Αστρονόμοι εντόπισαν μυστηριώδεις σφαίρες που δεν έχουν ξαναδεί ποτέ στον γαλαξία μας
Κάτι που δεν έχουμε ξαναδεί εκτοξεύεται από ένα σπάνιο αστέρι που εκρήγνυται στον δικό μας γαλαξία, δήλωσαν οι αστρονόμοι. Το υλικό – το οποίο οι επιστήμονες που το εντόπισαν πρώτοι παρομοίασαν με «σφαίρες» – φαίνεται να είναι συμπαγείς μάζες αερίου που εκτοξεύονται με ταχύτητα έως και 20 εκατομμύρια μίλια την ώρα. Προέρχονται από ένα αστέρι που εκρήγνυται και αποτελεί το σπανιότερο αντικείμενο του είδους του στον γαλαξία μας.
Οι αστρονόμοι δεν γνωρίζουν ακόμη τι ακριβώς είναι αυτές οι «σφαίρες» ούτε από πού προέρχονται. Παρόμοιο φαινόμενο δεν έχει παρατηρηθεί ποτέ σε άλλους αστέρες που εκρήγνυνται, οπουδήποτε στο σύμπαν.
Τα αντικείμενα αυτά έγιναν ορατά αφού διαλύθηκε το νέφος σκόνης που περιβάλλει τη μοναδική γνωστή ήλιο-νόβα (helium nova) του Γαλαξία μας, περισσότερα από 20 χρόνια αφότου οι αστρονόμοι άρχισαν να την παρακολουθούν. Έτσι αποκαλύφθηκε η σπάνια αστρική έκρηξη που βρίσκεται πίσω από αυτά: ένα σύστημα στο οποίο ένας λευκός νάνος απορροφά ύλη από ένα σπάνιο άστρο ηλίου.
Επιστήμονες από το Πανεπιστήμιο του Γουόρικ κατάφεραν να επιβεβαιώσουν την πραγματική φύση της αστρικής έκρηξης, γνωστής ως V445 Puppis. Πρόκειται για τη μοναδική γνωστή ήλιο-νόβα αυτού του τύπου στον Γαλαξία μας, γεγονός που επιτρέπει στους ερευνητές να μελετήσουν αυτό το εξαιρετικά σπάνιο φαινόμενο με τρόπο που δεν ήταν έως σήμερα εφικτός.
Οι νόβα (novae) είναι ξαφνικές, εκρηκτικές εκλύσεις ενέργειας που συμβαίνουν σε διπλά αστρικά συστήματα. Προκαλούνται όταν ένα άστρο παρόμοιο με τον Ήλιο ολοκληρώνει τον κύκλο της ζωής του και αφήνει πίσω του έναν λευκό νάνο, ο οποίος στη συνέχεια έλκει και συσσωρεύει αέριο από το συνοδό του άστρο.
Το υλικό που αποσπάται από το συνοδό άστρο συσσωρεύεται στην επιφάνεια του λευκού νάνου. Αυτό προκαλεί αύξηση της θερμοκρασίας και της πίεσης, η οποία τελικά πυροδοτεί μια θερμοπυρηνική έκρηξη.
Εικόνα από το Διαστημικό Τηλεσκόπιο Hubble (HST) που απεικονίζει τη διπολική εκροή υλικού που εκτινάχθηκε από την ήλιο-νόβα V445 Puppis. Στο κέντρο της εκροής διακρίνεται αμυδρά το αρχικό διπλό αστρικό σύστημα. Ορατές είναι επίσης οι αέριες «σφαίρες» που εκτοξεύθηκαν στα δύο άκρα της εκροής. Η εικόνα λήφθηκε το 2013 με το φίλτρο F502N της κάμερας Wide Field Camera 3 του Hubble.
Πηγή: John Mills / University of Warwick
Όταν αυτό συνέβη στο V445 Puppis, στα τέλη του 2000, δημιούργησε μια τεράστια εκροή που μπορούσε να εξαπλωθεί σε περισσότερα από ένα τρισεκατομμύριο μίλια στο διάστημα. Αλλά η έκρηξη κάλυψε επίσης το αστρικό σύστημα σε έναν παχύ δίσκο σκόνης, που σήμαινε ότι οι αστρονόμοι μπορούσαν να δουν μόνο τα συντρίμμια και όχι τα αστέρια που την είχαν προκαλέσει.
«Η εκροή της έκρηξης έχει πλέον εξασθενήσει αρκετά ώστε να μπορέσουμε να διερευνήσουμε την προέλευσή της και έτσι μπορούμε να επιβεβαιώσουμε ότι το αστρικό σύστημα αποτελείται πράγματι από έναν λευκό νάνο που αποσπά υλικό από ένα εξαιρετικά σπάνιο είδος αστέρα που ονομάζεται αστέρι ηλίου», δήλωσε ο John Mills, ερευνητής και υποψήφιος διδάκτορας στο Πανεπιστήμιο του Warwick.
Η νέα ορατότητα σήμαινε ότι οι αστρονόμοι μπόρεσαν να δουν σωστά τις «σφαίρες», οι οποίες πιστεύεται ότι αποτελούνται από αέριο πλούσιο σε οξυγόνο.
«Η προέλευση αυτών των “σφαιρών” παραμένει μυστήριο. Υποψιαζόμαστε ότι σχηματίστηκαν μετά την έκρηξη, όμως “σφαίρες” αυτού του είδους δεν έχουν παρατηρηθεί σε καμία άλλη νόβα», δήλωσε ο Μιλς.
Οι αστρονόμοι ελπίζουν ότι η ανακάλυψη του νέου αστρικού συστήματος και της ήλιο-νόβας θα τους βοηθήσει να κατανοήσουν καλύτερα αυτού του είδους τις εκρήξεις. Μεταξύ άλλων, θεωρείται ότι τέτοια φαινόμενα μπορούν να οδηγήσουν στη δημιουργία μιας υπερκαινοφανούς αστέρα (σουπερνόβα) Τύπου Ia, ενός από τα λαμπρότερα είδη εκρήξεων στο σύμπαν.
Αυτές οι εκρήξεις είναι χρήσιμες με ποικίλους τρόπους. Η έντονη και σταθερή φωτεινότητά τους σημαίνει ότι μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως «πρότυπα κεριά» (standard candles) για τη μέτρηση των αποστάσεων μεταξύ των γαλαξιών – αλλά οι αστρονόμοι δεν είναι ακόμη σίγουροι για την ακριβή προέλευσή τους.
Πηγή: Independent
