Γιατί νιώθεις πιο δυστυχισμένος όσο περισσότερο σκρολάρεις

Αν αισθάνεστε συχνά εκνευρισμό, άγχος ή δυσκολία να ανταποκριθείτε στις καθημερινές σας υποχρεώσεις, ίσως η αιτία να βρίσκεται σε μια συνήθεια που έχει γίνει αναπόσπαστο κομμάτι της καθημερινότητας, την υπερβολική χρήση του διαδικτύου.

Νέα έρευνα που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό PLOS One δείχνει ότι η προβληματική χρήση του διαδικτύου συνδέεται με περισσότερο στρες, χειρότερη διάθεση και μεγαλύτερη πιθανότητα οι άνθρωποι να παραμελούν σημαντικούς τομείς της ζωής τους, όπως η εργασία, οι σπουδές και οι προσωπικές τους σχέσεις.

Η μελέτη πραγματοποιήθηκε σε 900 ενήλικες από τη Γερμανία και εξέτασε την αποκαλούμενη «προβληματική χρήση του διαδικτύου», δηλαδή την υπερβολική ενασχόληση με εφαρμογές και ψηφιακές πλατφόρμες, σε σημείο που προκαλούνται δυσκολίες στην καθημερινότητα ή έντονη ψυχική επιβάρυνση.

«Το άγχος και η αρνητική διάθεση αυξάνουν τον πειρασμό για χρήση του διαδικτύου», δήλωσε ο Andreas Oelker, υποψήφιος διδάκτορας στο Πανεπιστήμιο Duisburg-Essen στη Γερμανία και επικεφαλής συγγραφέας της έρευνας. Ωστόσο, η υπερβολική χρήση του διαδικτύου μπορεί στη συνέχεια να επιδεινώσει την ψυχολογική κατάσταση, δημιουργώντας έναν φαύλο κύκλο.

Η Silke Müller, μεταδιδακτορική ερευνήτρια στο ίδιο πανεπιστήμιο και συν-συγγραφέας της μελέτης, υποστηρίζει ότι πρόκειται για ένα ζήτημα που χρειάζεται μεγαλύτερη προσοχή. Αν και δεν έχει χαρακτηριστεί επίσημα ως διαταραχή, παρουσιάζει χαρακτηριστικά που ενδέχεται να απαιτούν διαφορετική αντιμετώπιση.

Οι ερευνητές ωστόσο επισημαίνουν ότι η συγκεκριμένη μελέτη αφορά μόνο ενήλικες, επομένως δεν υπάρχουν ακόμη σαφή συμπεράσματα για το αν το ίδιο φαινόμενο εμφανίζεται με τον ίδιο τρόπο στα παιδιά.

Γιατί οι οθόνες επηρεάζουν την ψυχολογία μας

Τα ευρήματα της έρευνας δεν προκαλούν έκπληξη, καθώς είναι γνωστό ότι η υπερβολική παραμονή μπροστά σε οθόνες μπορεί να επηρεάσει τη διάθεση και την ευεξία.

Το συνεχές σκρολάρισμα συνδέεται συχνά με μειωμένη σωματική δραστηριότητα, ενώ η κίνηση αποτελεί βασικό παράγοντα για τη σωματική και ψυχική υγεία.Παράλληλα, η πολύωρη έκθεση σε οθόνες από κοντινή απόσταση αποτελεί έντονο ερέθισμα για τον εγκέφαλο και μπορεί να οδηγήσει σε πνευματική κόπωση. Η συνεχής εναλλαγή μεταξύ εφαρμογών, μηνυμάτων, email και κοινωνικών δικτύων επιβαρύνει ακόμη περισσότερο την προσοχή.Επιπλέον, η διαδικτυακή επικοινωνία δεν λειτουργεί πάντα όπως η άμεση ανθρώπινη επαφή. Οι άνθρωποι συχνά εκφράζονται διαφορετικά online, καθώς δεν αντιμετωπίζουν άμεσα τις συνέπειες της συμπεριφοράς τους, κάτι που μπορεί να οδηγήσει σε αγχωτικές ή αρνητικές αλληλεπιδράσεις.

Ιδιαίτερη επίδραση έχουν και τα κοινωνικά δίκτυα, καθώς πολλοί χρήστες συγκρίνουν την καθημερινότητά τους με τις προσεκτικά επιλεγμένες και φιλτραρισμένες εικόνες που δημοσιεύουν άλλοι. Αυτή η σύγκριση μπορεί να δημιουργήσει αισθήματα ανεπάρκειας ή δυσαρέσκειας.Την ίδια στιγμή, οι ανθρώπινες σχέσεις φαίνεται να ενισχύονται περισσότερο μέσα από τη φυσική παρουσία και την άμεση επικοινωνία παρά αποκλειστικά μέσω διαδικτύου.

