Χωρίς ρεύμα, νερό και ύπνο: Κουβανοί στα όρια της εξάντλησης

Ο γιατρός φώναξε μέσα από το σκοτάδι καθώς μια σκιώδης φιγούρα καθόταν στο κατώφλι της πολυκατοικίας του. «Θέλω να σας πω ότι είμαστε τέσσερις μέρες χωρίς φως», είπε. «Και χωρίς ηλεκτρικό, το νερό είναι επίσης πρόβλημα. Και υπάρχουν κουνούπια παντού».

Από τα γύρω κτίρια ερχόταν μια κακοφωνία, καθώς πίσω από τα σκοτεινά παράθυρα, ο κόσμος χτυπούσε κατσαρόλες με τα καπάκια. Ήταν ένα cacerolazo, μια παραδοσιακή μορφή διαμαρτυρίας που έχει γίνει πλέον κοινό θέαμα στην Κούβα, μέσα στις ατελείωτες κυλιόμενες διακοπές ρεύματος.

Πριν από δύο μήνες, οι κάτοικοι της Αβάνας συζητούσαν ότι η κατάσταση ήταν πολύ χειρότερη στην ύπαιθρο. Όχι πια: ο γιατρός καθόταν στην καρδιά της πρωτεύουσας, μόλις 100 μέτρα από την εξέδρα απέναντι από την αμερικανική πρεσβεία, όπου, μόλις λίγες εβδομάδες νωρίτερα, ο πρώην πρόεδρος Ραούλ Κάστρο γιόρταζε την Παγκόσμια Ημέρα Εργαζομένων.

Ένα άτομο φωτίζει με φακό κατά τη διάρκεια διακοπής ρεύματος στην Αβάνα της Κούβας, στις 4 Μαρτίου 2026. EPA/ERNESTO MASTRASCUSA

Η Κούβα βρίσκεται τώρα τέσσερις μήνες σε έναν αμερικανικό αποκλεισμό πετρελαίου που έχει αφήσει το νησί αποστραγγισμένο, σχεδόν από κάθε άποψη. Πριν από τρεις εβδομάδες, ο υπουργός Ενέργειας Vicente de la O, είπε στους πολίτες: «Δεν έχουμε καύσιμα, δεν υπάρχουν άλλα αποθέματα».

Η κρατική εταιρεία ηλεκτρισμού μάχεται να παρέχει έστω και λίγες ώρες ρεύματος την ημέρα. Τα βενζινάδικα είναι άδεια για μήνες. Και για όσους χρησιμοποιούν φιάλες υγραερίου για να μαγειρέψουν, το κάρβουνο, ακόμα και το ξύλο, είναι πλέον οι μόνες επιλογές.

Η Martha Pérez είναι κάτοικος της φτωχότερης γειτονιάς της Αβάνας, της Bahía. «Μπορώ να αγοράσω φιάλη υγραερίου από ένα σούπερ μάρκετ διαδικτυακά», είπε. «Αλλά η τιμή είναι 29 δολάρια ΗΠΑ η φιάλη, ενώ πριν κόστιζε μόλις λίγα λεπτά όταν την αγόραζα από το κράτος».

Η μηνιαία σύνταξή της, κατακερματισμένη από τον υπερπληθωρισμό, αξίζει λιγότερο από 10 δολάρια. Μερικοί από τους γείτονές της είχαν βγει στους δρόμους σε ένδειξη διαμαρτυρίας, είπε. Κάποιοι από αυτούς αργότερα απομακρύνθηκαν από την αστυνομία. Εν τω μεταξύ, οι θερμοκρασίες ανεβαίνουν στους 35°C, με 75% υγρασία. Χωρίς ρεύμα για να λειτουργήσουν οι ανεμιστήρες, λίγοι κοιμούνται.

Άνθρωποι παίζουν ντόμινο σε έναν δρόμο κατά τη διάρκεια εθνικής διακοπής ρεύματος, στην Αβάνα της Κούβας, στις 21 Μαρτίου 2026. EPA/Ernesto Mastrascusa

Στην Ουάσιγκτον, εν τω μεταξύ, αυξάνεται η απογοήτευση καθώς η κυβέρνηση της Κούβας αρνείται να καταρρεύσει μπροστά σε τέτοια πίεση. Μετά την 1η Μαΐου, ο 95χρονος Κάστρο κατηγορήθηκε για φόνο, ανοίγοντας την προοπτική μιας απαγωγής, παρόμοιας με αυτή που απομάκρυνε τον Νικολάς Μαδούρο από την εξουσία στη Βενεζουέλα στις 3 Ιανουαρίου.

