Αναμνήσεις από το Αιγαίο – Robert McCabe
Υπάρχουν πολλοί λόγοι για να πάρετε το καράβι φέτος. Οι παραλίες, τα πανηγύρια, το καλό φαγητό και οι βουτιές είναι δεδομένα. Υπάρχει όμως και ένας ακόμη, η Τέχνη. Τα τελευταία χρόνια συμβαίνει κάτι όμορφο στην Ελλάδα, τα νησιά δεν είναι απλώς τουριστικοί προορισμοί, γίνονται πολιτιστικοί προορισμοί και τα πιο όμορφα μουσεία του καλοκαιριού περιτριγυρίζονται από θάλασσα.
Από την Ύδρα μέχρι τη Σάμο και από την Τήνο μέχρι την Κρήτη, μικρά μουσεία, ιστορικά κτίρια, παλιές αποθήκες, δημοτικά ιδρύματα και ανεξάρτητοι χώροι φιλοξενούν αυτό το καλοκαίρι εκθέσεις που θα μπορούσαν άνετα να σταθούν σε οποιοδήποτε μεγάλο μουσείο της Ευρώπης. Αν λοιπόν βρεθείτε φέτος σε κάποιο από τα παρακάτω νησιά, αξίζει να περάσετε μία βόλτα από τις εκθέσεις τους.
Εδώ και περισσότερα από 10 χρόνια, η Citronne Gallery αποτελεί έναν από τους πιο σταθερούς λόγους για να κάνει κανείς μια πολιτιστική στάση στον Πόρο. Και φέτος επιστρέφει με δύο εκθέσεις που συνομιλούν με το φως, τη μνήμη και το τοπίο του νησιού. Την ατομική παρουσίαση «Το Παιχνίδι της Ανάδυσης» της γλύπτριας Αφροδίτης Λίτη στον χώρο της γκαλερί και την έκθεση «Ίχνη» του Νίκου Ποδιά στο Αρχαιολογικό Μουσείο Πόρου. Δύο διαφορετικές εικαστικές προσεγγίσεις που συνδέονται μέσα από την έννοια της μνήμης και του τόπου. (Έως 13/9 & 30/9 αντίστοιχα)
Άποψη της έκθεσης Το Παιχνίδι της Ανάδυσης, Αφροδίτη Λίτη. Παραχώρηση της καλλιτέχνιδας και της CITRONNE Gallery ©Σταθης Μαμαλάκης
Στο Μεγαλοχώρι, η ανεξάρτητη γκαλερί CYPHER παρουσιάζει την ομαδική έκθεση ζωγραφικής Birds of Passage, μετατρέποντας το συγκρότημα κατοικιών Hiraeth Santorini σε έναν προσωρινό εκθεσιακό χώρο. Σε επιμέλεια της Ισαβέλλας Κλαδάκη, εννέα καλλιτέχνες διερευνούν την έννοια της κατοίκησης όχι ως μια μόνιμη κατάσταση, αλλά ως μια διαρκώς μεταβαλλόμενη σχέση με τον χώρο, τη μνήμη και την εμπειρία. Τα έργα συνομιλούν με την ίδια την ιστορία του σπιτιού, θολώνοντας τα όρια ανάμεσα στο ιδιωτικό και το δημόσιο και προσφέροντας μια διαφορετική εμπειρία θέασης, όπου ο χώρος γίνεται αναπόσπαστο κομμάτι της έκθεσης. (06/08 έως 20/09)
Γκαλερί CYPHER, Έκθεση Birds of Passage. Photo: Στάθης Μαμαλάκης
Τα τελευταία χρόνια η Λέσβος χτίζει αθόρυβα μια εντυπωσιακή παρουσία στον χάρτη της σύγχρονης τέχνης. Η K-Gold Temporary Gallery φιλοξενεί τη διεθνή ομαδική έκθεση SPECTRAL, με έργα σημαντικών ονομάτων όπως οι Bruce Nauman, Bas Jan Ader και Erwin Olaf. Η έκθεση εξερευνά την έννοια της παρουσίας και της απουσίας, της μνήμης και του ίχνους που αφήνουν οι άνθρωποι και οι εικόνες. Παράλληλα παρουσιάζεται και η RE-COLLECTION, μια έκθεση που επανασυστήνει έργα της συλλογής της γκαλερί μέσα από νέες συνδέσεις. Δεν είναι τυχαίο ότι η Λέσβος εξελίσσεται σε τόπο συνάντησης διεθνών δημιουργών. Ένα νησί που βρίσκεται πάντα στο σταυροδρόμι πολιτισμών μοιάζει ιδανικό για να φιλοξενεί εκθέσεις που μιλούν για τη μνήμη, τις μετακινήσεις και τις πολλαπλές ταυτότητες. (25/7 έως 6/9)
