Ο παράξενος λόγος που τα παιδιά στην Ολλανδία είναι ασυνήθιστα χαρούμενα και υγιή
Μια φορά τον χρόνο, Ολλανδοί μαθητές, γονείς και δάσκαλοι συμμετέχουν σε ένα φεστιβάλ πεζοπορίας, βγαίνοντας για τέσσερα βράδια μέσα σε μία εβδομάδα για να εξερευνήσουν τις γειτονιές τους, να ασκηθούν και να κάνουν φίλους. Είναι μια παράδοση που φαίνεται να είναι πραγματικά μεταμορφωτική.
Τι και αν είχε καταιγίδα και η πρόγνωση δεν ήταν και τόσο καλή για το βράδυ, στις 5 το απόγευμα, εκατοντάδες παιδιά άρχισαν να φτάνουν – πολλά με ποδήλατο – με τους γονείς τους στο Westerpark του Άμστερνταμ, ένα αγαπημένο πάρκο της πόλης που εξυπηρετεί μια πιο κατοικημένη περιοχή της πρωτεύουσας. Ήταν το σημείο εκκίνησης: εθελοντές συντόνιζαν τις εγγραφές και ομάδες παιδιών συγκεντρώθηκαν ντυμένες με αδιάβροχα και πρόθυμες να ξεκινήσουν είτε μια εκδρομή 5 ή 10 χιλιομέτρων γύρω από τις γύρω γειτονιές.
Είναι η δεύτερη νύχτα της Avondvierdaagse (σημαίνει κυριολεκτικά «τετραήμερη βραδινή βόλτα»), που διοργανώνεται από μια ομάδα εθελοντών της γειτονιάς. Δεν είναι αγώνας, αλλά αν τα παιδιά την ολοκληρώσουν κάθε βράδυ, παίρνουν μετάλλια, μια ανθοδέσμη κι, αν είναι τυχερά, πολλά γλυκά. Δεν συμβαίνει μόνο στο Άμστερνταμ· σε χωριά, κωμοπόλεις και πόλεις σε όλη την Ολλανδία, εκατοντάδες χιλιάδες Ολλανδοί κάνουν το ίδιο: κάθε χρόνο, τα παιδιά περνούν τέσσερα βράδια στις αρχές του καλοκαιριού εξερευνώντας τις γειτονιές τους με τους συμμαθητές και τους γονείς τους, στο πλαίσιο της Week van de Avond4daagse. Μια παραλλαγή της παράδοσης έχει φτάσει ακόμα και στο Σουρινάμ, μια από τις πρώην αποικίες της Ολλανδίας. Υπάρχουν επίσης τετραήμερες εκδηλώσεις ποδηλασίας και κολύμβησης. Σύμφωνα με τη Βασιλική Ολλανδική Ομοσπονδία Πεζοπορίας (KWbN), η οποία βοηθά στον συντονισμό των εκδηλώσεων, μισό εκατομμύριο άνθρωποι συμμετέχουν κάθε χρόνο, σε 700 σημεία σε όλη τη χώρα, με τη δύναμη δεκάδων χιλιάδων εθελοντών.
«Η εκδήλωση είναι τόσο ολλανδική – δεν την έχουν πουθενά αλλού», λέει η συνεθελόντρια Judith van Oudheusden καθώς ποδηλατεί από το ένα σημείο ελέγχου στο άλλο για να προλάβει το κύμα των παιδιών σε άλλο μέρος της διαδρομής. Είναι υπεύθυνη για τη σφράγιση καρτών ώστε να επιβεβαιώσει ότι κάποιος ολοκλήρωσε αυτό το μέρος της βόλτας των 10 χιλιομέτρων. Μια γεμάτη κάρτα σημαίνει ότι μπορούν να πάρουν το μετάλλιό τους την τελευταία ημέρα, ένα κατόρθωμα που πολλά παιδιά είναι αποφασισμένα να πετύχουν. Τα παιδιά διασχίζουν πράσινα πάρκα της πόλης όπως το Erasmuspark και το Rembrandtpark, και γραφικούς κατοικημένους δρόμους, ρίχνοντας μια ματιά στον ιστορικό ανεμόμυλο Molen de Otter στην επιστροφή προς το Westerpark. Η Van Oudheusden συμμετείχε στη δραστηριότητα ως παιδί, λέει, και στη συνέχεια περπάτησε με τα δικά της παιδιά όταν ήταν μικρότερα. Ο εθελοντισμός είναι μια στιγμή που ο κύκλος κλείνει για εκείνη.
