Σήμερα ξεπερνάμε τις 90 ημέρες πολέμου μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν και μπαίνουμε στην 91η.
Ενενήντα μία ημέρες πολεμικών επιχειρήσεων, συνεχών διαπραγματεύσεων και ανακοινώσεων μεταξύ των δύο σε ένα επαναλαμβανόμενο μοτίβο.
Για παράδειγμα μόλις εχθές (01/06) οι ΗΠΑ ανακοίνωσαν ότι πραγματοποίησαν «αμυντικά» πλήγματα σε ιρανικά ραντάρ και κέντρα διοίκησης drones στο Goruk και στο νησί Qeshm, μετά την κατάρριψη αμερικανικού MQ-1 πάνω από διεθνή ύδατα. Το Ιράν απάντησε λέγοντας ότι χτύπησε την αεροπορική βάση από την οποία ξεκίνησε η επίθεση, ενώ το Κουβέιτ ενεργοποίησε την αντιαεροπορική του άμυνα απέναντι σε πυραυλικές και drone επιθέσεις.
Κάποιος που παρακολουθεί καθημερινά τις ανακοινώσεις εκατέρωθεν δεν εκπλήσσεται από τα χθεσινά. Τη λέξη «πόλεμος» που χρησιμοποιείται στον τίτλο αυτού του άρθρου δεν θα τη βρει κανείς στις ανακοινώσεις. Όμως οι δηλώσεις περί αυτοάμυνας, οι διαπραγματεύσεις που δεν τελειώνουν, οι εκεχειρίες που παραβιάζονται και οι αριθμοί της ενεργειακής κρίσης αποκαλύπτουν την πραγματικότητα καλύτερα από τους πολιτικούς και στρατιωτικούς ισχυρισμούς.
Γιατί όμως συμβαίνει αυτό; Η παράλειψη της λέξης «πόλεμος» μόνο τυχαία δεν είναι – παρά τη σοβαρότητα της κατάστασης. Για παράδειγμα η χθεσινή ανταλλαγή πληγμάτων είχε άμεση επίδραση στις τιμές της ενέργειας. Η τιμή του Brent αυξήθηκε περίπου κατά 3% τη Δευτέρα, στα 94,4 δολάρια το βαρέλι, από λίγο πάνω από 91,6 δολάρια στο κλείσιμο της Παρασκευής. Η τιμή του φυσικού αερίου στις ΗΠΑ ανέβηκε προσωρινά στα 3,39 δολάρια ανά MMBtu, από 3,27 δολάρια στο κλείσιμο της Παρασκευής.
Πριν από την έναρξη των πολεμικών επιχειρήσεων από τα Στενά του Ορμούζ περνούσε από εκεί περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου πετρελαίου και 130 πλοία την ημέρα. Την Τρίτη πέρασε μόλις ένα. Η τιμή του diesel έχει αυξηθεί κατά 45%, ενώ η Lufthansa Group ανακοίνωσε ότι θα κόψει 20.000 πτήσεις μέσα στους επόμενους έξι μήνες για να εξοικονομήσει καύσιμα.
Στην περιοχή βρίσκονται 50.000 Αμερικανοί στρατιώτες, έχουν πραγματοποιηθεί 10.000 αεροπορικές αποστολές, έχουν πληγεί τουλάχιστον 13.000 ιρανικοί στόχοι, ενώ το κόστος είχε φτάσει ήδη τα 29 δισ. δολάρια έως τις 12 Μαΐου. Πάνω από 250 ανώτεροι Ιρανοί αξιωματούχοι νεκροί, 13 Αμερικανοί στρατιωτικοί, περισσότεροι από 3.000 άνθρωποι στο Ιράν – ανάμεσά τους 1.700 άμαχοι – σχεδόν 2.300 νεκροί από ισραηλινά πλήγματα στον Λίβανο και 23 νεκροί στο Ισραήλ από πυραύλους που εκτοξεύθηκαν από το Ιράν και τον Λίβανο.
Γιατί η αμερικανική κυβέρνηση αρνείται την πραγματικότητα; Η ερμηνεία του Benjamin Farley, ερευνητή στο Κέντρο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του Πανεπιστημίου της Μινεσότα, είναι ότι η κυβέρνηση Τραμπ επιχειρεί να αποφύγει τη λέξη «πόλεμος», επειδή αυτή ανοίγει το ζήτημα της συνταγματικής αρμοδιότητας του Κογκρέσου.
Ο Farley σημειώνει ότι οι ΗΠΑ και το Ιράν βρίσκονται σε πόλεμο «σε κάθε ουσιαστική έννοια». Με δεκάδες χιλιάδες Αμερικανούς στρατιώτες στην περιοχή, χιλιάδες αποστολές, χιλιάδες στόχους, απώλειες, αντίποινα και ναυτικό αποκλεισμό.
Με άλλα λόγια, οι ΗΠΑ και το Ιράν βρίσκονται σε πόλεμο τουλάχιστον από τις 28 Φεβρουαρίου, ενώ η επιχείρηση διεξάγεται χωρίς ρητή εξουσιοδότηση του Κογκρέσου.
Το αμερικανικό Σύνταγμα αναθέτει στο Κογκρέσο την αρμοδιότητα να αποφασίζει εάν οι ΗΠΑ θα μπουν σε πόλεμο. Ο πρόεδρος έχει περιθώριο χρήσης βίας σε περιπτώσεις αυτοάμυνας, αλλά όχι να ξεκινά πόλεμο χωρίς έγκριση. Γι’ αυτό και η παράλειψη της λέξης «πόλεμος» δεν είναι ούτε τυχαία, ούτε… φιλολογική.
Ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών, ο Τραμπ δεν θέλει να περάσει από τη βάσανο του Κογκρέσου, ούτε να υποχρεωθεί να επισημοποιήσει ότι διεξάγει έναν πόλεμο την ώρα που πολιτικά είχε επενδύσει στην υπόσχεση ότι θα περιορίσει τις αμερικανικές πολεμικές εμπλοκές. Η αναγνώριση του πολέμου θα σήμαινε συζήτηση, ψηφοφορία, ανάληψη ευθύνης, πιθανή διάσπαση στο εσωτερικό των Ρεπουμπλικάνων κι ένα καθαρό ερώτημα προς τους ψηφοφόρους: γιατί οι ΗΠΑ βρίσκονται ξανά σε πολεμική σύγκρουση στη Μέση Ανατολή;
Μπορεί το ερώτημα αυτό να το αποφύγει; Μάλλον όχι. Εδώ οι αριθμοί αποκτούν πολιτική σημασία. Είναι τα στοιχεία που δυσκολεύουν την επίσημη αφήγηση. Και όσο πλησιάζουν οι κάλπες, αυτοί οι αριθμοί παύουν να είναι μόνο στρατιωτικοί ή διπλωματικοί. Γίνονται πολιτικοί, και για την ακρίβεια, εκλογικοί.
