Αν κάτι διαμόρφωσε περισσότερο την εφηβική μου ηλικία, ήταν οι συναυλίες. Είχα παρακολουθήσει τις πρώτες μου συναυλίες από το δημοτικό κιόλας και επειδή ο μπαμπάς μου ήταν τραγουδιστής, πήγαινα μαζί του και σε μπουάτ αλλά και σε καφεθέατρα που τραγουδούσε ο ίδιος ή οι φίλοι του καλλιτέχνες.
Στο γυμνάσιο και στο λύκειο αυτό πλέον είχε γίνει προσωπική ανάγκη. Ο πατριός μου είχε αναλάβει τη διοργάνωση των live σε ένα μικρό κλαμπάκι στα Εξάρχεια, το 127 decibel (στο οποίο είδα για πρώτη φορά τους The Last Drive), το Ρόδον είχε γίνει το δεύτερο σπίτι μου και μέσα από αυτές τις συναυλίες έκανα και πολλούς φίλους.
The Last Drive. Photo: Dimitris Pantsos
Οι συναυλιακοί χώροι πάντα ήταν και παραμένουν πηγή διαμόρφωσης κουλτούρας, κοινωνικοποίησης, δημιουργίας νέας οικογένειας φίλων, αλλά και τόπος συλλογικής πνευματικής ένωσης. Όταν λοιπόν πριν από λίγες μέρες είδα στο ίνσταγκραμ την ανάρτηση του ντράμερ των Planet of Zeus, του Σεραφείμ Γιαννακόπουλου, στην οποία ανέφερε ότι εδώ και λίγους μήνες έχει τεθεί σε ισχύ ένας νέος νόμος που απαγορεύει την είσοδο σε ανήλικα άτομα σε κλειστούς συναυλιακούς χώρους και αυτό έχει δημιουργήσει τεράστιο πρόβλημα τόσο στους καλλιτέχνες, όσο και στους διοργανωτές συναυλιών, αλλά και στους ιδιοκτήτες των χώρων, ανέβασα θερμοκρασία.
Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.
Στην προσπάθεια να περιορίσει την κατανάλωση αλκοόλ στους κάτω των 18 ετών, το κράτος έφτιαξε -για ακόμη μία φορά- έναν πρόχειρο νόμο, χωρίς να λάβει υπόψη όλους τους παράγοντες. Ο νόμος αυτός μάλιστα με τα κενά που έχει, δίνει το ελεύθερο σε κάποια άλλα μαγαζιά να επιτρέψουν την είσοδο σε ανήλικα άτομα (για παράδειγμα αν έχουν δηλωθεί ως χώροι πολιτισμού), με αποτέλεσμα να έχει δημιουργηθεί ένα μπάχαλο ανάμεσα στους ιδιοκτήτες, τους διοργανωτές, τους εφήβους και τους γονείς τους.
Τα σκηνικά που έχουν διαδραματιστεί τους τελευταίους μήνες στην είσοδο μαγαζιών είναι ανεκδιήγητα. Πολλοί ανήλικοι που έχουν προμηθευτεί εισιτήριο έχουν μείνει απ’ έξω, παρ’ ότι απαγορεύεται η κατανάλωση αλκοόλ σε κάτω των 18 ετών, ακόμα και αν συνοδεύονται από τους γονείς τους, ενώ σε κάποια μπουζούκια και κλαμπ έχει συμβεί το ίδιο, με το τραγελαφικό σκηνικό όπου γόνοι πλουσίων έχουν φωνάξει την αστυνομία και η ιστορία κατέληξε σε άγριο τσαμπουκά.
Και βέβαια το καλύτερο απ’ όλα είναι πως αν είσαι κόρη ή γιος (κάτω των 18 ετών) κάποιου καλλιτέχνη και θες να πας να τον ακούσεις στο μαγαζί που εμφανίζεται, δεν μπορείς. Για να καταλάβετε, η κόρη του Φοίβου Δεληβοριά, σύμφωνα με τον νόμο δεν μπορεί να δει τον πατέρα της στο Κύτταρο. Σαν να μην είχα προλάβει δηλαδή να δω εγώ ποτέ τον πατέρα μου στις μπουάτ που εμφανιζόταν -επειδή δεν μου το επέτρεπε ο νόμος- και να μην είχα καμία ανάμνηση από αυτόν ως καλλιτέχνη (αφού ο πατέρας μου πέθανε όταν ήμουν 20 ετών).