Η Avondvierdaagse προέρχεται από στρατιωτική ιδεολογία, εξηγεί η Inger Leemans, καθηγήτρια πολιτιστικής ιστορίας στη Βασιλική Ολλανδική Ακαδημία Τεχνών και Επιστημών. Η πρώτη πορεία πραγματοποιήθηκε το 1909 στο Nijmegen ως στρατιωτική εκπαιδευτική εκδήλωση. Όταν όμως ξέσπασε ο Δεύτερος Παγκόσμιος Πόλεμος, διάφορες πόλεις άρχισαν να διοργανώνουν τις δικές τους πορείες για στρατιώτες. Μετά τον πόλεμο, οι πολίτες προσκλήθηκαν να περπατήσουν μαζί τους: οι τετραήμερες πορείες στο Ναϊμέγκεν εξελίχθηκαν σε μια εξαιρετικά δημοφιλή εκδήλωση όπου δεκάδες χιλιάδες στρατιώτες και πολίτες περπατούσαν σε ένδειξη αλληλεγγύης. Απευθυνόμενη σε μεγαλύτερα κοινά, αυτή είναι πλέον η μεγαλύτερη εκδήλωση πεζοπορίας στον κόσμο, με 45.000 συμμετέχοντες από περισσότερες από 80 χώρες, που περπατούν τις ίδιες διαδρομές των 30χλμ., 40χλμ. και 50χλμ. κάθε χρόνο. Σύμφωνα με τον Arno van Gemert, επικεφαλής ομάδας προγραμμάτων και έργων στην KWbN, η Avondvierdaagse είναι σαν το «μικρό αδελφάκι» της εκδήλωσης, που απευθύνεται κυρίως σε μαθητές δημοτικού και τους γονείς τους.
«Είναι ενδιαφέρον ότι αυτή η βόλτα – με στρατιωτικές ρίζες – εξελίχθηκε σε έναν από τους δείκτες εθνικής ταυτότητας για τους Ολλανδούς, μια χώρα που συχνά δεν αυτοπροσδιορίζεται ως στρατιωτικό έθνος», λέει η Leemans, η οποία συμμετείχε επίσης στην παράδοση όταν μεγάλωνε στο Leende, ένα χωριό κοντά στα βελγικά σύνορα. Οι περισσότεροι το βλέπουν πλέον ως μια εθνική εκδήλωση, συγκρίσιμη με άλλες γιορτές, όπως η Ημέρα του Βασιλιά, μια εθνική εορτή για τον εορτασμό των γενεθλίων του Ολλανδού μονάρχη, που περιλαμβάνει πάρτι στους δρόμους, υπαίθριες αγορές και πολλά πορτοκαλί ρούχα. Η Avondvierdaagse έχει ακόμα και το δικό της παραδοσιακό έδεσμα: μισό πορτοκάλι, στεφανωμένο με μια λευκή μέντα Wilhelmina και τυλιγμένο σε ένα κομμάτι μουσελίνας, για να το ρουφούν τα παιδιά καθώς περπατούν. Πολλά παιδιά απολάμβαναν ένα κατά μήκος της διαδρομής.
Ενώ οι αρχικές πορείες δεν αποσκοπούσαν απαραίτητα στην προώθηση της άσκησης, η Avondvierdaagse έχει γίνει ένας τρόπος να παρακινήσει τα παιδιά να απολαμβάνουν να είναι έξω και να κινούνται. «Είναι σημαντικό τα παιδιά να είναι σωματικά δραστήρια και να μπορούν να αναπτύξουν τις κινητικές τους δεξιότητες από μικρή ηλικία», εξηγεί η Sanne de Vries, καθηγήτρια φυσικής δραστηριότητας στην παιδική ηλικία, στο Ιατρικό Κέντρο του Πανεπιστημίου του Λέιντεν. Η ενθάρρυνση των παιδιών να περάσουν ολόκληρη την εβδομάδα περπατώντας – με ήλιο ή βροχή – και η επιβράβευσή τους στο τέλος μπορεί να βοηθήσει στην οικοδόμηση μιας θετικής σύνδεσης με τη σωματική δραστηριότητα. «Το θετικό συναίσθημα που μένει είναι σημαντικό».
Βοηθά επίσης στην οικοδόμηση ανθεκτικότητας. «Τους παρουσιάζεται ως μια μεγάλη πρόκληση επειδή είναι 5 χιλιόμετρα και ακούγεται εξαιρετικά δύσκολο», λέει η Fernanda Gomes, 44 ετών, που περπατά τη μικρότερη διαδρομή με την επτάχρονη κόρη της, Alicia (η οποία τσιμπολογάει το παραδοσιακό πορτοκάλι αυτή τη στιγμή). «Ακόμα κι αν βρέχει, το κάνουν και το μήνυμα πίσω από αυτό είναι πολύ σπουδαίο για τα παιδιά».
