«Spider-Man: Κοσμικό Χάος»: Ένα συλλεκτικό graphic novel, με αξεπέραστα σχέδια και πυρετώδη αφήγηση

Η οδυνηρή συνειδητοποίηση ενός κόσμου άγριου και εφιαλτικού, ο οποίος συχνά ξεπερνάει τις δυνατότητες του κοινού ανθρώπου που -ήδη από τα προϊστορικά χρόνια- αισθανόταν αδύναμος και ελάχιστος μπροστά στο ασύλληπτο της αφιλόξενης φύσης και του χάους που τον περιβάλλει, δεν άργησε να δημιουργήσει την ιδέα του Μεσσία.

Ενός όντος, δηλαδή, με υπερφυσικές δυνάμεις ικανού να τον λυτρώσει και να τον απαλλάξει από τις κάθε λογής δυσκολίες, τα βάσανα και τα δεινά μιας καθημερινότητας ενίοτε αδυσώπητης, δυσβάστακτης -στις φυσικές συνθήκες- επιθετικής και καταστροφικής. Σε περιόδους ειδικά που ο άνθρωπος διαπιστώνει ότι δοκιμάζεται φριχτά, ότι υποβιβάζεται και εξευτελίζεται, ότι χάνει την υπόστασή του και περιέρχεται σε αδιέξοδο, αυτή η ανάγκη για μία άνωθεν βοήθεια που θα τον ανασύρει από την αθλιότητα, γίνεται σπαρακτικά επιτακτική.

Και είναι τότε, μπροστά στο αδύνατο, στο αξεπέραστο, που γεννιέται η παράλογη ύπαρξη ενός μεσσία που θα πολεμήσει και θα νικήσει το επίσης παράλογο της ζωής. Αυτός, πάντως, ο Μεσσίας έχει πάντα συγκεκριμένα χαρακτηριστικά: Διαθέτει μία έμφυτη αγγελικότητα, κατανόηση, καλοσύνη, ευγένεια, καθώς και μια οικουμενική αγάπη για όλα τα πλάσματα.

Άλλωστε, είναι τίμιος, μεγαλόψυχος, ανιδιοτελής, προστάτης των αδικημένων και τιμωρός των κακών, της βαναυσότητας, της βίας και τους εγκλήματος, ο οποίος καταπολεμά την αρνητική πλευρά της ζωής και -πάνω απ’ όλα- μάχεται για έναν καλύτερο κόσμο. Απ’ την άλλη, βέβαια, παρόλο που εξωτερικά διαθέτει τα ανθρώπινα χαρακτηριστικά, διαφέρει εντελώς από τον άνθρωπο.

Μπορεί μεν να έχει αισθήματα και ανάγκες, αλλά οι κρυφές του δυνάμεις είναι υπερκόσμιες, έρχονται -θα έλεγε κανείς- από το επέκεινα της πραγματικότητας, για να καταστήσουν λογικοφανή την προσμονή μιας καλύτερης ζωής. Μιας ζωής που θα βελτιωθεί σημαντικά με τη συνδρομή αυτού του θεϊκού πλάσματος που ήρθε σε μια ιδανική Γη Επαγγελίας. Σε κάθε περίπτωση, αυτός ο Μεσσίας- Υπέρπλασμα δεν είναι παρά η μυθολογική προβολή εκείνου που θα θέλαμε να υπάρχει, ενδεχομένως ο ίδιος ο εαυτός μας όπως θα επιθυμούσαμε να ήταν.

Κάθε άλλο, λοιπόν, παρά είναι τυχαίο που όλες οι μυθολογίες του κόσμου είναι γεμάτες από τέτοια πλάσματα-σωτήρες, γεννημένα στην ανθρώπινη φαντασία – ιδιαίτερα σε σκοτεινές περιόδους. Σωτήρες που κατέβηκαν στη Γη από κάποιο μακρινό, αινιγματικό και μυστηριώδες σύμπαν – είτε με τη μορφή θεών που εξανθρωπίστηκαν, είτε σαν γιοι των ανθρώπων που οι θεοί τους προίκισαν με ορισμένες εξαιρετικές ικανότητες για να βοηθήσουν τους συνανθρώπους τους, είτε ως ημίθεοι ή υπερήρωες, μεταξύ άλλων ο Προμηθέας, ο Ηρακλής, ο Μωυσής – η λίστα είναι μακρά.

