Η Σαουδική Αραβία πέρασε πέντε μήνες προσπαθώντας να μην παρασυρθεί σε μια περιφερειακή σύγκρουση, διατηρώντας ανοιχτούς διαύλους επικοινωνίας με την Τεχεράνη, ακόμη και όταν ιρανικά μη επανδρωμένα αεροσκάφη στόχευαν τη βιομηχανία πετρελαίου της.
Τώρα φαίνεται παγιδευμένη, αντιμετωπίζοντας εχθρούς από τρεις κατευθύνσεις: το Ιράν, καθώς και τους πληρεξούσιούς του στο Ιράκ και την Υεμένη.
Την περασμένη εβδομάδα, το βασίλειο αντιμετώπισε επιθέσεις με πυραύλους από τους υποστηριζόμενους από το Ιράν Χούθι στην Υεμένη, επιθέσεις με μη επανδρωμένα αεροσκάφη από φιλοϊρανικές πολιτοφυλακές στο Ιράκ και ανανεωμένες απειλές από την Τεχεράνη.
Νωρίς την Τρίτη τοπική ώρα, κατέστη σαφές ότι η αυτοσυγκράτηση δεν ήταν πλέον επιλογή – τα μαχητικά αεροσκάφη της, μαζί με αμερικανικά αεροπλάνα, πραγματοποίησαν πλήγματα σε όλη την ανατολική περιοχή του Ιράκ.
Ωστόσο, τα διακυβεύματα είναι υψηλά.
Η εμπλοκή σε μια ευρύτερη σύγκρουση θα ήταν μια επικίνδυνη και δυνητικά δαπανηρή επιλογή για το Ριάντ. Την τελευταία δεκαετία, έχει επικεντρωθεί στο να ανοίξει το βασίλειο στις ξένες επενδύσεις και να το καταστήσει την περιφερειακή οικονομική υπερδύναμη. Αυτό εν μέρει ώθησε την πολιτική εξομάλυνσης των σχέσεών του με το Ιράν πολύ πριν από τον πόλεμο, η οποία οδήγησε σε μια συμφωνία υπό τη μεσολάβηση της Κίνας το 2023.
Αυτή η στρατηγική βρίσκεται πλέον σε κρίσιμη κατάσταση, καθώς η Σαουδική Αραβία βρίσκεται στο μάτι του κυκλώνα. Η αντιμετώπιση απρόβλεπτων αντιπάλων, που γνωρίζουν καλά τον ασύμμετρο πόλεμο από τρεις κατευθύνσεις, είναι ο εφιάλτης κάθε στρατιωτικού σχεδιαστή.
Η Σαουδική Αραβία έχει δαπανήσει δεκάδες δισεκατομμύρια δολάρια για τον εκσυγχρονισμό του στρατού της και την αγορά υπερσύγχρονων αντιπυραυλικών συστημάτων, αλλά έχει μια τεράστια έκταση (περίπου το ένα πέμπτο του μεγέθους των Ηνωμένων Πολιτειών), ακτογραμμές να υπερασπιστεί και η πετρελαϊκή της υποδομή είναι ευρέως διασκορπισμένη.
Ψηφιακή διαφημιστική πινακίδα που απεικονίζει ένα πλοίο να δέχεται επίθεση, ενώ υποστηρικτές των Χούθι συμμετέχουν σε διαδήλωση κατά της Σαουδικής Αραβίας στη Σαναά της Υεμένης, στις 17 Ιουλίου 2026. Χιλιάδες υποστηρικτές των Χούθι διαδήλωσαν στη Σαναά κατά της Σαουδικής Αραβίας, μία ημέρα αφότου ο ηγέτης των Χούθι, Αμπντούλ-Μαλίκ αλ-Χούθι, απείλησε ότι θα στοχοποιήσει σαουδαραβικές πετρελαϊκές εγκαταστάσεις, εάν το Ριάντ κλιμακώσει τη στρατιωτική του εμπλοκή στην Υεμένη. Η Σαουδική Αραβία στηρίζει στρατιωτικά και πολιτικά την κυβέρνηση της Υεμένης από το 2015, μετά την κατάληψη μεγάλου μέρους της βόρειας Υεμένης από τις δυνάμεις των Χούθι. EPA/YAHYA ARHAB
Η απειλή των Χούθι
Το Σαββατοκύριακο, οι Χούθι εκτόξευσαν πυραύλους εναντίον δύο σαουδαραβικών πετρελαϊκών συγκροτημάτων στην ακτή της Ερυθράς Θάλασσας. Δορυφορικές εικόνες και βίντεο με γεωεντοπισμό υποδηλώνουν εκτεταμένες ζημιές σε μία από αυτές τις εγκαταστάσεις, στο Τζαζάν κοντά στα σύνορα με την Υεμένη.
