EPA/GEORGE CHRISTOPHOROU
Αν και η διαχείριση της τραγωδίας της Κύπρου έχει πολλές φορές διχάσει την πολιτική τάξη και την κοινή γνώμη, κανείς δεν διαφωνεί ότι το Κυπριακό είναι πρόβλημα εισβολής και κατοχής και η καταδίκη της τουρκικής επιθετικότητας ήταν και παραμένει πάντα αυτονόητη. Το ιστορικό πλαίσιο είναι δεδομένο και οι εθνικές απαιτήσεις απαράγραπτες, χωρίς βέβαια αυτό να σημαίνει ότι, όταν όλοι μιλούν για ανάγκη επίλυσης του Κυπριακού, εννοούν και το ίδιο ακριβώς πράγμα.
Στα 52 χρόνια που πέρασαν από τον Αττίλα, άλλωστε, δεν έλειψαν ούτε τα σχέδια ούτε οι προσπάθειες επίλυσης. Η τόλμη ίσως έλειψε, ενώ περίσσευε πάντοτε η τουρκική αδιαλλαξία, με αποτέλεσμα κάθε σχέδιο που ερχόταν να είναι κατώτερο από το προηγούμενο, που είχε απορριφθεί.
Στην αλυσίδα των σχεδίων επίλυσης υπήρξαν δύο κρίκοι, ωστόσο, που μοιάζουν με χαμένες ευκαιρίες. Η μία ήταν το σχέδιο Ανάν, που έβαλε στο τραπέζι για πρώτη φορά την προοπτική επίλυσης στη βάση της διζωνικής, δικοινοτικής Ομοσπονδίας. Το σχέδιο αποσύρθηκε, αφού στα παράλληλα δημοψηφίσματα που πραγματοποιήθηκαν τον Απρίλιο του 2004, η ελληνοκυπριακή πλευρά το απέρριψε με 75%, ενώ η τουρκοκυπριακή το αποδέχτηκε με 65%.
Η δεύτερη στιγμή που το Κυπριακό έφτασε μια ανάσα πριν από τη διαδικασία της επίλυσης ήταν το 2017, στο Κρανς Μοντανά, όπου το προωθημένο σχέδιο Γκουτέρες δεν κατάφερε να φέρει πιο κοντά τις δύο πλευρές, παρά το γεγονός ότι τους Τουρκοκύπριους εκπροσωπούσε ένας αυτόφωτος πολιτικός, που δεν δίσταζε να παίρνει αποστάσεις από την Άγκυρα, ο Μουσταφά Ακιντζί.
Όλα αυτά είναι πλέον Ιστορία, αλλά Ιστορία απαραίτητη για τα μελλοντικά βήματα, καθώς κάποια στιγμή αυτός ο μισός αιώνας εισβολής και κατοχής θα πρέπει να τελειώσει. Και είναι ίσως ευχής έργον το γεγονός ότι ένας Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ, όπως ο Αντόνιο Γκουτέρες, θέλει να αφήσει στη δύση της καριέρας του ανοιχτό το παράθυρο της ελπίδας.
Η πρόσφατη επίσκεψή του στη Λευκωσία έδειξε με πιο εμφατικό τρόπο ότι ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ δίνει προσωπικό βάρος στην επανεκκίνηση των συνομιλιών για το Κυπριακό, γεγονός που μπορεί να μη σηματοδοτεί το τέλος του δρόμου, αλλά δείχνει, μετά από χρόνια ακινησίας, την κατάλληλη διαδρομή.
Προφανώς, ο δρόμος για την επίλυση του Κυπριακού δεν είναι στρωμένος με ρόδα. Το αντίθετο. Η φωτιά που καίει στη Μέση Ανατολή και η οχύρωση της Άγκυρας πίσω από την αδιάλλακτη θέση των δύο κρατών στην Κύπρο δεν αφήνουν περιθώρια μεγάλης αισιοδοξίας. Η κινητικότητα που παρατηρείται, ωστόσο, και το διεθνές ενδιαφέρον που αναθερμαίνεται έχουν τη δική τους αξία: βάζουν ξανά το Κυπριακό στην ατζέντα, έστω υπό την έννοια της διερεύνησης των προϋποθέσεων για επανεκκίνηση των συνομιλιών και ουσιαστικές διαπραγματεύσεις.