SPECTRAL: Anders Edström, Shiotani series, 2021. Courtesy of Galerie Lars Friedrich, Berlin and ERMES ERMES, Rome
Αν υπάρχει ένα ελληνικό νησί που έχει συνδέσει εντελώς το όνομά του με τη διεθνή σύγχρονη τέχνη, αυτό είναι η Ύδρα. Κάθε καλοκαίρι το παλιό Σφαγείο, που έχει μεταμορφώσει το Ίδρυμα ΔΕΣΤΕ σε έναν από τους πιο ιδιαίτερους εκθεσιακούς χώρους της Ευρώπης, γίνεται προορισμός για φιλότεχνους από ολόκληρο τον κόσμο. Η φετινή έκθεση “Until That Day” συνεχίζει αυτή την παράδοση, προτείνοντας μια στοχαστική διαδρομή γύρω από τη μνήμη, τον χρόνο, την απώλεια και την προσμονή. Τα έργα μοιάζουν να συνομιλούν με το ίδιο το κτίριο, έναν χώρο που κάποτε σήμαινε το τέλος της ζωής και σήμερα φιλοξενεί δημιουργία. Αυτή η αντίθεση είναι που κάνει κάθε καλοκαιρινή έκθεση στο ΔΕΣΤΕ τόσο ιδιαίτερη. Το εντυπωσιακό είναι πως, όσο κι αν αλλάζουν οι καλλιτέχνες, ο πραγματικός πρωταγωνιστής παραμένει ο ίδιος ο χώρος. Οι πέτρινοι τοίχοι, η αλμύρα που φτάνει μέχρι το εσωτερικό και το φως της Ύδρας μετατρέπουν κάθε έργο σε κάτι διαφορετικό από ό,τι θα ήταν μέσα σε μια λευκή αίθουσα μουσείου. (Έως 31/10)
Until That Day – Nari Ward
Λίγα λεπτά πιο πέρα, στο ΓΑΚ / Ιστορικό Αρχείο – Μουσείο Ύδρας, η Βένια Δημητρακοπούλου παρουσιάζει την έκθεση «Του Αιθέρα και της Θάλασσας», μια από τις πιο ποιητικές προτάσεις του φετινού καλοκαιριού. Μάρμαρο, μπρούτζος, μέταλλο και χειροποίητο χαρτί μεταμορφώνονται σε γοργόνες, σειρήνες και μυθικές μορφές που μοιάζουν να αναδύθηκαν από το ίδιο το Αιγαίο. Δεν πρόκειται για μια νοσταλγική επιστροφή στην αρχαιότητα, αλλά για μια σύγχρονη ανάγνωση των ελληνικών μύθων, όπου η φύση, η θάλασσα και ο άνθρωπος συνυπάρχουν σε μια εύθραυστη ισορροπία. Η Ύδρα ανέκαθεν είχε μια σχεδόν λογοτεχνική σχέση με τους καλλιτέχνες. Από τον Leonard Cohen μέχρι τους σημερινούς δημιουργούς, εξακολουθεί να λειτουργεί σαν τόπος έμπνευσης. Η έκθεση της Δημητρακοπούλου μοιάζει να συνεχίζει ακριβώς αυτή την παράδοση. (Έως 28/8)
Του Αιθέρα και της Θάλασσας – Βένια Δημητρακοπούλου