Οι πυραυλικές επιθέσεις ακολούθησαν επιθέσεις των Χούθι εναντίον δύο σαουδαραβικών δεξαμενόπλοιων στην Ερυθρά Θάλασσα, αφού η ομάδα ανακοίνωσε αποκλεισμό των σαουδαραβικών πλοίων που διέρχονται από το στενό Μπαμπ ελ-Μάντεμπ. Οι Χούθι ισχυρίστηκαν επίσης μια επιπλέον επίθεση εναντίον σαουδαραβικού σκάφους τη Δευτέρα.
Για τους Σαουδάραβες, οι οποίοι έχουν ανακατευθύνει μεγάλο μέρος των εξαγωγών πετρελαίου τους μέσω λιμανιών της Ερυθράς Θάλασσας, όπως το Γιανμπού, καθώς τα Στενά του Ορμούζ παραμένουν παράλυτα, ο αποκλεισμός αντιπροσωπεύει μια σημαντική κλιμάκωση.
Σχεδιάζουν περαιτέρω επέκταση των εξαγωγών πετρελαίου μέσω της Ερυθράς Θάλασσας – σε περίπου 9 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα τα επόμενα τρία χρόνια. Αλλά τα δεξαμενόπλοια που αναχωρούν από το Γιανμπού για τις αγορές της Ασίας πρέπει να περάσουν από το Μπαμπ ελ-Μάντεμπ, αφήνοντας περίπου τα τρία τέταρτα των εξαγωγών μέσω της Ερυθράς Θάλασσας εκτεθειμένα σε διαταραχές από τους Χούθι, λένε αναλυτές.
Η Σαουδική Αραβία πέρασε επτά χρόνια προσπαθώντας ανεπιτυχώς να εκτοπίσει τους Χούθι από τη βόρεια Υεμένη, εξαπολύοντας μια μεγάλης κλίμακας επίθεση εναντίον της μαχητικής ομάδας το 2015. Η επακόλουθη σύγκρουση προκάλεσε μια από τις χειρότερες ανθρωπιστικές κρίσεις στον κόσμο.
Μια εκεχειρία συμφωνήθηκε το 2022, αλλά δεν εξελίχθηκε ποτέ σε ειρήνη. Η Σαουδική Αραβία διατήρησε οικονομικό και εναέριο αποκλεισμό εναντίον των περιοχών που ελέγχονται από τους Χούθι.
Νωρίτερα αυτόν τον μήνα, οι Χούθι κατηγόρησαν τη Σαουδική Αραβία ότι βομβάρδισε το αεροδρόμιο της πρωτεύουσας, Σαναά, για να εμποδίσει την προσγείωση μιας απευθείας πτήσης από την Τεχεράνη, αφού αγνόησε προειδοποιήσεις να εκτρέψει την πορεία της.
Η πτήση μετέφερε μια αντιπροσωπεία των Χούθι που επέστρεφε από την κηδεία του πρώην Ανώτατου Ηγέτη του Ιράν, Αλί Χαμενεΐ. Αλλά «η προσοχή ήταν επίσης στραμμένη στο τι άλλο μπορεί να είχε μεταφερθεί επί του αεροσκάφους», λέει ο Ναουάφ Ομπέιντ του Τμήματος Πολεμικών Σπουδών του Κολεγίου King’s College του Λονδίνου.
Αυτό πυροδότησε τον νέο κύκλο βίας, που κορυφώθηκε με τις πυραυλικές επιθέσεις το Σαββατοκύριακο.
«Όλες οι κόκκινες γραμμές έχουν ξεπεραστεί, όλα τα (σαουδαραβικά) κουμπιά έχουν πατηθεί (από τους Χούθι)», λέει ο αναλυτής Μοχάμεντ αλ Μπάσα.