Την Πέμπτη, επιβλήθηκαν νέες κυρώσεις σε διαπρεπείς Κουβανούς, συμπεριλαμβανομένου του νυν προέδρου Μιγκέλ Ντίας-Κανέλ, της οικογένειάς του και πολλών μελών της οικογένειας Κάστρο. Το ICAP, το ινστιτούτο που συνεργάζεται με ομάδες αλληλεγγύης σε όλο τον κόσμο, ήταν επίσης στόχος, προς μεγάλη χαρά των ακτιβιστών της δεξιάς.

Την ίδια ώρα, το USS Nimitz, ένα αεροπλανοφόρο, έχει φτάσει στην Τζαμάικα, νότια της Κούβας. Αεροσκάφη επιτήρησης πραγματοποιούν κύκλους γύρω από το νησί. Ο John Ratcliffe, επικεφαλής της CIA, πέταξε στην Αβάνα για να συναντήσει τους ηγέτες των κουβανικών μυστικών υπηρεσιών και, σύμφωνα με τον αμερικανικό ραδιοτηλεοπτικό φορέα CBS, έφερε μαζί του τον «επιχειρησιακό» υπεύθυνο για τη δολοφονία 32 Κουβανών φρουρών ασφαλείας στην επιχείρηση της Βενεζουέλας.

Οι Κουβανοί προσπαθούν να βγάλουν νόημα από όλο αυτό. Ανταλλάσσουν ειδήσεις σχετικά με τις επιπτώσεις των νέων κυρώσεων που επέβαλε η Ουάσιγκτον. Μεγάλοι ξενοδόχοι όπως οι Iberostar, Blue Diamond και ακόμη και η Melia, η οποία δραστηριοποιείται στην Κούβα εδώ και 30 χρόνια, έχουν διακόψει σχέσεις ή έχουν μειώσει δραστικά την παρουσία τους, μια διακοπή λειτουργίας στο σύστημα υποστήριξης ενός κάποτε ακμάζοντα τουριστικού τομέα.

Η Sherritt, μια καναδική εταιρεία εξόρυξης νικελίου, αρχικά αποχώρησε υπό τις νέες κυρώσεις, αλλά έκτοτε ανακοίνωσε ότι επιδιώκει να πουλήσει την πλειοψηφία των δραστηριοτήτων της στον Ray Washburne, πρώην σύμβουλο του Ντόναλντ Τραμπ.

Η κρατική τράπεζα της Κούβας ανακοίνωσε ότι οι Visa και Mastercard δεν θα λειτουργούν πλέον, αν και αυτό θα επηρεάσει τις επιχειρήσεις περισσότερο από τον μέσο Κουβανό. «Τώρα δεν θέλουν εμάς τους κομμουνιστές να χρησιμοποιούμε πιστωτικές κάρτες», είπε ένας ηλικιωμένος που έπινε ρούμι σε μια γωνία του δρόμου στη συνοικία Βεντάδο της Αβάνας. Οι φίλοι του άρχισαν να γελούν. «Τι λες;» είπε ένας. «Εσύ δεν έχεις Mastercard».

Άνθρωποι συζητούν μέσα σε μια αγορά κατά τη διάρκεια διακοπής ρεύματος στην Αβάνα της Κούβας, στις 4 Μαρτίου 2026. EPA/ERNESTO MASTRASCUSA

Ο Felix Capote, ένας επιχειρηματίας, αγόραζε προμήθειες στο Canalita, ένα μικρό παντοπωλείο. Είναι μια από τις νέες ιδιωτικές επιχειρήσεις που ονομάζονται Mipymes (το ισπανικό ακρώνυμο για μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις) που αποτελούν σανίδα σωτηρίας για όσους έχουν χρήματα. Είχε ακούσει τις ειδήσεις ότι δύο ναυτιλιακές εταιρείες που μεταφέρουν το 60% των αγαθών που εισέρχονται στο νησί έχουν αναστείλει όλες τις νέες παραγγελίες. «Ανησυχώ ότι σύντομα οι Mipymes δεν θα έχουν τρόφιμα», είπε.