Η Τήνος δεν χρειάζεται ιδιαίτερες συστάσεις όταν μιλάμε για εικαστικά. Είναι ίσως το μοναδικό ελληνικό νησί όπου η τέχνη δεν αποτελεί καλοκαιρινό γεγονός αλλά μέρος της καθημερινότητας. Η έκθεση «Από το Χάος στον Κόσμο», στο Ίδρυμα Τηνιακού Πολιτισμού, φέρνει σε δημιουργικό διάλογο την Άννα Μαρία Τσακάλη και τον Εδουάρδο Σακαγιάν. Η πρώτη αντλεί εικόνες από τη φύση και δημιουργεί σχεδόν κοσμογονικά τοπία, ενώ ο δεύτερος παρατηρεί τις ανθρώπινες κοινωνίες σαν πολύχρωμους οργανισμούς που διαρκώς μεταβάλλονται. Είναι μια έκθεση που πραγματεύεται τη γέννηση της τάξης μέσα από την αταξία, χωρίς ποτέ να γίνεται θεωρητική ή δυσπρόσιτη. Ίσως γιατί στην Τήνο η ίδια η καθημερινότητα διδάσκει πως το παλιό και το νέο, η παράδοση και ο πειραματισμός μπορούν να συνυπάρχουν. (Έως 23/8)
Spectators – Εδουάρδος Σακαγιάν
Η Δημοτική Πινακοθήκη Χανίων παρουσιάζει τη μεγαλύτερη μέχρι σήμερα αναδρομική έκθεση του Αλέξανδρου Ψυχούλη, «Κινδύνεψα μόνο από ανεξέλεγκτες σκέψεις», με περισσότερα από 150 έργα που καλύπτουν σαράντα χρόνια δημιουργίας. Ζωγραφική, βίντεο, εγκαταστάσεις, animation, κόμικς και αρχειακό υλικό συνθέτουν το πορτρέτο ενός καλλιτέχνη που ποτέ δεν περιορίστηκε σε ένα μόνο μέσο έκφρασης. Αντίθετα, αντιμετώπισε την τέχνη σαν ένα ανοιχτό εργαστήριο όπου η τεχνολογία, η ποπ κουλτούρα και η κοινωνική παρατήρηση συναντιούνται συνεχώς. Δεν πρόκειται απλώς για μια αναδρομή, αλλά για μια ευκαιρία να δει κανείς πώς αλλάζει η ελληνική σύγχρονη τέχνη μέσα από τη διαδρομή ενός δημιουργού. (Έως 4/10)
Κινδύνεψα μόνο από ανεξέλεγκτες σκέψεις – Αλέξανδρος Ψυχούλης
Το Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης Κρήτης αυτό το καλοκαίρι παρουσιάζει τη μεγάλη αναδρομική έκθεση «Νίκος Αλεξίου – Τα εύθραυστα ίχνη των συμβόλων», αφιερωμένη στον σπουδαίο δημιουργό που γεννήθηκε στο Ρέθυμνο και άφησε ένα μοναδικό αποτύπωμα στη σύγχρονη ελληνική τέχνη. Σε επιμέλεια της Μαρίας Μαραγκού, η έκθεση φωτίζει διαφορετικές στιγμές της πορείας του, μέσα από έργα όπου οι προσωπικές μνήμες, η πνευματικότητα και η εμμονή στη λεπτομέρεια μετατρέπουν τα πιο ταπεινά υλικά (καλάμια, σπάγκους και χαρτί) σε εύθραυστα, σχεδόν ποιητικά σύμπαντα. Μια σπάνια ευκαιρία να γνωρίσει κανείς το έργο ενός καλλιτέχνη που ισορρόπησε μοναδικά ανάμεσα στο εφήμερο και το διαχρονικό. (Έως 6/11)
Νίκος Αλεξίου, «Το Πλέγμα», 1999-2000. Photo: Πόπη Αλεξίου
Η Κέρκυρα ήταν ανέκαθεν ένα νησί που ισορροπούσε ανάμεσα στην ιστορία και την εξωστρέφεια. Η αρχιτεκτονική της, οι μουσικές της παραδόσεις και οι έντονες ευρωπαϊκές επιρροές δημιουργούν ένα περιβάλλον που μοιάζει ιδανικό για σύγχρονες εικαστικές αναζητήσεις. Στο Παράρτημα της Εθνικής Πινακοθήκης, η έκθεση «Αλέκος Φασιανός – Κάτω από τον ήλιο του καλοκαιριού» συγκεντρώνει 46 έργα από τη συλλογή της Εθνικής Πινακοθήκης, το Μουσείο Αλέκος Φασιανός και ιδιωτικές συλλογές. Λάδια, ακρυλικά και χαρακτικά που καλύπτουν σχεδόν έξι δεκαετίες δημιουργίας αποτυπώνουν τη μοναδική εικαστική γλώσσα του σπουδαίου ζωγράφου, με τις χαρακτηριστικές μυθοποιημένες μορφές, τα έντονα χρώματα και την ποιητική ματιά του στην καθημερινή ζωή. Μια ιδανική αφορμή για να συναντήσει κανείς ξανά έναν από τους πιο αναγνωρίσιμους Έλληνες καλλιτέχνες, αυτή τη φορά κάτω από το φως του επτανησιακού καλοκαιριού. (Έως αρχές του 2027)