Σε μία προσπάθεια να καταλάβουμε πώς και πόσο επηρεάζει όλο αυτό τις συναυλίες και εμφανίσεις σε κλειστούς χώρους, μιλήσαμε με τρεις ανθρώπους που έχουν πρωταγωνιστικό ρόλο στο συναυλιακό τοπίο της Αθήνας. Τον Γιάννη Μιράμπιτα της Fuzz Productions που διαχειρίζεται το Fuzz, το Floyd, αλλά και το Release Athens, τον Γιάννη Παλτόγλου της Detox Events και του Ejekt Festival που διοργανώνει επίσης συναυλίες σε κλειστούς χώρους και τον Βασίλη Στάη από το Κύτταρο Live.
Photo: Αφροδίτη Ζαγγανά
Ο νόμος που απαγορεύει την είσοδο και παραμονή ανηλίκων σε κλειστούς χώρους συναυλιών, πώς σας επηρεάζει εσάς;
Γιάννης Μιράμπιτας: Μέχρι σήμερα, το αυτονόητο ήταν ότι οι ανήλικοι μπορούν να παρακολουθούν συναυλίες όταν συνοδεύονται από γονέα. Αυτό δεν ήταν απλώς αποδεκτό – ήταν σωστό. Δημιουργούσε μια πραγματική οικογενειακή εμπειρία, με γονείς και παιδιά να μοιράζονται κάτι που μένει στο μυαλό και την καρδιά τους για χρόνια. Προσωπικά, θυμάμαι να πηγαίνω σε συναυλίες στο Ρόδον, στις αρχές των 90s, μαζί με τους γονείς μου. Πριν κλείσω τα 17, είδα τον Iggy Pop και τους Ramones με τη μητέρα μου. Αυτές οι στιγμές δεν είναι απλώς έξοδοι, είναι αναμνήσεις που σε διαμορφώνουν. Αυτό ακριβώς αφαιρείται σήμερα. Ο νέος νόμος δεν κάνει τη βασική διάκριση. Δεν ξεχωρίζει τον ανήλικο που είναι μόνος του από τον ανήλικο που συνοδεύεται από γονέα. Τους αποκλείει όλους. Και εκεί είναι το βασικό πρόβλημα, δεν μιλάμε για “έξοδο ανηλίκων”, μιλάμε για οικογένειες. Επιπρόσθετα, καλό θα ήταν να ξεκαθαρίσουμε τι σημαίνει “ανήλικος”. Για εμάς είναι σαφές: κάτω των 16 ετών, μόνο με τη συνοδεία γονέα. Από τα 16 και πάνω, ας δούμε πιο ρεαλιστικά τι σημαίνει αυτός ο όρος σήμερα. Ένας 16-17χρονος μπορεί να οδηγεί, να ταξιδεύει, να παίρνει σημαντικές αποφάσεις για τη ζωή του. Το να μην μπορεί να παρακολουθήσει μια συναυλία – ακόμη και με τον γονέα του – είναι μια αντίφαση που δείχνει ότι η ρύθμιση δεν έχει ισορροπία. Για εμάς, τα πρακτικά ζητήματα που δημιουργεί ο νόμος είναι πολλά (περισσότεροι έλεγχοι, αντίστοιχα μεγαλύτερο κόστος, απώλεια εσόδων κ.λπ.), αλλά αυτά διαχειρίζονται. Αυτό που δεν διαχειρίζεται είναι ο αποκλεισμός οικογενειών από μια ζωντανή μουσική εμπειρία που μέχρι χθες ήταν αυτονόητη.