Τα παιδιά της Ολλανδίας θεωρούνται σταθερά από τα πιο χαρούμενα στον κόσμο. Φέτος, μια έκθεση της UNICEF τα κατέταξε και πάλι πρώτα μεταξύ 44 δυτικών χωρών στη συνολική ευημερία και στην ψυχική υγεία. Οι πλούσιες κοινωνικές σχέσεις αναφέρθηκαν ως βασικός παράγοντας. Η έρευνα έχει δείξει ότι τα μικρά Ολλανδάκια έχουν ισχυρούς δεσμούς με τους συνομηλίκους τους. Επιπλέον, πολλοί Ολλανδοί γονείς εργάζονται με μερική απασχόληση, έτσι έχουν περισσότερο χρόνο να περάσουν με τα παιδιά τους. Τα παιδιά έχουν επίσης αυξημένη ανεξαρτησία: οι γονείς αφήνουν τα παιδιά τους να κυκλοφορούν πιο ελεύθερα και πολλά ξεκινούν από μικρή ηλικία, πηγαίνοντας μόνα τους στο σχολείο με το ποδήλατο.
Αυτές οι κοινωνικές σχέσεις παίζουν ρόλο στην Avondvierdaagse: οι βόλτες είναι μια ευκαιρία για τα παιδιά να περάσουν χρόνο όχι μόνο με τους γονείς τους, αλλά και με τους φίλους τους από το σχολείο, έξω από την τάξη. Μερικά έχουν ακόμα και αντίστοιχες μπλούζες που αντιπροσωπεύουν το σχολείο τους· μία γράφει “Ren voor je leven”, που στα ολλανδικά σημαίνει «Τρέξε για τη ζωή σου». «Είναι διασκεδαστικό με τους φίλους», λέει η Robin Astill, 10 ετών, που περπατά με τη μαμά της και μια φίλη.
«Μου αρέσει που είναι κάτι που συμβαίνει κάθε χρόνο και γυμνάζεσαι», εκμυστηρεύεται ο Ansel Howard, 13 ετών. «Είναι κάτι που οι άνθρωποι κάνουν εδώ και πολύ καιρό και που μπορείς να κάνεις με φίλους και οικογένεια και απλά να το απολαύσεις».
Οι γονείς απολαμβάνουν επίσης την Avondvierdaagse. Η Rebecca Astill, 46 ετών, συμμετείχε όταν ήταν μικρότερη· ως γονέας, είναι μια ευκαιρία να εξερευνήσει περισσότερο το περιβάλλον της. Έχει περπατήσει με τα παιδιά της 10 φορές, πρώτα με τον γιο της και τώρα με τη Robin. «Βλέπεις περισσότερα από τη γειτονιά σου και περπατάς σε μέρη που συνήθως δεν περπατάς», λέει. Οι διοργανωτές επιλέγουν συγκεκριμένες διαδρομές για να εκθέσουν τους συμμετέχοντες σε νέα μέρη, και είναι διαφορετική διαδρομή κάθε χρόνο. «Αυτή είναι η τέχνη και η μαεστρία του χαρακτή διαδρομής», λέει ο διοργανωτής Philip Bueters, ο οποίος περπατούσε ως γονέας με τα δικά του παιδιά χρόνια πριν.
Στην Astill αρέσει επίσης ότι είναι μια κοινωνική ευκαιρία: ένα συναίσθημα που επαναλαμβάνουν πολλοί άλλοι γονείς. «Στο σχολείο, συνήθως βλέπεις τους άλλους γονείς για λίγα λεπτά», λέει ο Joost de Koning, 44 ετών, καθώς η πεντάχρονη κόρη του, Noa, ακολουθεί πίσω μας στην αρχή μιας βόλτας 5 χιλιομέτρων. «Αλλά αυτό φέρνει κοντά την κοινότητα του σχολείου».
Η Avondvierdaagse είναι τόσο θετική εκδήλωση που είναι δύσκολο να βρει κανείς μειονεκτήματα. Κάποιοι έχουν αναρωτηθεί αν οι βόλτες είναι αρκετά συμπεριληπτικές – για άτομα με αναπηρίες για παράδειγμα, ή για εκείνους από διαφορετικά πολιτισμικά υπόβαθρα. Στο Άμστερνταμ ειδικά, οι συμμετέχοντες μπορεί να μην αντικατοπτρίζουν απαραίτητα την ποικιλομορφία του πληθυσμού, προσελκύοντας περισσότερο γονείς υψηλότερου εισοδήματος στη γειτονιά.