Αλέκος Φασιανός – Κάτω από τον ήλιο του καλοκαιριού
Η Πάρος τα τελευταία χρόνια καλλιεργεί συστηματικά και μια δεύτερη ταυτότητα, εκείνη ενός νησιού που επενδύει στον σύγχρονο πολιτισμό. Στο Περιβαλλοντικό και Πολιτιστικό Πάρκο Πάρου, η έκθεση «Αναμνήσεις από το Αιγαίο» παρουσιάζει 82 φωτογραφίες του σπουδαίου φωτογράφου Robert McCabe, επιλεγμένες από τον ίδιο και σε επιμέλεια του Κώστα Βιδάκη. Οι εικόνες, τραβηγμένες από τη δεκαετία του 1950, αποτυπώνουν μια Ελλάδα που έχει πλέον χαθεί. Τη Μύκονο, τη Σαντορίνη και άλλα νησιά πριν γίνουν διεθνείς τουριστικοί προορισμοί, αλλά και την καθημερινότητα των ανθρώπων τους με μια τρυφερή, σχεδόν ανθρωπολογική ματιά. Μια έκθεση που λειτουργεί ως ταξίδι στον χρόνο και υπενθυμίζει πόσο πολύ έχει αλλάξει το Αιγαίο μέσα σε λίγες μόνο δεκαετίες. (Έως 30/9)
Αναμνήσεις από το Αιγαίο – Robert McCabe
Το Art Space Pythagorion του Ιδρύματος Schwarz, στεγασμένο σε ένα παλιό ξενοδοχείο που βλέπει στο λιμάνι του Πυθαγορείου, ανοίγει κάθε χρόνο μια συζήτηση γύρω από σύγχρονα κοινωνικά και πολιτικά ζητήματα. Η φετινή διοργάνωση συνεχίζει αυτή την παράδοση. Η ομαδική έκθεση «Fragments and Futures», σε επιμέλεια της Κατερίνας Γρέγου και της Ιόλης Τζανετάκη, φέρνει κοντά καλλιτέχνες από την Ελλάδα και το εξωτερικό που επανεξετάζουν τη σχέση μας με την αρχαιότητα. Μέσα από ζωγραφική, γλυπτική, εγκαταστάσεις και ψηφιακά μέσα, τα έργα συνομιλούν με την πλούσια αρχαιολογική κληρονομιά της Σάμου, διερευνώντας πώς τα υλικά κατάλοιπα, οι μύθοι και τα αρχαία σύμβολα εξακολουθούν να επηρεάζουν τη σύγχρονη πολιτισμική ταυτότητα. (‘Εως 2/10)
Fragments and Futures
Η Ρόδος δεν χρειάζεται ιδιαίτερες συστάσεις για την ιστορία της. Η Μεσαιωνική Πόλη αποτελεί από μόνη της έναν λόγο επίσκεψης. Αυτό που έχει ενδιαφέρον είναι πως τα τελευταία χρόνια η σύγχρονη τέχνη επιχειρεί να βρει τη θέση της μέσα σε αυτό το ιστορικό περιβάλλον. Στη Νέα Πτέρυγα του Νεστορίδειου Μελάθρου, στο Μουσείο Νεοελληνικής Τέχνης, η Νεφέλη Μασία παρουσιάζει την έκθεση «Ταξίδια Φωτός», μια εικαστική εξερεύνηση της δύναμης του φωτός να μεταμορφώνει τον χώρο και την αντίληψή μας. Η καλλιτέχνιδα, που ζει και εργάζεται στη Νέα Υόρκη, συνδυάζει ζωγραφική, γλυπτική και εγκαταστάσεις, χρησιμοποιώντας υλικά όπως ακρυλικά στοιχεία, φιλμ mylar, μαρμαρόσκονη και φωτισμούς LED για να δημιουργήσει έργα που αλλάζουν ανάλογα με την κίνηση και το βλέμμα του θεατή. Σε επιμέλεια του Κώστα Πράπογλου, η έκθεση προσφέρει μια σύγχρονη, σχεδόν κινηματογραφική εμπειρία, όπου το φως πρωταγωνιστεί. (Έως 29/8)