Γιάννης Παλτόγλου: Ο συγκεκριμένος νόμος δεν περιορίζεται στις επιπτώσεις του προς τους συναυλιακούς χωρους ή τους διοργανωτές εκδηλώσεων· αγγίζει βαθύτερα τη μουσική παιδεία και τη συνολική καλλιέργεια της νέας γενιάς. Η μουσική παιδεία αποτελεί θεμελιώδη παράγοντα στη διαμόρφωση της προσωπικότητας. Τα ακούσματα που συνοδεύουν ένα άτομο κατά την παιδική και εφηβική του ηλικία συχνά χαράσσονται ανεξίτηλα, επηρεάζοντας τις αισθητικές του επιλογές, την έκφρασή του και τον τρόπο που αντιλαμβάνεται τον κόσμο. Οι συναυλίες δεν είναι απλώς μια μορφή ψυχαγωγίας. Συνιστούν μια πολυδιάστατη εμπειρία με πνευματικές, κοινωνικές και δημιουργικές προεκτάσεις. Μέσα από αυτές, ένας νέος άνθρωπος μπορεί να εμπνευστεί, να ανακαλύψει νέα ενδιαφέροντα, να στραφεί στη μουσική δημιουργία να παίξει κάποιο μουσικό όργανο ή να καλλιεργήσει δεξιότητες που ενδέχεται να καθορίσουν την πορεία του. Η στέρηση αυτής της εμπειρίας από τις νεότερες γενιές δεν ισοδυναμεί απλώς με τον περιορισμό μιας μορφής εξόδου, αλλά με την αποδυνάμωση ενός σημαντικού ερεθίσματος για προσωπική και καλλιτεχνική εξέλιξη. Δεν είναι τυχαίο ότι πολλοί μουσικοί και συγκροτήματα εντοπίζουν την αφετηρία της πορείας τους σε μια ζωντανή μουσική εμπειρία που τους ενέπνευσε. Ένας τέτοιος περιορισμός, επομένως, δεν πλήττει μόνο το παρόν της μουσικής σκηνής, αλλά υπονομεύει και το μέλλον της, θέτοντας εμπόδια στην ανάδειξη της επόμενης γενιάς δημιουργών.
Βασίλης Στάης: Αρχικά να σημειώσω πως είναι ένας νόμος που δεν μας κοινοποιήθηκε ποτέ! Υποψιαστήκαμε από σποραδικές ερωτήσεις του κοινού στα τηλέφωνα ότι κάτι συμβαίνει και το ψάξαμε! Άλλοι χώροι ή συνεργάτες το μάθανε κατόπιν από εμάς κ.ο.κ! Φοβερά πράγματα. Επηρεάζει άμεσα και πολύ, μαγαζιά αλλά και διοργανωτές και όλους τους κλάδους που εμπεριέχονται σε αυτά. Χιλιάδες επαγγελματίες δηλαδή. Ένα σημαντικό μέρος του κοινού, των πελατών μας, εξαφανίστηκε από την εξίσωση σε ένα βράδυ. Ακόμα χειρότερα, οι πρακτικές δυσκολίες της εφαρμογής του. Μιλάμε για τεράστιο πρόβλημα λειτουργικά αλλά και συμβολικά να ελέγχεις προσωπικά όποιον μοιάζει με ανήλικο. Είναι δυνατόν; Είναι εφαρμόσιμό; Αναρωτήθηκε κανείς; Προφανώς όχι.
Puressence. Photo: Αφροδίτη Ζαγγανά
Στην παράγραφο 3 ο νόμος αναφέρει ότι εξαιρούνται οι ιδιωτικές εκδηλώσεις από αυτό, αρκεί ο ιδιοκτήτης του χώρου να το κοινοποιήσει νωρίτερα στις αρχές. Αυτό ισχύει στην πράξη;
Γιάννης Μιράμπιτας: Στην πράξη, όχι. Η εξαίρεση αυτή είναι ασαφής και δεν δίνει πραγματική λύση. Για διοργανώσεις στο δικό μας επίπεδο, δεν μπορείς να βασιστείς σε ερμηνείες. Δεν μπορείς να πεις σε μια οικογένεια ότι ίσως μπορέσει να παρακολουθήσει μια συναυλία, αφήνοντας γκρίζες ζώνες. Άρα, ουσιαστικά, δεν αλλάζει κάτι.
Γιάννης Παλτόγλου: Υπάρχει μια ασαφής εξαίρεση που αφορά τις «ιδιωτικές εκδηλώσεις», η οποία δημιουργεί εύλογα ερωτήματα και ανασφάλεια. Τι ορίζεται, τελικά, ως ιδιωτική εκδήλωση; Ποια είναι τα κριτήρια που τη διαχωρίζουν από μια δημόσια; Η έλλειψη σαφών και συγκεκριμένων κατευθυντήριων γραμμών αφήνει σημαντικά περιθώρια παρερμηνείας. Αυτά τα κενά δεν είναι απλώς θεωρητικά· έχουν άμεσες πρακτικές συνέπειες. Όταν το πλαίσιο είναι ασαφές, οι επαγγελματίες του χώρου καλούνται να λειτουργήσουν μέσα σε ένα περιβάλλον νομικής αβεβαιότητας, αναλαμβάνοντας ρίσκα που δεν μπορούν να εκτιμήσουν με ασφάλεια. Χωρίς ξεκάθαρες οδηγίες και ορισμούς, η συγκεκριμένη εξαίρεση δεν προσφέρει πραγματική διευκόλυνση, αλλά αντίθετα εντείνει τη σύγχυση και την ανασφάλεια.
