματεύτρια της ομάδας της για τους νέους κανόνες μετανάστευσης της ΕΕ, δήλωσε στο POLITICO ότι η δημιουργία κέντρων επιστροφής εκτός των συνόρων του μπλοκ «παραβιάζει τις θεμελιώδεις αξίες της ΕΕ για την αξιοπρέπεια και τη συμμόρφωση με τα θεμελιώδη δικαιώματα».
«Δημιουργώντας τέτοια κέντρα στο Ουζμπεκιστάν ή τη Ρουάντα, δεν θα έχουμε καμία εγγύηση ότι τηρούνται τα ανθρώπινα δικαιώματα», πρόσθεσε.
EPA/Adriel Perdomo
Σύμφωνα με τους νέους κανόνες της ΕΕ — οι οποίοι εγκρίθηκαν στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο υπό τις ιαχές «στείλτε τους σπίτι» από βουλευτές της δεξιάς και της ακροδεξιάς — τα κέντρα επιστροφής θα φιλοξενούν άτομα που έχουν ήδη εξαντλήσει όλες τις νόμιμες οδούς για να παραμείνουν στο μπλοκ και αναμένουν την απέλασή τους.
Αυτό διαφέρει από τα προηγούμενα υπεράκτια σχέδια μετανάστευσης στη Βρετανία, τη Δανία και την Ιταλία, τα οποία επικεντρώνονταν σε αιτούντες άσυλο ή πρόσφατα αφιχθέντες μετανάστες. Αυτές οι προσπάθειες δυσκολεύτηκαν να αποκτήσουν δυναμική: τα κέντρα της Ιταλίας στην Αλβανία έχουν εμπλακεί σε δικαστικές διαμάχες, τα σχέδια της Δανίας για τη Ρουάντα σταμάτησαν και το βρετανικό σχέδιο για τη Ρουάντα εγκαταλείφθηκε μετά από χρόνια νομικών προκλήσεων.
Πηγή: Politico