Ταξίδια Φωτός – Νεφέλη Μασία
Η Νάξος έχει το μοναδικό χάρισμα να κουβαλά την αρχαιότητα χωρίς να μένει εγκλωβισμένη σε αυτή. Στον εμβληματικό Πύργο Μπαζαίου, η ομάδα ΑΦΗ παρουσιάζει την εικαστική έκθεση «συνΑΦΗ», που αναδεικνύει τη δύναμη της αργής, χειρωνακτικής δημιουργίας. Επτά καλλιτέχνες, δουλεύοντας με χρώμα, ξύλο, πηλό, μέταλλο, χαρτί, νήμα και ύφασμα, μεταφέρουν παραδοσιακές τεχνικές σε ένα σύγχρονο εικαστικό πλαίσιο, δημιουργώντας έργα που συνομιλούν άμεσα με την ιδιαίτερη αρχιτεκτονική και την ιστορία του μνημείου. Σε επιμέλεια του Μάριου Βαζαίου, η έκθεση μετατρέπει τον ιστορικό χώρο σε μια πολυαισθητηριακή εμπειρία, όπου η τέχνη και η χειροτεχνία συνυπάρχουν με τρόπο απόλυτα φυσικό. (Έως 27/9)
συνΑΦΗ – Έργο του Γιάννη Παπαδόπουλου
Στο Παλαιό Σχολείο του Κάστρου, η Αλεξία Ψαραδέλη παρουσιάζει το δεύτερο κεφάλαιο της ενότητας Botanical Relics, μια έκθεση που αντιμετωπίζει το κυκλαδίτικο τοπίο ως ζωντανό αρχείο μνήμης. Φυτικά θραύσματα, ύφασμα, πέτρα και κέντημα συνθέτουν έργα που κινούνται ανάμεσα στο φυσικό και το ανθρώπινο, εξερευνώντας τη φθορά, τη μεταμόρφωση και το αποτύπωμα που αφήνει ο χρόνος πάνω στον τόπο. Σε έναν χώρο με έντονη ιστορική φόρτιση, η έκθεση συνομιλεί διακριτικά με τη σιφναίικη φύση, υπενθυμίζοντας ότι ακόμη και τα πιο εύθραυστα ίχνη μπορούν να αφηγηθούν μεγάλες ιστορίες. (31/7 έως 7/8)
Botanical Relics – Αλεξία Ψαραδέλη,
Σε ένα νησί που εξακολουθεί να αντιστέκεται στον μαζικό τουρισμό, η σύγχρονη τέχνη μοιάζει να βρίσκει ένα φυσικό καταφύγιο. Στην Αμοργό αυτό το καλοκαίρι η τέχνη δεν περιορίζεται σε έναν μόνο εκθεσιακό χώρο αλλά απλώνεται σε ολόκληρο το νησί μέσα από το πρότζεκτ «Μνημοσύνη». Τρεις αλληλένδετες εκθέσεις, από την Αιγιάλη μέχρι την Κολοφάνα, συνθέτουν μια εικαστική διαδρομή που εξερευνά τη σχέση της μνήμης με το τοπίο, το νερό και τον χρόνο. Η «Ανάμνηση», οι «Ψίθυροι Νερού» και η «Μνήμη» μπορούν να επισκεφθούν ανεξάρτητα, όμως μαζί δημιουργούν μια ενιαία αφήγηση που μετατρέπει την περιήγηση στην Αμοργό σε μια ξεχωριστή εμπειρία, όπου η σύγχρονη τέχνη γίνεται αφορμή για να γνωρίσει κανείς το νησί με έναν διαφορετικό τρόπο. (Έως τέλος Αυγούστου)
Αμοργός. Photo: Αντιγόνη Πάντα-Χαρβά
Τα ελληνικά νησιά δεν αποτελούν πλέον απλώς το σκηνικό όπου μεταφέρονται για λίγο έργα τέχνης, αντίθετα γίνονται τα ίδια κομμάτι της αφήγησης. Ένα παλιό αρχοντικό στην Ύδρα, ένας βιομηχανικός χώρος στη Σάμο, ένα μουσείο στην Τήνο ή μια πινακοθήκη στα Χανιά δεν λειτουργούν απλώς ως χώροι φιλοξενίας. Συνομιλούν με τα έργα, με το φως, με τη θάλασσα, με την ιστορία του τόπου.