Πολλή απαισιοδοξία πηγάζει από την πεποίθηση ότι οι διαπραγματεύσεις μεταξύ των κυβερνήσεων των ΗΠΑ και της Κούβας δεν οδηγούν πουθενά. «Και οι δύο πλευρές φαίνονται απλώς εντελώς ριζωμένες», δήλωσε ο Michael Bustamante, πρόεδρος σπουδών Κούβας και Κουβανών-Αμερικανών στο Πανεπιστήμιο του Μαϊάμι.

Ο Bustamante πιστεύει ότι η μόνη ελπίδα είναι η κουβανική κυβέρνηση να κάνει μεγάλες παραχωρήσεις. «Διαφορετικά, η Ουάσιγκτον μπορεί να προκαλέσει την αποχώρησή τους με τη βία ούτως ή άλλως, με ανείπωτες συνέπειες», είπε.

«Σε κάθε σενάριο, η Ουάσιγκτον φαίνεται έτοιμη να σαρώσει περιουσιακά στοιχεία για τους φίλους της με ωμά ιμπεριαλιστικό τρόπο», πρόσθεσε. «Αν η Sherritt (μπορεί να γίνει αυτό), τότε γιατί όχι και η Melia;»

Εν τω μεταξύ, η κουβανική κυβέρνηση προετοιμάζεται για μια επίθεση, για την οποία ο Díaz-Canel είπε ότι «θα προκαλέσει αιματοκύλισμα με ανυπολόγιστες συνέπειες». Ραντάρ αεράμυνας έχουν εντοπιστεί γύρω από την Αβάνα, ενώ η κρατική τηλεόραση δείχνει εικόνες στρατιωτών να εκπαιδεύονται.

Θεωρητικά, η απάντηση της Κούβας σε μια αμερικανική επίθεση θα ήταν ένας «πόλεμος όλου του λαού», στον οποίο ολόκληρος ο πληθυσμός συμμετέχει στην ένοπλη αντίσταση χωρίς να περιμένει διαταγές. Ακόμα και φωνές που συμπαθούν την Κούβα λένε ότι αυτό δεν είναι πλέον ρεαλιστικό, δεδομένης της απαρχαιωμένης φύσης του στρατιωτικού εξοπλισμού.

Άνθρωποι περπατούν σε έναν δρόμο μέσα στο σκοτάδι, κατά τη διάρκεια εθνικής διακοπής ρεύματος, στην Αβάνα της Κούβας, στις 21 Μαρτίου 2026. EPA/Ernesto Mastrascusa

«Το πιο εκπληκτικό είναι ότι το ηθικό παραμένει υψηλό μέσα στην πολύ μικρή τακτική δύναμη», είπε ο Hal Klepak, ομότιμος καθηγητής στο Βασιλικό Στρατιωτικό Κολέγιο του Καναδά. «Αλλά οι εφεδρικές δυνάμεις έχουν ατροφήσει, επειδή δεν υπάρχει νέος εξοπλισμός, χρήματα, ούτε καν βενζίνη».

Στην πραγματικότητα, ο εξαντλημένος λαός φαίνεται τώρα πιο πιθανό να διαμαρτυρηθεί εναντίον της δικής του κυβέρνησης, κάτι που πολλοί πιστεύουν ότι είναι αυτό που ελπίζουν οι ΗΠΑ αν δεν υπάρξει συμφωνία.

Ο Παγκόσμιος Μετεωρολογικός Οργανισμός (WMO) ανακοίνωσε ότι αναμένει ένα εξαιρετικά ζεστό και ξηρό καλοκαίρι στην Καραϊβική, δυνητικά θανατηφόρο σε ένα νησί χωρίς ηλεκτρισμό.

Όταν ρωτήθηκε ποιον κατηγορεί για την κατάσταση, ο Γιατρός στο Βεντάδο απλά άπλωσε το χέρι του και είπε: «Σας ευχαριστώ που με ακούσατε».

Πηγή: The Guardian

epa12840310 Two people in a house without electricity it by a lamp during a national power outage, in Havana, Cuba, 21 March 2026. Cuba experienced another nationwide blackout due to a total shutdown of the National Electric System (SEN) at 6:38 p.m. local time (10:38 p.m. GMT), the second in less than a week and the seventh in a year and a half. EPA/Ernesto Mastrascusa