Η μοντέρνα μυθολογία, πάλι, θέλοντας να απομακρυνθεί από τη μεταφυσική ιδέα της καταγωγής του υπερανθρώπου, τον θέλησε -τις περισσότερες φορές- να προέρχεται από τον ίδιο τον άνθρωπο: ο 18ος και ο 19ος αιώνας δημιούργησαν έναν νέο υπεράνθρωπο, σκοτώνοντας την ιδέα του θεού και στήνοντας πάνω στο πτώμα του έναν νέο γήινο θεό: την επιστήμη και την τεχνολογία. Ο «Φρανκενστάιν» (1818) της Μαίρης Σέλεϋ -για παράδειγμα- είναι ο καινούργιο Μεσσίας. Ο άνθρωπος, πλέον, κατασκευάζει μόνος του, με τα χέρια του και τη διάνοιά του, τον υπεράνθρωπο-υπηρέτη του, που θα τον βοηθήσει να εξυψώσει την ζωή του σε ένα ανώτερο επίπεδο.

Όσο για τους υπερανθρώπους του εικοστού αιώνα, στις αρχές του 1939, οι υπεύθυνοι της εταιρείας National Comics Publications (μετέπειτα DC Comics) αναζητούσαν τη δημιουργία υπερηρώων για το αναγνωστικό κοινό τους. Έτσι, ο Μπομπ Κέιν δημιούργησε τον χαρακτήρα με όνομα «The Bat-Man» (Ο Άνθρωπος – Νυχτερίδα). Η πρώτη εμφάνιση του Μπάτμαν έγινε τον Μάιο του 1939 στο τεύχος 27 του περιοδικού Detective Comics. Και το χαρακτηριστικό που τον έκανε τόσο δημοφιλή, από την πρώτη στιγμή, ήταν ότι παρουσιάστηκε στο κοινό ένας ρεαλιστικός υπερήρωας με εντελώς ανθρώπινα χαρακτηριστικά και προβλήματα με τα οποία μπορούσε να ταυτιστεί ο αναγνώστης και να τα κατανοήσει.

Πάντως,  ο πρώτος υπερήρωας που έγινε διάσημος ήταν ο Σούπερμαν, ένας χαρακτήρας των κόμικς που εμφανίστηκε το 1938, ο οποίος διατηρεί ουκ ολίγα στοιχεία από την αρχέγονη μυθολογική εποχή. Έρχεται, όπως οι αρχαίοι πρόγονοί του θεοί, από το μακρινό διάστημα και διαθέτει, ασφαλώς, θαυμαστά χαρίσματα: Πετάει, βλέπει με ακτίνες Χ, έχει υπερακοή, αλλά και μία τρομακτική δύναμη. Και όπως οι μυθικοί προγονοί του, οι άγγελοι, έτσι και αυτός μπορεί να βρίσκεται κάθε στιγμή όπου υπάρχει ανάγκη, μια και η ασύλληπτη ταχύτητά του εκμηδενίζει την απόσταση.

Την ίδια χρονική περίοδο που δημιουργήθηκε ο Σούπερμαν, μία σειρά από παραπλήσιους, αν και εξίσου εντυπωσιακούς τέτοιους «χάρτινους» χαρακτήρες, έκανε την εμφάνισή της –από έναν νέο εκδοτικό οίκο κόμικς με το όνομα Μάρβελ- με κυριότερους από αυτούς, τους X-Men, τους 4 Φανταστικούς, τον Χαλκ, τον Iron Man, τον Κάπταιν Αμέρικα και, φυσικά, τον Σπάιντερμαν. Είναι η εποχή που τα κόμικς μεσουρανούν, σε μια συγκυρία όλο αβεβαιότητα και ανασφάλεια, όπως ήταν τα χρόνια λίγο πριν από τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο.

Στην παρούσα συλλεκτική περιπέτεια «Spider-Man: Κοσμικό Χάος» που δημιούργησε ο Mike Maihack, αυτό που ξεκίνησε ως μια απλή αποστολή για τον Σπάιντερμαν, σύντομα εξελίσσεται σε ένα νέο μυστήριο: αφορά μια συλλογή από σπάνια μενταγιόν, τα οποία μπορούν να χαρίσουν σε όποιον τα κατέχει τεράστια και πιθανότατα επικίνδυνη κοσμική δύναμη. Και θα πρέπει να ανακαλύψει πού βρίσκονται όλα τα μενταγιόν, φροντίζοντας να μην πέσουν στα λάθος χέρια. 