Βασίλης Στάης: Ok, ναι, ωραία, στην κοπή της πίτας της κάθε ΑΕ ή στο πριβέ πάρτι όποιου μπορεί να νοικιάσει ολόκληρα μαγαζιά, εκεί οι λόγοι που δεν επιτρέπονται οι ανήλικοι σε συναυλίες δεν ισχύουν! Κάτι θα ξέρουν που δεν ξέρουμε… ή μήπως ξέρουμε;
Photo: Cristina Alossi
Γιατί κάποιοι κλειστοί χώροι συνεχίζουν και επιτρέπουν σε ανήλικα άτομα την είσοδο σε συναυλίες;
Γιάννης Μιράμπιτας: Δεν έχω απόλυτη γνώση για το πως λειτουργεί ο κάθε χώρος. Αυτό, όμως, για το οποίο είμαι βέβαιος είναι πως ο νόμος είναι ίδιος για όλους. Το θέμα είναι ότι δεν εφαρμόζεται το ίδιο από όλους. Και εδώ υπάρχει μια ξεκάθαρη στρέβλωση. Υπάρχουν χώροι που δεν τηρούν βασικούς κανόνες λειτουργίας – άδειες, πυρασφάλεια, έξοδοι κινδύνου, ωράρια – και συνεχίζουν να λειτουργούν κανονικά. Σε κάποιες περιπτώσεις, επιτρέπουν και ανηλίκους και τους σερβίρουν αλκοόλ. Αυτό είναι το πραγματικό πρόβλημα και εκεί θα έπρεπε να υπάρχει αυστηρός και συστηματικός έλεγχος. Αντί γι’ αυτό, έχουμε έναν νόμο που εφαρμόζεται οριζόντια και τελικά πλήττει κυρίως τους χώρους που λειτουργούν σωστά, αλλά και τις οικογένειες που θέλουν να βρεθούν μαζί σε μια συναυλία. Δεν μπορεί να αντιμετωπίζονται με τον ίδιο τρόπο οι νόμιμοι χώροι και όσοι λειτουργούν εκτός πλαισίου.
Γιάννης Παλτόγλου: Εδώ είναι το παράδοξο, δεν γνωρίζουμε τι άδεια λειτουργίας έχουν αυτοί οι χώροι οπότε δεν μπορώ να πω ακριβώς τι συμβαίνει. Κάποιοι άλλοι χώροι δεν γνώριζαν καν για τον συγκεκριμένο νόμο και απλά τον άκουσαν.
Βασίλης Στάης: Αυτό δεν το γνωρίζω!
Franz Ferdinand. Photo: Cristina Alossi
Τι προτείνετε ότι πρέπει να αλλάξει στον νόμο και πώς σκοπεύετε να κινηθείτε;
Γιάννης Μιράμπιτας: Για εμάς, η λύση είναι απλή και ξεκάθαρη. Ανήλικοι κάτω των 16 ετών να επιτρέπεται να εισέρχονται μόνο με τη συνοδεία γονέα – όχι γενικά και αόριστα “κηδεμόνα”, αλλά τουλάχιστον ενός εκ των δύο γονέων. Από εκεί και πέρα, όπως προανέφερα, για τις ηλικίες 16-17 χρειάζεται μια πιο ρεαλιστική προσέγγιση. Δεν γίνεται να τους αντιμετωπίζουμε σαν μικρά παιδιά σε όλα τα πλαίσια. Το σημαντικό είναι πως η ζωντανή μουσική πρέπει να παραμείνει μια οικογενειακή εμπειρία. Δεν μιλάμε για ανήλικους που βγαίνουν μόνοι τους. Μιλάμε για παιδιά μαζί με τους γονείς τους – για εμπειρίες που μένουν, διαμορφώνουν χαρακτήρες και εντέλει δημιουργούν καλύτερους ανθρώπους. Κατανοούμε, έως έναν βαθμό, γιατί προέκυψε αυτός ο νόμος. Έχουν υπάρξει κακές πρακτικές με τραγικές συνέπειες. Όμως, όπως εφαρμόζεται, δεν λύνει το πρόβλημα, απλά δημιουργεί ένα νέο: τον καθολικό αποκλεισμό. Η προστασία των ανηλίκων χρειάζεται, αλλα εκεί που υπάρχει πραγματικός κίνδυνος και, σε καμία περίπτωση, με τον αποκλεισμό τους από τις συναυλίες και τη μουσική. Όσον αφορά στις κινήσεις μας, μέχρι να υπάρξουν αλλαγές, είμαστε υποχρεωμένοι να εφαρμόζουμε τον νόμο. Αυτό δεν σημαίνει ότι τον θεωρούμε και σωστό.