Πώς να αναγνωρίσετε τι σας οδηγεί στην οθόνη

Οι ειδικοί αναφέρουν ότι η προβληματική χρήση του διαδικτύου παρουσιάζει αρκετές ομοιότητες με άλλες συμπεριφορές εθισμού, καθώς πολλές φορές γίνεται αυτόματα, χωρίς ο χρήστης να αντιλαμβάνεται πόσο χρόνο έχει ήδη αφιερώσει στην οθόνη.

Η κλινική ψυχολόγος Parin Kamdar εξηγεί ότι σημαντικό βήμα είναι να αναγνωρίσει κάποιος τους παράγοντες που ενεργοποιούν αυτή την ανάγκη.Μπορεί να είναι μια δύσκολη ημέρα στη δουλειά, μια έντονη συζήτηση με τον σύντροφο ή κάποιον συνεργάτη, η εξάντληση ή το αίσθημα ότι κάποιος βρίσκεται υπό πίεση.«Όταν ένας άνθρωπος μπορεί να αναγνωρίσει την παρόρμηση τη στιγμή που εμφανίζεται, βρίσκεται σε πολύ καλύτερη θέση για να αντιμετωπίσει τον πειρασμό», σημειώνει η Kamdar.

Τι μπορείτε να κάνετε όταν θέλετε να μπείτε στο διαδίκτυο

Όταν εμφανίζεται η ανάγκη να ανοίξετε το κινητό ή να συνδεθείτε στο διαδίκτυο για να αντιμετωπίσετε το άγχος, οι ειδικοί προτείνουν να δοκιμάσετε μια μικρή καθυστέρηση.Αντί να υποκύψετε αμέσως στην παρόρμηση, περιμένετε πέντε λεπτά και ασχοληθείτε με κάτι διαφορετικό, όπως λίγη άσκηση, μουσική ή χαλάρωση. Σταδιακά, μπορείτε να αυξάνετε τον χρόνο αναμονής κάθε φορά που εμφανίζεται η ανάγκη για σκρολάρισμα.Μια ακόμη αποτελεσματική λύση είναι η δημιουργία χρονικών διαστημάτων χωρίς οθόνες, ιδιαίτερα κατά τη διάρκεια των καλοκαιρινών διακοπών.Οικογενειακές δραστηριότητες, βόλτες στη φύση, παιχνίδια, κολύμπι ή οποιαδήποτε δραστηριότητα απαιτεί πραγματική παρουσία μπορούν να βοηθήσουν στη μείωση της εξάρτησης από τις ψηφιακές συσκευές.Δεν χρειάζονται απαραίτητα μεγάλες αλλαγές. Ακόμη και ένα απόγευμα χωρίς διαδίκτυο στο σπίτι, με επιτραπέζια παιχνίδια ή συζήτηση με την οικογένεια, μπορεί να αποτελέσει ένα σημαντικό διάλειμμα από τις οθόνες.

Λιγότερη οθόνη, περισσότερη πραγματική ζωή

Άνθρωποι που έχουν καταφέρει να περιορίσουν τον χρόνο που περνούν στις οθόνες αναφέρουν ότι αισθάνονται πιο χαρούμενοι, πιο συγκεντρωμένοι και περισσότερο παρόντες στην καθημερινότητά τους.Η μείωση της χρήσης του διαδικτύου αφήνει περισσότερο χώρο για δραστηριότητες που συνδέονται με την πραγματική ευεξία, όπως η επαφή με τη φύση, η σωματική άσκηση, ο χρόνος με την οικογένεια και τους φίλους, αλλά και η προσφορά προς άλλους ανθρώπους.«Η παρόρμηση μπορεί να μην εξαφανιστεί εντελώς, όμως η ένταση και η επιρροή της μειώνονται», αναφέρει η Kamdar. «Αντί να καθορίζει τη συμπεριφορά και την προσοχή μας, γίνεται απλώς μια σκέψη που μπορούμε να αναγνωρίσουμε και να αφήσουμε να περάσει».Σε ορισμένες περιπτώσεις, η ψυχοθεραπεία μπορεί επίσης να βοηθήσει στη διαχείριση αυτών των συμπεριφορών.

Το διαδίκτυο συχνά χρησιμοποιείται ως τρόπος αντιμετώπισης του άγχους και των αρνητικών συναισθημάτων, όμως η υπερβολική χρήση του μπορεί τελικά να επιβαρύνει περισσότερο την ψυχολογία. Η απομάκρυνση από τις οθόνες μπορεί να μας βοηθήσει να συνδεθούμε ξανά με όσα προσφέρουν πραγματική χαρά και ικανοποίηση.

Πηγή: CNN