Ο Άνθρωπος Αράχνη, λοιπόν, επιστρέφει στη δράση με μια περιπέτεια γεμάτη δράση, αγωνία και μυστήριο. Πρόκειται για μια χορταστική έκδοση –με αξεπέραστα σχέδια και πυρετώδη αφήγηση- η οποία αποτελεί μία συναρπαστική περιδιάβαση στον κόσμο του υπερήρωα, όπου τίποτα δεν είναι αυτονόητο και τα πάντα μπορούν να συμβούν. Αλλά αποτελεί και έναν φόρο τιμής σε μια ολόκληρη εποχή, η οποία παραμένει δραματικά επίκαιρη. Ίσως γιατί η ανάγκη για ήρωες, που θα υπερασπίζονται διαχρονικές αξίες, μοιάζει περισσότερο επιτακτική από ποτέ…  

ΒΙΒΛΙΑ ΣΤΗ ΒΙΤΡΙΝΑ

Η ιστορία επικεντρώνεται στη Μαρίνα, μια καταξιωμένη χορογράφο και μητέρα τριών παιδιών, η οποία βλέπει τη ζωή της να ανατρέπεται όταν συνάπτει μια απροσδόκητη σχέση με τον Χοσέ. Εκείνος, ένας άνδρας καταδικασμένος για τη δολοφονία του πατέρα του, μοιάζει με αγρίμι παγιδευμένο σε κλουβί, έτοιμο για επίθεση. Η παράνομη σχέση τους βυθίζει τη Μαρίνα σε έναν βάναυσο κόσμο ωμής βίας, όπου ο φόβος και η οργή κυριαρχούν. Ο Αριάγα, χρησιμοποιώντας κοφτό ρυθμό, πολλαπλές αφηγηματικές φωνές και εντυπωσιακή συγγραφική τόλμη, στήνει μια συνταρακτική ερωτική ιστορία με φόντο το βίαια διχασμένο Μεξικό. Το έργο απεικονίζει με ωμότητα τις κοινωνικές αντιφάσεις και τον εσωτερικό διχασμό της ανθρώπινης φύσης, ακροβατώντας ανάμεσα στην αιώνια καταδίκη και την επιθυμία για εξιλέωση. Πρόκειται για ένα κείμενο γεμάτο ένταση που καθηλώνει τον αναγνώστη, εξερευνώντας τα όρια της αγάπης σε περιοχές απόλυτης επικινδυνότητας. Και είναι μια κατάθεση για το πώς το πάθος μπορεί να γίνει το εργαλείο για να σωθεί η «φωτιά» της ύπαρξης μέσα στην καταστροφή. Πάνω απ’ όλα, όμως, το «Να σώσουμε τη φωτιά» του Guillermo Arriaga, βραβευμένου σεναριογράφου των ταινιών «Βαβέλ» και «Χαμένες Αγάπες», αποτελεί ένα από τα συγκλονιστικότερα μυθιστορήματα της τελευταίας δεκαετίας.

Η Χριστίνα Καράλη έχει δημιουργήσει μετά κόπου τη διαδικτυακή της περσόνα. Στο Instagram προβάλλει μια εκδοχή της ζωής της όπως θα ήθελε να είναι. Στην πραγματικότητα, όμως, είναι άλλη μία millennial που μένει μαζί με τη μητέρα της και βρίσκεται διαρκώς στο κυνήγι της επιτυχίας και της φήμης. Έτσι, όταν μαθαίνει πως κάποιος άγνωστος όχι μόνο χρησιμοποιεί τις κλεμμένες φωτογραφίες του προφίλ της, αλλά έχει καταφέρει με αυτές να δημιουργήσει έναν λογαριασμό πιο επιτυχημένο από τον δικό της, κλονίζεται – τα όρια ανάμεσα σε φαντασίωση και πραγματικότητα θολώνουν. Η λύση είναι θεωρητικά απλή: με ένα report, το ψεύτικο προφίλ θα πέσει. Αλλά το άτομο που την υποδύεται δεν θα εξαφανιστεί τόσο εύκολα. Και όταν μία γυναίκα βρίσκεται δολοφονημένη, η Χριστίνα θα βρεθεί στο μέσο των ερευνών. Ο αστυνόμος Πέτρος Μιχαηλίδης είναι μεθοδικός και «ατσαλάκωτος». Παρ’ όλα αυτά, αισθάνεται μία ασυνήθιστη έλξη για τη Χριστίνα. Και όταν οι δρόμοι τους συναντηθούν, η υπόθεση θα αποκτήσει μια νέα τροπή. Ένα καθηλωτικό ψυχολογικό θρίλερ που διερευνά την εμμονή και την ταυτότητα από τον Βαγγέλη Γιαννίση.