Μια μεγάλη δύναμη μαχητών της Υεμένης εχθρικών προς τους Χούθι συγκεντρώνεται στις ερήμους της ανατολικής Υεμένης, δήλωσε στην CNN τη Δευτέρα μια περιφερειακή πηγή. Εάν προελάσει, θα υποστηριχθεί από τη σαουδαραβική πολεμική αεροπορία, συμπεριλαμβανομένων επιθετικών ελικοπτέρων Apache.
Αλλά προς το παρόν, η σαουδαραβική απάντηση είναι πιο πιθανό να περιλαμβάνει αεροπορικές επιδρομές, λένε αναλυτές. Την Παρασκευή, η σαουδαραβική πολεμική αεροπορία στόχευσε το λιμάνι της Χουντέιντα, το μεγαλύτερο υπό τον έλεγχο των Χούθι, σε αντίποινα για τις επιθέσεις στα δεξαμενόπλοια.
Η σαουδαραβική πολεμική αεροπορία είναι πολύ πιο ικανή από ό,τι πριν από 10 χρόνια, σύμφωνα με τον Ομπέιντ, στον εντοπισμό, την παρακολούθηση και την εμπλοκή διασκορπισμένων στρατιωτικών απειλών. Έχει ενσωματώσει συστήματα με τρόπο που «μειώνει δραματικά το χρόνο μεταξύ της ανίχνευσης και της εμπλοκής».
Αλλά υπάρχει επίσης η πιθανότητα οι Χούθι να μπορούν να εξαγοραστούν· έχουν συχνά απαιτήσει μετρητά για το τεράστιο μισθολόγιο των δημοσίων υπαλλήλων και των πολιτοφυλακών τους.
«Οι Χούθι φαίνεται να ακολουθούν το εγχειρίδιο της Βόρειας Κορέας, χρησιμοποιώντας επαναλαμβανόμενους κύκλους πρόκλησης για να αποσπάσουν πολιτικές και οικονομικές παραχωρήσεις… μετατρέποντας τα εδάφη τους νότια της Σαουδικής Αραβίας και την Ερυθρά Θάλασσα σε σκηνή τους», σύμφωνα με τον Μπάσα.
Το αν θα γύριζαν την πλάτη στους Ιρανούς προστάτες τους για σαουδαραβικά χρήματα παραμένει ασαφές.
Ένοπλοι φοιτητές συμμετέχουν σε συγκέντρωση υποστήριξης του ναυτικού αποκλεισμού που επέβαλαν οι Χούθι κατά της Σαουδικής Αραβίας, στη Σαναά της Υεμένης, στις 22 Ιουλίου 2026. Εκατοντάδες φοιτητές συγκεντρώθηκαν στο Πανεπιστήμιο της Σαναά για να εκφράσουν την υποστήριξή τους στην απόφαση των Χούθι. EPA/YAHYA ARHAB
Η απειλή από το Ιράκ
Ανάμεσα στους φοίνικες του νοτίου Ιράκ, φιλοϊρανικές πολιτοφυλακές εξαπέλυσαν δύο σάλβους μη επανδρωμένων αεροχημάτων στοχεύοντας κρίσιμες σαουδαραβικές υποδομές και την πρωτεύουσα Ριάντ τη Δευτέρα και την Τρίτη, σύμφωνα με το σαουδαραβικό υπουργείο Άμυνας. Οι Χούθι μπορεί να παρείχαν σε αυτές τις πολιτοφυλακές τεχνική βοήθεια, σύμφωνα με αναλυτές.
Η υπομονή του Ριάντ εξαντλήθηκε. Και νωρίς την Τρίτη, «πραγματοποίησε ακριβή και στοχευμένα πλήγματα» εναντίον πολιτοφυλακών στο ανατολικό Ιράκ «που συνδέονται με τις επιθέσεις σε πετρελαϊκές εγκαταστάσεις του Βασιλείου», σύμφωνα με το υπουργείο Άμυνας.
Υπήρξε μια νέα κόκκινη γραμμή. «Το Βασίλειο τονίζει ότι δεν επιδιώκει κλιμάκωση, αλλά θα απαντήσει σε οποιαδήποτε επίθεση αντιμετωπίσει», πρόσθεσε το υπουργείο.
«Αρκετά άτομα» σκοτώθηκαν και τραυματίστηκαν στα πλήγματα, σύμφωνα με τις Δυνάμεις Λαϊκής Κινητοποίησης, την ομπρέλα οργάνωση για την πολιτοφυλακή.
