Τα «αθώα» απολυμαντικά που προκαλούν ανησυχία για την υγεία μας
Μια ομάδα χημικών ουσιών που βρίσκονται σε δεκάδες προϊόντα καθημερινής χρήσης, από απολυμαντικά και αντισηπτικά μέχρι μωρομάντηλα και προϊόντα προσωπικής φροντίδας, βρίσκεται στο μικροσκόπιο των επιστημόνων.
Πρόκειται για τις ενώσεις τεταρτοταγούς αμμωνίου (QACs), ουσίες που χρησιμοποιούνται εδώ και δεκαετίες για την εξόντωση μικροβίων και έγιναν ακόμη πιο δημοφιλείς την περίοδο της πανδημίας. Νεότερες έρευνες, ωστόσο, εγείρουν ερωτήματα για το κατά πόσο η συχνή έκθεση σε αυτές είναι ασφαλής.
Η ερευνήτρια Patricia Hunt από το Washington State University βρέθηκε αντιμέτωπη με το ζήτημα όταν ποντίκια στο εργαστήριό της άρχισαν να παρουσιάζουν σοβαρά προβλήματα αναπαραγωγής. Ορισμένα έχαναν τα έμβρυά τους, ενώ άλλα παρουσίαζαν σοβαρές συγγενείς ανωμαλίες.
Η Hunt είχε αντιμετωπίσει παρόμοιο περιστατικό στο παρελθόν, όταν είχε εντοπίσει ότι η δισφαινόλη Α (BPA) από πλαστικά κλουβιά επηρέαζε τα ποντίκια. Αυτή τη φορά, η έρευνα την οδήγησε στις QACs.
Σε συνεργασία με άλλους επιστήμονες, διαπίστωσε ότι η έκθεση των ποντικιών στις συγκεκριμένες ουσίες συνδεόταν με σημαντική μείωση της γονιμότητας, προβλήματα κατά την εγκυμοσύνη και σοβαρές δυσπλασίες στα έμβρυα. Σε ορισμένα πειράματα, περισσότερα από ένα στα τρία θηλυκά ποντίκια πέθαναν λίγο πριν ή κατά τον τοκετό.
Οι ερευνητές διαπίστωσαν ακόμη ότι οι QACs επηρεάζουν τον πλακούντα, αυξάνοντας τη φλεγμονή, ενώ σε μελέτες σε αρσενικά ποντίκια παρατηρήθηκε μειωμένος αριθμός και κινητικότητα σπερματοζωαρίων.
Πού βρίσκονται οι συγκεκριμένες ουσίες
Οι QACs χρησιμοποιούνται σε πολλά προϊόντα που βρίσκονται καθημερινά στα σπίτια και τους χώρους εργασίας. Εντοπίζονται, μεταξύ άλλων, σε:
- αντισηπτικά και απολυμαντικά χεριών
- απολυμαντικά σπρέι και μαντηλάκια
- μωρομάντηλα
- προϊόντα πλυντηρίου
- αποσμητικά χώρου
- οφθαλμικές σταγόνες και ρινικά σπρέι
- σαμπουάν, στοματικά διαλύματα και οδοντόκρεμες.
Η χρήση τους αυξήθηκε κατακόρυφα την περίοδο της πανδημίας. Σύμφωνα με μία μελέτη, τα επίπεδα των συγκεκριμένων ουσιών στη σκόνη των σπιτιών αυξήθηκαν κατά 62%, ενώ στο ανθρώπινο αίμα κατά 77% μέσα σε έναν χρόνο.
Οι ειδικοί δεν λένε να σταματήσουμε να καθαρίζουμε
Οι επιστήμονες που μελετούν τις QACs υπογραμμίζουν ότι δεν χρειάζεται να εγκαταλείψουμε την καθαριότητα ή την απολύμανση. Το ζήτημα, όπως λένε, είναι να γίνεται χρήση απολυμαντικών όταν υπάρχει πραγματική ανάγκη.
«Αν κάποιος είναι άρρωστος από μια λοιμώδη νόσο, τότε είναι μια στιγμή που χρειάζεται απολύμανση. Δεν χρειάζεται όμως να απολυμαίνουμε κάθε φορά που καθαρίζουμε», εξηγεί η ερευνήτρια Amina Salamova.
Σε πολλές περιπτώσεις, ένα απλό καθάρισμα με σαπούνι και νερό είναι αρκετό για την απομάκρυνση των μικροβίων.
Οι ειδικοί συστήνουν επίσης στους καταναλωτές να ελέγχουν τις ετικέτες προϊόντων που χαρακτηρίζονται «αντιβακτηριακά», «αντιμικροβιακά», «απολυμαντικά» ή «κατά των μικροβίων».
Όταν η απολύμανση είναι απαραίτητη, προϊόντα με κιτρικό οξύ, υπεροξείδιο του υδρογόνου ή αιθυλική αλκοόλη θεωρούνται από τους ερευνητές ασφαλέστερες εναλλακτικές.
Ωστόσο, οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι χρειάζεται περισσότερη έρευνα για να αποσαφηνιστεί τι σημαίνουν τα ευρήματα των εργαστηριακών μελετών για τον άνθρωπο.
Το βασικό ερώτημα παραμένει ανοιχτό: πόσο ασφαλές είναι να χρησιμοποιούμε καθημερινά χημικές ουσίες που έχουν σχεδιαστεί για να σκοτώνουν σχεδόν όλα τα μικρόβια;
Πηγή: CNN