Ο Τόμας Φλετ ζει στο Λονγκφέρι μαζί με τη μητέρα του. Κάθε πρωί ξυπνάει χαράματα και πηγαίνει με το άλογο και τα δίχτυα του να μαζέψει γαρίδες στα ρηχά. Ύστερα γυρίζει σπίτι και προσπαθεί να βγάλει από πάνω του την αρμύρα και τη μυρωδιά της θάλασσας. Του αρέσει η Τζόαν, η αδερφή του καλύτερού του φίλου, αλλά χάνει τα λόγια του μπροστά της. Όταν είναι μόνος, βγάζει την κιθάρα του, την οποία κρύβει απ’ τη μάνα του, και παίζει. Θα ’θελε να γίνει μουσικός, μα οι άντρες στην οικογένειά του είναι γαριδάδες, δεν μπορεί ν’ αλλάξει τη μοίρα του.
Σ’ αυτή τη μονότονη ζωή εμφανίζεται ξαφνικά ο Έντγκαρ Άτσεσον, ένας Αμερικανός σκηνοθέτης που ψάχνει το ιδανικό σκηνικό για την επόμενη ταινία του. Με τον αέρα του κοσμοπολίτη, τη λάμψη του Χόλιγουντ και το μπλοκ επιταγών του πείθει τον Τόμας να του δείξει τα κατατόπια. Έτσι, εκείνος ξυπνά επιτέλους απ’ τη νάρκη του. Πόσα όμως απ’ αυτά που του λέει ο ξένος είναι αλήθεια; Μια ιστορία για την παράδοση, για τις προσδοκίες των άλλων και για όλα όσα μας κρατούν δέσμιους. Μα πάνω απ’ όλα για την κλεφτή ματιά που ρίχνουμε σ’ εκείνο που θα θέλαμε να είμαστε, στο μόνο που μπορούμε να είμαστε πραγματικά: ο εαυτός μας.

Κατά τη δεκαετία του 1990-2000 η Αλγερία συγκλονίζεται από έναν αιματηρό εμφύλιο. Μετά τη λήξη του, η κυβέρνηση απαγορεύει και ποινικοποιεί οποιαδήποτε αναφορά σ’ αυτόν, επικαλούμενη τον νόμο της «Συμφιλίωσης». Η νεαρή Φαζρ, που το όνομά της σημαίνει Αυγή, οφείλει να θυμάται τον πόλεμο της ανεξαρτησίας της χώρας της από τη Γαλλία κι ας μην τον έζησε η ίδια. Παράλληλα όμως, αν και επιζήσασα της μαύρης δεκαετίας, είναι υποχρεωμένη, βάσει νόμου, να ξεχάσει τα δεινά του εμφυλίου. Το σώμα της, ένα τετράδιο γεμάτο μυστικά, αποτυπώνει την τραγωδία του αδελφοκτόνου σπαραγμού: τον λαιμό της σημαδεύει μια βαθιά ουλή από μαχαίρι, σαν φρικτό χαμόγελο, και οι φωνητικές της χορδές είναι κατεστραμμένες. Η Αυγή, εδώ και χρόνια βουβή, έχει φτιάξει με το υλικό των ονείρων μια ολόδική της εσωτερική γλώσσα και προσμένει τη μέρα που θα ξαναβρεί τη φωνή της. Τη συγκλονιστική ιστορία της μπορεί να τη διηγηθεί μόνο στο παιδί που κουβαλά στην κοιλιά της και που υποθέτει ότι είναι κορίτσι. Πώς μπορεί όμως να δώσει η ίδια ζωή όταν της την έχουν σχεδόν στερήσει; Έχει άραγε δικαίωμα να γεννήσει αυτό το μωρό και να το μεγαλώσει σ’ έναν κόσμο εχθρικό προς τις γυναίκες ή μήπως είναι καλύτερα να διακόψει την κύηση και να επιστρέψει στον Παράδεισο το αγέννητο ουρί της; Σε μια χώρα που τιμωρεί και την παραμικρή αναφορά στον εμφύλιο, η Αυγή αποφασίζει να αφήσει πίσω της τη ζωή της στο Οράν και να επιστρέψει στο χωριό Χαντ Τσεκάλα, εκεί όπου όλα ξεκίνησαν και παραλίγο να τελειώσουν. Στον γενέθλιο τόπο που έγινε το θέατρο πολύνεκρης σφαγής, ίσως οι νεκροί τής δώσουν απαντήσεις. Ο Daoud παραδίδει ένα έργο εξαιρετικής λογοτεχνικής δύναμης, όπου η σιωπή της ηρωίδας γίνεται η πιο ηχηρή καταγγελία κατά του κρατικά επιβεβλημένου αμοραλισμού. Με γραφή λυρική αλλά και σκληρή, το μυθιστόρημα αποτελεί μια τολμηρή ανατομία του τραύματος, αποδεικνύοντας ότι η ιστορία δεν παραγράφεται με νόμους, όσο υπάρχουν σώματα που θυμούνται.