Η Κεντρική Διοίκηση των ΗΠΑ (CENTCOM) δήλωσε ότι η κοινή επιχείρηση ήταν «μια ισχυρή απάντηση» σε περισσότερες από 30 επιθέσεις με drones που, όπως είπε, είχαν κατευθυνθεί από το Ιρανικό Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης.
Τις πρώτες εβδομάδες του πολέμου, εκατοντάδες drones εκτοξεύτηκαν από το Ιράκ προς αμερικανικές εγκαταστάσεις στη Σαουδική Αραβία, σύμφωνα με την CENTCOM. Παρά την εκεχειρία στη σύγκρουση, ακολούθησαν λίγα ακόμη τον Μάιο.
Οι Σαουδάραβες αξιωματούχοι δεν θα έχουν ξεχάσει την ακριβή και καταστροφική επίθεση στο διυλιστήριο της Αμπκάικ το 2019, η οποία διέκοψε σχεδόν το μισό της σαουδαραβικής παραγωγής πετρελαίου.
Οι Χούθι διεκδίκησαν την ευθύνη για εκείνη την επίθεση, αλλά πηγές πληροφοριών είχαν τότε πει στην CNN ότι πιθανότατα είχε εκπορευθεί από το Ιράκ. Σε εκείνη την περίπτωση, η Σαουδική Αραβία επέλεξε να μην αντεπιτεθεί, αλλά κατηγόρησε το Ιράν για την επίθεση.
Ψηφιακή διαφημιστική πινακίδα απεικονίζει τον πρόεδρο των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ (αριστερά), και τον πρίγκιπα διάδοχο της Σαουδικής Αραβίας, Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν, ενώ υποστηρικτές των Χούθι συμμετέχουν σε διαδήλωση αλληλεγγύης προς τον ιρανικό λαό και κατά των αμερικανικών αεροπορικών επιδρομών στο Ιράν, στη Σαναά της Υεμένης, στις 10 Ιουλίου 2026. Οι αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις επανέλαβαν στις 8 Ιουλίου τις επιθέσεις εναντίον ιρανικών στόχων, τερματίζοντας την προσωρινή εκεχειρία μεταξύ των δύο χωρών. EPA/YAHYA ARHAB
Η ιρανική απειλή
Τον Μάρτιο και τον Απρίλιο, οι σαουδαραβικές αρχές έσπευσαν να επενδύσουν σε τεχνολογία κατά των μη επανδρωμένων αεροσκαφών, καθώς ιρανικά Shahed στόχευαν πετρελαϊκές εγκαταστάσεις στις ανατολικές ακτές της. Ο πρόεδρος της Ουκρανίας, Βολοντίμιρ Ζελένσκι, επισκέφθηκε το Ριάντ για να προσφέρει ένα ολοκληρωμένο αμυντικό σύστημα για την άμυνα κατά των σμηνών ιρανικών μη επανδρωμένων αεροχημάτων.
Αλλά μια τέτοια υποδομή δεν εγκαθίσταται εν μία νυκτί. Η Σαουδική Αραβία εξακολουθεί να αντιμετωπίζει τη διπλή απειλή των ιρανικών μη επανδρωμένων αεροσκαφών και πυραύλων μικρού βεληνεκούς από την άλλη πλευρά του Κόλπου.
Ενώ το Ιράν δεν έχει στοχοποιήσει άμεσα τη Σαουδική Αραβία από τον Απρίλιο, το υπουργείο Εξωτερικών του ισχυρίστηκε και πάλι αυτή την εβδομάδα ότι «ορισμένες χώρες του Περσικού Κόλπου συμμετείχαν ανεξάρτητα σε στρατιωτικές επιθέσεις κατά του Ιράν. Οι ΗΠΑ είναι υπεύθυνες για τις επιθέσεις, αλλά ο ρόλος ορισμένων περιφερειακών χωρών δεν μπορεί να αγνοηθεί».
Η Σαουδική Αραβία πραγματοποίησε πράγματι κάποιες αεροπορικές επιδρομές εναντίον του Ιράν στην αρχή της σύγκρουσης, αλλά ήταν προσεκτικά σταθμισμένες, σύμφωνα με έναν διπλωμάτη γνώστη των γεγονότων.
