Πόσες από τις βλάβες που προκαλεί το κάπνισμα μπορούν να αναστραφούν αν το κόψεις;
Αν έχετε καταφέρει να κόψετε το κάπνισμα, έχετε ήδη κάνει ένα από τα σημαντικότερα βήματα για την υγεία σας. Ο οργανισμός αρχίζει να ανακάμπτει σχεδόν αμέσως μετά το τελευταίο τσιγάρο, με ορισμένα οφέλη να εμφανίζονται μέσα σε λίγα λεπτά. Ωστόσο, η συνολική εικόνα είναι πιο σύνθετη. Ορισμένες βλάβες που προκαλεί το κάπνισμα χρειάζονται χρόνια ή και δεκαετίες για να υποχωρήσουν, ενώ άλλες, κυρίως στους πνεύμονες, δεν μπορούν να αποκατασταθούν. Παράλληλα, ο αυξημένος κίνδυνος καρκίνου του πνεύμονα δεν μηδενίζεται ποτέ πλήρως.
Παρόλα αυτά, οι ειδικοί τονίζουν ότι η διακοπή του καπνίσματος εξακολουθεί να αποτελεί την πιο αποτελεσματική παρέμβαση για την προστασία της υγείας. Επιπλέον, η υιοθέτηση ενός πιο υγιεινού τρόπου ζωής, με σωστή διατροφή και τακτική άσκηση, μπορεί να ενισχύσει την αποκατάσταση του οργανισμού και να βελτιώσει σημαντικά την ποιότητα ζωής. «Η διακοπή του καπνίσματος είναι μία από τις πιο σημαντικές αποφάσεις που μπορεί να πάρει κάποιος για την υγεία του, ανεξάρτητα από την ηλικία ή το στάδιο της ζωής του», επισημαίνει ο ογκολόγος θώρακος Έρικ Σίνγκι από το Κέντρο Αντικαρκινικής Θεραπείας MD Anderson.
Τα πρώτα οφέλη εμφανίζονται αμέσως
Στις ΗΠΑ οι πρώην καπνιστές είναι πλέον υπερδιπλάσιοι από όσους συνεχίζουν να καπνίζουν. Ωστόσο, δεν υπάρχει μία ενιαία απάντηση στο πόσο μπορεί να ανακάμψει ο οργανισμός μετά τη διακοπή, καθώς αυτό εξαρτάται από τη διάρκεια και την ένταση του καπνίσματος, αλλά και από το είδος των βλαβών που έχουν ήδη προκληθεί.
Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι δεν υπάρχει ασφαλές επίπεδο καπνίσματος. Ακόμη και το περιστασιακό ή «κοινωνικό» τσιγάρο αυξάνει τον κίνδυνο καρκίνου του πνεύμονα και άλλων παθήσεων σε σύγκριση με όσους δεν έχουν καπνίσει ποτέ. Παρ’ όλα αυτά, η διακοπή αρχίζει να αποδίδει σχεδόν αμέσως. Μέσα σε περίπου 20 λεπτά από το τελευταίο τσιγάρο, οι καρδιακοί παλμοί επιστρέφουν στα φυσιολογικά επίπεδα, ενώ μέσα στις επόμενες ώρες μειώνονται τα επίπεδα μονοξειδίου του άνθρακα στο αίμα.
Καθώς περνούν οι εβδομάδες, οι μικροσκοπικοί κροσσοί των πνευμόνων, που απομακρύνουν τη βλέννα και τις βλαβερές ουσίες, αρχίζουν να λειτουργούν ξανά. Για τον λόγο αυτό, αρκετοί πρώην καπνιστές εμφανίζουν περισσότερο βήχα στην αρχή, καθώς οι πνεύμονες καθαρίζουν. Παράλληλα, υποχωρεί η φλεγμονή, βελτιώνεται ελαφρώς η πνευμονική λειτουργία και μειώνεται αισθητά ο κίνδυνος καρδιαγγειακών νοσημάτων ήδη από τους πρώτους μήνες.
Η πλήρης αποκατάσταση απαιτεί χρόνο
Η 65χρονη Μελίσα Ριβς, η οποία διέκοψε ένα πακέτο τσιγάρα την ημέρα πριν από περισσότερο από έναν χρόνο, λέει ότι έχει ήδη διαπιστώσει σημαντικές αλλαγές. Η όσφρηση και η γεύση της έχουν επανέλθει, ενώ δεν λαχανιάζει πλέον τόσο εύκολα όταν κάνει πεζοπορία με τα εγγόνια της. Ωστόσο, ορισμένες βλάβες χρειάζονται πολύ περισσότερο χρόνο για να υποχωρήσουν. Σύμφωνα με τους επιστήμονες, η πλάκα που δημιουργείται στα τοιχώματα των αρτηριών από το κάπνισμα μπορεί να χρειαστεί ακόμη και 20 έως 30 χρόνια για να μειωθεί σημαντικά.