Γιάννης Παλτόγλου: Να επιτρέπεται η είσοδος ανηλίκων σε συναυλίες, υπό την προϋπόθεση της συνοδείας κηδεμόνα, ώστε να διασφαλίζεται τόσο η ασφάλεια όσο και η πρόσβασή τους σε πολιτιστικές εμπειρίες. Να θεσπιστεί σαφής διαχωρισμός μεταξύ συναυλιακών χώρων και νυχτερινών κέντρων διασκέδασης (όπως μπαρ , club και μπουζούκια), αναγνωρίζοντας τη διαφορετική φύση και τον πολιτιστικό ρόλο των συναυλιών. Να καθοριστούν με σαφήνεια τα κριτήρια που ορίζουν μια «ιδιωτική εκδήλωση», μέσω συγκεκριμένων οδηγιών που θα περιορίζουν τα περιθώρια παρερμηνείας και θα διασφαλίζουν την ορθή εφαρμογή του πλαισίου. Να διαχωριστούν οι συναυλιακοί χώροι πχ αν υπάρχει εξώστης για είναι για ανήλικους και το ισόγειο για ενήλικες.
Βασίλης Στάης: Αυτό που δεν ολοκλήρωσα στην απάντηση της πρώτης ερώτησης, είναι πως πάνω απ’ όλα, το θέμα είναι πο-λι-τι-στι-κό! Δεν είναι δυνατόν το 2026 να στερείς από ένα παιδί, από έναν έφηβο, την πλειονότητα των ευκαιριών να ζήσει τη ζωντανή εμπειρία της μουσικής και την επίδραση της! Είναι ένας σκοταδιστικός νόμος, ένας νόμος που επιβάλλει πνευματικούς περιορισμούς στο σημαντικότερο κομμάτι της ανθρωπότητας, τους νέους. Απλά πρέπει να πάψει, χθες. Το πρόβλημα δεν είναι η μουσική (όπως επίσης, -δεν- κολλούσε covid η μουσική), το πρόβλημα είναι ο έλεγχος της κατανάλωσης αλκοόλ και εκεί πρέπει να εστιάσουμε, στην ουσία, που μονίμως μας διαφεύγει. Λυπάμαι πολύ που ένα τόσο σημαντικό ζήτημα, πάνω από όλα πολιτιστικό, δεν μπήκε πραγματικά στην ατζέντα όλων των σχετικών επαγγελματικών, κοινωνικών, πολιτιστικών και πολιτικών οργανισμών και μπράβο που το φέρνετε στην επιφάνεια.
Photo: Pinelopi Gerasimou
Σε λίγες ημέρες ξεκινούν τα καλοκαιρινά φεστιβάλ και οι συναυλίες, όπου εκεί δεν υπάρχει απαγόρευση εισόδου στα ανήλικα άτομα -χωρίς να υπάρχει όμως κάποια λογική στον διαχωρισμό κλειστού και ανοιχτού χώρου. Ας ελπίσουμε ότι το θέμα θα τεθεί στη Βουλή άμεσα και θα βρεθεί μια νέα, κοινή, λογική γραμμή για τον περιορισμό κατανάλωσης αλκοόλ από ανηλίκους, που δεν θα στερεί από τη νεολαία τις πιο όμορφες, μουσικές, παρεϊστικες στιγμές της ενηλικίωσης.