Ήταν μια αναλογική απάντηση σχεδιασμένη να δείξει ότι το βασίλειο μπορούσε να υπερασπιστεί τον εαυτό του «εάν οι ΗΠΑ δεν βρίσκονται κοντά», δήλωσε ο διπλωμάτης στην CNN τον Μάιο.
Εάν η Σαουδική Αραβία δεχθεί και πάλι ιρανικές επιθέσεις με πυραύλους και drones, θα μπορούσε να αντιμετωπίσει μια δυσάρεστη επιλογή: να απαντήσει άμεσα με τρόπο που θα την παρασύρει βαθύτερα στον πόλεμο ή να γυρίσει το άλλο μάγουλο και να ενθαρρύνει ένα καθεστώς της Τεχεράνης που πολλοί θεωρούν πιο σκληροπυρηνικό από ό,τι πριν τον πόλεμο.
Η Σαουδική Αραβία αντιμετωπίζει ήδη σημαντικό οικονομικό πλήγμα από τη σύγκρουση. Τους πρώτους τρεις μήνες του έτους, κατέγραψε το μεγαλύτερο τριμηνιαίο έλλειμμα από το 2018, καθώς αύξησε τις δαπάνες για να αντισταθμίσει τις επιπτώσεις του πολέμου και μιας υποτονικής οικονομίας.
Το έλλειμμα έχει αντισταθμιστεί εν μέρει από υψηλότερα έσοδα από το ακριβότερο πετρέλαιο, αλλά περαιτέρω διατάραξη της παραγωγής και των εξαγωγών πετρελαίου θα έθετε αυτό σε κίνδυνο. Πολλά από τα μεγα-έργα του βασιλείου έχουν ήδη περιοριστεί.
Υποστηρικτές των Χούθι συμμετέχουν σε διαδήλωση κατά της Σαουδικής Αραβίας στη Σαναά της Υεμένης, στις 17 Ιουλίου 2026. Χιλιάδες υποστηρικτές των Χούθι διαδήλωσαν στη Σαναά κατά της Σαουδικής Αραβίας, μία ημέρα αφότου ο ηγέτης των Χούθι, Αμπντούλ-Μαλίκ αλ-Χούθι, απείλησε ότι θα στοχοποιήσει σαουδαραβικές πετρελαϊκές εγκαταστάσεις, εάν το Ριάντ κλιμακώσει τη στρατιωτική του εμπλοκή στην Υεμένη. Η Σαουδική Αραβία στηρίζει στρατιωτικά και πολιτικά την κυβέρνηση της Υεμένης από το 2015, μετά την κατάληψη μεγάλου μέρους της βόρειας Υεμένης από τις δυνάμεις των Χούθι. EPA/YAHYA ARHAB
Μια δύσκολη γειτονιά
Τελικά, η Σαουδική Αραβία βρίσκεται στο κέντρο μιας γειτονιάς που φαίνεται πιο απειλητική και ασταθής από ό,τι ήταν στις 28 Φεβρουαρίου, την ημέρα που ξεκίνησε ο πόλεμος.
Οι Σαουδάραβες αξιωματούχοι έχουν αιφνιδιαστεί από το απρόβλεπτο ύφος των πολιτικών του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ στο Ιράν και τη Γάζα.
Ενώ η στρατιωτική συνεργασία Σαουδικής Αραβίας-ΗΠΑ παραμένει στενή, υπάρχει μια ευρύτερη ανησυχία στο Ριάντ ότι θα μείνει μόνο του να αντιμετωπίσει ένα πιο πολεμικό και διεκδικητικό Ιράν μόλις το αμερικανικό ενδιαφέρον εξασθενίσει.
Το βασίλειο και οι σύμμαχοί του βρίσκονται σε σταυροδρόμι. Δεν βοηθά το γεγονός ότι η Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα μόλις τώρα αρχίζουν να αποκαθιστούν σχέσεις που είχαν πληγεί από την αιφνιδιαστική αποχώρηση των Εμιράτων από τον πετρελαϊκό οργανισμό ΟΠΕΚ, τις διαφορές σχετικά με τη σύγκρουση με το Ιράν και μια ρήξη για το ποιον να υποστηρίξουν εναντίον των Χούθι στην Υεμένη.
Η Σαουδική Αραβία έχει πλέον αποφασίσει σαφώς ότι υπάρχει ένα όριο στην τιμωρία που μπορεί να απορροφήσει πριν ανταποδώσει.
Πηγή: CNN
