Πρέπει να μετράμε τη βιολογική αντί για τη χρονολογική μας ηλικία;
Οι περισσότεροι άνθρωποι γνωρίζουν την ηλικία τους από την ημερομηνία γέννησής τους. Πλέον όμως υπάρχει ακόμα ένας τρόπος μέτρησης που κερδίζει έδαφος, η λεγόμενη βιολογική ηλικία. Πρόκειται για μια εκτίμηση που δεν βασίζεται μόνο στα χρόνια που έχει ζήσει κάποιος, αλλά προσπαθεί να δείξει σε τι κατάσταση βρίσκεται ο οργανισμός του και αν γερνά με πιο γρήγορο ή πιο αργό ρυθμό από το αναμενόμενο.
Η χρησιμότητα αυτής της πληροφορίας παραμένει αντικείμενο συζήτησης. Αν και αρκετοί υποστηρίζουν ότι μπορεί να προσφέρει σημαντικές πληροφορίες για την υγεία και τη γήρανση, οι ειδικοί επισημαίνουν ότι τα αποτελέσματα χρειάζονται προσεκτική ερμηνεία και δεν αποτελούν από μόνα τους πρόβλεψη για το μέλλον.
Η ιδέα της βιολογικής ηλικίας βασίστηκε σε μια σημαντική έρευνα που δημοσιεύθηκε το 2011 από ομάδα επιστημόνων με επικεφαλής τον Στιβ Χόρβαθ από το Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια στο Λος Άντζελες. Οι ερευνητές ανέπτυξαν ένα μοντέλο που έγινε γνωστό ως «ρολόι του Χόρβαθ» και βασίστηκε στη μελέτη της μεθυλίωσης του DNA, μιας φυσικής διαδικασίας που επηρεάζει τον τρόπο με τον οποίο λειτουργούν τα γονίδια.
Οι επιστήμονες διαπίστωσαν ότι συγκεκριμένα μοτίβα στο DNA μπορούσαν να δείξουν την ηλικία ενός ανθρώπου με αρκετά μεγάλη ακρίβεια. Η διαφορά ανάμεσα στην πραγματική ηλικία κάποιου και στη βιολογική του ηλικία θα μπορούσε, σύμφωνα με τους ερευνητές, να δείχνει αν ο οργανισμός του γερνά πιο γρήγορα ή πιο αργά.
Η ανακάλυψη αυτή βοήθησε τους επιστήμονες να κατανοήσουν καλύτερα τη διαδικασία της γήρανσης. Καθώς τα κύτταρα διαιρούνται με την πάροδο του χρόνου, συσσωρεύονται αλλαγές στο DNA που μπορούν να επηρεάσουν τη λειτουργία των γονιδίων. Αυτές οι αλλαγές συνδέονται με προβλήματα που εμφανίζονται συχνότερα όσο μεγαλώνουμε, όπως η χρόνια φλεγμονή και η μειωμένη ικανότητα ανανέωσης των ιστών.
Η εξέλιξη αυτής της τεχνολογίας δημιούργησε και μια νέα αγορά εταιρειών που προσφέρουν τεστ βιολογικής ηλικίας. Πολλές από αυτές παρέχουν παράλληλα συμβουλές για αλλαγές στον τρόπο ζωής, με στόχο την επιβράδυνση της διαδικασίας της γήρανσης.
Τα τελευταία χρόνια έχουν αναπτυχθεί πιο σύνθετες εξετάσεις, όπως οι PhenoAge, DunedinPACE και GrimAge, οι οποίες εξετάζουν διάφορους βιοδείκτες που σχετίζονται με τη γήρανση. Αυτοί μπορεί να περιλαμβάνουν πρωτεΐνες, στοιχεία του αίματος και άλλες μοριακές ενδείξεις που συνδέονται με τη λειτουργία του οργανισμού.
Σε αντίθεση με τα πρώτα τεστ που έδιναν κυρίως μια εικόνα της σημερινής κατάστασης του ανθρώπου, οι νεότερες μέθοδοι επιχειρούν να κάνουν εκτιμήσεις και για τη μελλοντική υγεία, όπως τη διάρκεια της περιόδου κατά την οποία κάποιος μπορεί να παραμείνει υγιής.
Ωστόσο, οι ειδικοί υπογραμμίζουν ότι τα αποτελέσματα αυτών των εξετάσεων δεν πρέπει να αντιμετωπίζονται ως απόλυτη πρόβλεψη. Σε επίπεδο πληθυσμών μπορούν να φανούν χρήσιμα για την έρευνα και τον σχεδιασμό πολιτικών υγείας, όμως η αξία τους για κάθε άτομο ξεχωριστά παραμένει αμφισβητούμενη.
Οι εταιρείες που προσφέρουν τέτοια τεστ συνήθως προτείνουν αλλαγές που είναι ήδη γνωστό ότι βοηθούν την υγεία, όπως η ισορροπημένη διατροφή, η τακτική άσκηση, ο καλός ύπνος και η αποφυγή του καπνίσματος και της υπερβολικής κατανάλωσης αλκοόλ.
Παράλληλα όμως, ορισμένες φορές προωθούν και πιο αμφιλεγόμενες λύσεις, όπως συμπληρώματα που υποστηρίζεται ότι μπορούν να επιβραδύνουν τη γήρανση, χωρίς να υπάρχουν πάντα αρκετές επιστημονικές αποδείξεις.
Μια πρόσφατη ανασκόπηση από ερευνητές του Πανεπιστημίου Northwestern στις ΗΠΑ εξέφρασε επιφυλάξεις για τη χρήση αυτών των τεστ. Οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι υπάρχει ο κίνδυνος οι άνθρωποι να επικεντρώνονται υπερβολικά σε έναν συγκεκριμένο αριθμό ή δείκτη και να προσπαθούν να τον αλλάξουν με γρήγορες λύσεις, αντί να υιοθετούν συνολικά πιο υγιεινές συνήθειες.
Επιπλέον, οι αλλαγές στα αποτελέσματα των τεστ μπορεί να οφείλονται σε φυσιολογικές διακυμάνσεις του οργανισμού ή σε διαφορές μεταξύ των ίδιων των εξετάσεων, γεγονός που σημαίνει ότι χρειάζεται προσοχή στην ερμηνεία τους.
Οι ειδικοί σημειώνουν επίσης ότι η βιολογική ηλικία δεν είναι ο μοναδικός τρόπος αξιολόγησης της γήρανσης. Απλές μετρήσεις, όπως η δύναμη της λαβής, η ταχύτητα περπατήματος ή ο χρόνος που χρειάζεται κάποιος για να σηκωθεί από μια καρέκλα, μπορούν επίσης να αποτελέσουν αξιόπιστους δείκτες της φυσικής κατάστασης.
Τελικά, η βιολογική ηλικία αποτελεί ένα ενδιαφέρον εργαλείο που μπορεί να βοηθήσει την επιστήμη να κατανοήσει καλύτερα τη γήρανση. Ωστόσο, οι ειδικοί τονίζουν ότι τα δεδομένα δεν σημαίνουν πάντα και πλήρη γνώση, καθώς η υγεία ενός ανθρώπου επηρεάζεται από πολλούς διαφορετικούς παράγοντες.
Πηγή: Economist