Οι συνήθειες που βοηθούν περισσότερο
Η διακοπή του καπνίσματος είναι μόνο η αρχή. Μελέτη του 2022, στην οποία συμμετείχαν περισσότεροι από 150.000 πρώην καπνιστές, έδειξε ότι όσοι διατηρούσαν φυσιολογικό σωματικό βάρος, ακολουθούσαν υγιεινή διατροφή, γυμνάζονταν τακτικά και περιόριζαν το αλκοόλ είχαν 27% μικρότερο κίνδυνο θανάτου από οποιαδήποτε αιτία σε σχέση με όσους δεν ακολουθούσαν αυτές τις συστάσεις.
Η συστηματική άσκηση δυναμώνει την καρδιά και τους αναπνευστικούς μύες, περιορίζει τη δύσπνοια και επιβραδύνει τη φυσιολογική μείωση της πνευμονικής λειτουργίας που προκαλεί η γήρανση. Παράλληλα, αυξάνει την παραγωγή αντιοξειδωτικών ενζύμων που προστατεύουν τα κύτταρα από περαιτέρω βλάβες. Οι ειδικοί συστήνουν επίσης διατροφή πλούσια σε αντιοξειδωτικά, όπως πράσινα φυλλώδη λαχανικά, μύρτιλα, ξηρούς καρπούς, πράσινο τσάι και ψάρια, καθώς και επαρκή ενυδάτωση, ώστε να διευκολύνεται η απομάκρυνση της βλέννας από τους πνεύμονες.
Παράλληλα, οι πρώην καπνιστές θα πρέπει να αποφεύγουν το παθητικό κάπνισμα, να ελέγχουν τα σπίτια τους για ραδόνιο τη δεύτερη συχνότερη αιτία καρκίνου του πνεύμονα στις ΗΠΑ και να μην αντικαθιστούν τα συμβατικά τσιγάρα με ηλεκτρονικά τσιγάρα ή άτμισμα.
Οι βλάβες που παραμένουν
Παρά τη σημαντική βελτίωση που επιφέρει η διακοπή, ορισμένες βλάβες είναι μόνιμες. Ο καπνός καταστρέφει τις κυψελίδες των πνευμόνων, τις μικροσκοπικές δομές που επιτρέπουν την ανταλλαγή οξυγόνου και διοξειδίου του άνθρακα. Όταν αυτές χαθούν, δεν αναγεννιούνται, με αποτέλεσμα την εμφάνιση παθήσεων όπως το εμφύσημα και η χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια. Επιπλέον, οι τοξικές ουσίες του καπνού προκαλούν μόνιμες αλλοιώσεις στο DNA των κυττάρων, γεγονός που εξηγεί γιατί ο κίνδυνος καρκίνου του πνεύμονα παραμένει αυξημένος ακόμη και δεκαετίες μετά τη διακοπή.
Για τον λόγο αυτό, οι ειδικοί συστήνουν στους πρώην βαρείς καπνιστές να υποβάλλονται σε τακτικό προληπτικό έλεγχο για καρκίνο του πνεύμονα και να αναζητούν ιατρική βοήθεια εάν εμφανίσουν επίμονο βήχα ή δύσπνοια. Όπως επισημαίνουν, ακόμη κι αν οι βλάβες δεν μπορούν να εξαλειφθούν πλήρως, η διακοπή του καπνίσματος χαρίζει περισσότερα χρόνια ζωής με καλύτερη υγεία και σαφώς καλύτερη ποιότητα καθημερινότητας.
Οι καπνιστές συχνά δεν πεθαίνουν ξαφνικά, αλλά περνούν χρόνια με σοβαρές παθήσεις, όπως το εμφύσημα, εξαρτημένοι από το οξυγόνο, με έντονη δύσπνοια και σημαντικούς περιορισμούς στην καθημερινότητά τους. «Δεν μπορείς να περπατήσεις, να βγεις έξω, ακόμη και ένα απλό κρυολόγημα μπορεί να οδηγήσει σε αναπνευστική ανεπάρκεια. Μπορεί να είναι ένας πολύ δύσκολος θάνατος», αναφέρει χαρακτηριστικά.
Πηγή: WSJ