Άλλο πρόβλημα: ενώ η ομορφιά της εκδήλωσης είναι ο εθελοντικός της χαρακτήρας, αυτό είναι μια τεράστια πρόκληση. «Τα τελευταία χρόνια, ορισμένες εκδηλώσεις έχουν σταματήσει λόγω έλλειψης εθελοντών», λέει ο Bueters, ο οποίος εντάχθηκε στην τοπική οργανωτική επιτροπή όταν η προηγούμενη ομάδα εθελοντών αποσύρθηκε. «Οι άνθρωποι είναι πρόθυμοι να βοηθούν πού και πού, αλλά όχι τέσσερις ημέρες στη σειρά».
Η Avondvierdaagse είναι κατά κύριο λόγο μια κοινοτική προσπάθεια. Οι ντόπιοι προσφέρουν τον χρόνο τους, οι επιχειρήσεις δωρίζουν τρόφιμα και λουλούδια και η KWbN υποστηρίζει τις τοπικές επιτροπές (και παρέχει τα πολυπόθητα μετάλλια) όλα επειδή γνωρίζουν τη σημασία της εκδήλωσης για τα παιδιά και την ευρύτερη περιοχή.
«Έχει επιβιώσει για δεκαετίες επειδή φέρνει τις κοινότητες κοντά με έναν πολύ απλό, υγιεινό και χωρίς οθόνες τρόπο», λέει ο van Gemert της KWbN. Όπως εξηγεί, υπάρχει μια συγκεκριμένη ολλανδική λέξη γι’ αυτό: Gezelligheid. Η λέξη δεν έχει ακριβή μετάφραση – ίσως θαλπωρή ή συντροφικότητα, αλλά την αναγνωρίζεις όταν τη βλέπεις. «Αποτυπώνει το ολλανδικό πνεύμα του να είσαι δραστήριος σε εξωτερικούς χώρους ανεξαρτήτως καιρού, σε συνδυασμό με μια εξαιρετικά οργανωμένη κοινοτική προσπάθεια».
Και ενώ η Avondvierdaagse είναι αποκλειστικά ολλανδικό «φαινόμενο», αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να παραμείνει έτσι. «Δεν είναι επινόηση της κυβέρνησης για να κάνει τα παιδιά να αθλούνται· η φόρμουλα μπορεί να αντιγραφεί», λέει ο Bueters. Η Aicha Lagha, άλλη εθελόντρια, συμφωνεί. «Νομίζω ότι μπορεί να γίνει οπουδήποτε υπάρχει κοινότητα ή θέλετε να χτίσετε μια κοινότητα», λέει.
Στο Westerpark, στη γραμμή τερματισμού την τελευταία ημέρα, όταν ο ήλιος επιτέλους λάμπει, αυτή η αίσθηση κοινότητας είναι έντονη. Λίγα εκατοντάδες μέτρα από τον τερματισμό, εθελοντές μοιράζουν λουλούδια, που παρέχονται από έναν τοπικό ανθοπώλη. Μέλη της οικογένειας περιμένουν υπομονετικά στον τερματισμό για να γιορτάσουν το επίτευγμα: μια γιαγιά έφτασε 20 λεπτά νωρίτερα για να σιγουρευτεί ότι θα προλάβει τον επτάχρονο εγγονό της, που περπατούσε με την κόρη της. «Είναι μια πολύ ξεχωριστή εκδήλωση», λέει, αναπολώντας τις βόλτες στα παιδικά της χρόνια – «και αυτό ήταν πολύ καιρό πριν», αστειεύεται.
Καθώς όλο και περισσότερα παιδιά περνούν τη γραμμή τερματισμού, η περιοχή μετατρέπεται σε μια μεγάλη γιορτή: τα παιδιά χορεύουν στο hit του 2015 των Snollebollekes, “Links Rechts”, πηδώντας από αριστερά προς τα δεξιά σε μια σειρά κατά τη διάρκεια του ρεφρέν, σε αυτό που έχει γίνει μια εθνική παράδοση. Μερικά παιδιά σκαρφαλώνουν σε ένα άγαλμα για μια φωτογραφία, ενώ και οι γονείς γιορτάζουν: βγάζουν περήφανα φωτογραφίες των παιδιών τους με τα μετάλλιά τους.
Στο μεταξύ, η συμμετοχή της Eurovision του 2024 του Joost Klein, “Europapa” (άλλο ένα αγαπημένο των ντόπιων παιδιών), παίζεται για τρίτη φορά σε 20 λεπτά, και κανείς δεν φαίνεται να νοιάζεται, ούτε τους πειράζει που ο καιρός γίνεται συννεφιασμένος και βροχερός. Είναι περισσότερο συγκεντρωμένοι στο πάρτι. Δεν υπάρχουν λέξεις για να περιγράψουν πλήρως το αίσθημα της αγνής χαράς που περικλείει την περιοχή. Είναι απλά gezellig.
Πηγή: Guardian
