Τέσσερα χρόνια πολέμου στην Ουκρανία – η ειρήνη αργεί

Σήμερα συμπληρώνονται τέσσερα χρόνια από την έναρξη της πλήρους εισβολής της Ρωσίας στην Ουκρανία από ξηρά, θάλασσα και αέρα. Η Ρωσία, μετά από τέσσερα χρόνια πολέμου, έχει καταλάβει περίπου το 20% του ουκρανικού εδάφους, μαζί με την παράνομη προσάρτηση της Κριμαίας το 2014. Η αλήθεια είναι ότι μετά την πρώτη έκπληξη της εισβολής της 24ης Φεβρουαρίου 2022, ο ρωσικός στρατός προωθείται πολύ αργά και το κέρδος των Ρώσων σε σχέση με τις απώλειες και το κόστος του πολέμου είναι δυσθεώρητα αντιστρόφως ανάλογο.

Ένας τραυματισμένος στο πρόοσωπο Ουκρανός στρατιώτης σε κέντρο παροχής ιατρικής περίθαλψης, κοντά στην πόλη Ποκρόβσκ, στην περιοχή Ντονέτσκ, στην ανατολική Ουκρανία, στις 7 Απριλίου 2025. EPA/SERGEY SHESTAK

Συγγενείς, φίλοι και σύντροφοι της νεκρής Ουκρανής στρατιώτισσας Ναταλία Κουζνέτσοβα, με το παρατσούκλι «Ιράνκα», ξεσπούν σε κλάμματα, καθώς παρευρίσκονται στην τελετή αποχαιρετισμού στην Πλατεία Ανεξαρτησίας στο Κίεβο της Ουκρανίας, στις 29 Αυγούστου 2024. EPA/SERGEY DOLZHENKO

Οι ανθρωπιστικές συνέπειες, καθώς μπαίνουμε στον πέμπτο χρόνο της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία, είναι συντριπτικές. Ο πόλεμος αυτός προκάλεσε τη μεγαλύτερη αναγκαστική μετανάστευση στην Ευρώπη από το τέλος του Β’ Παγκόσμιου Πολέμου, υποχρεώνοντας εκατομμύρια Ουκρανούς, κυρίως γυναίκες και παιδιά, να καταφύγουν στη Δύση για ασφάλεια. Από τα 9,6 εκατομμύρια άτομα που αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους από την έναρξη της ρωσικής εισβολής, τα 3,7 εκατομμύρια είναι εσωτερικά εκτοπισμένοι και οι υπόλοιποι, πρόσφυγες σε χώρες του εξωτερικού.

Ο Ολέγκ (δεξιά), ο οποίος αποφάσισε να παραμείνει στο Ιρπίν, δίνει τον γιο του Μάξιμ στη σύζυγό του Γιάνα, περνώντας τον πάνω από έναν φράχτη, πριν από την άφιξη του τρένου εκκένωσης για το Κίεβο, στο σιδηροδρομικό σταθμό του Ιρπίν, Ουκρανία, 4 Μαρτίου 2022. EPA/ROMAN PILIPEY

Μια γυναίκα κρατά στην αγκαλιά της ένα παιδί καθώς πρόσφυγες από την Ουκρανία φτάνουν στο Κέντρο Ανθρωπιστικής Βοήθειας στο Πρζεμύσλ της Πολωνίας, στις 15 Μαρτίου 2022. EPA/DAREK DELMANOWICZ

«Μόνο το 2025, μετά από τέσσερα σχεδόν χρόνια πολέμου, περισσότεροι από 450.000 άνθρωποι εγκατάλειψαν τα σπίτια τους, πολλοί για δεύτερη ή ακόμα και τρίτη φορά», δήλωσε ο Arthur Erken, περιφερειακός διευθυντής του Διεθνούς Οργανισμού Μετανάστευσης (IOM) για την Ευρώπη, και προειδοποίησε ότι 325.000 Ουκρανοί που επέστρεψαν στον τόπο τους ενδέχεται να πρέπει να διαφύγουν ξανά τους επόμενους μήνες, με περισσότερους από το ένα τρίτο από αυτούς να σκέφτονται να μετακομίσουν στο εξωτερικό.

Ουκρανη μητέρα με τα δύο παιδιά της αποχαιρετούν συγγενείς ,καθώς ετοιμάζονται να αναχωρήσουν για την Πολωνία από το σιδηροδρομικό σταθμό στο Λβιβ, δυτική Ουκρανία, στις 15 Μαρτίου 2022. EPA/MYKOLA TYS

Ο αριθμός των στρατιωτών που σκοτώθηκαν, τραυματίστηκαν ή αγνοούνται και από τις δύο πλευρές του πολέμου, σύμφωνα με έκθεση του Κέντρου Στρατηγικών και Διεθνών Σπουδών που δημοσιεύθηκε τον προηγούμενο μήνα, θα μπορούσε να φτάσει τα 2 εκατομμύρια μέχρι την άνοιξη του 2026, με τη Ρωσία να έχει τις περισσότερες απώλειες στρατιωτών από οποιαδήποτε μεγάλη δύναμη σε οποιονδήποτε σύγκρουση μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Το Κέντρο, με έδρα την Ουάσιγκτον, εκτίμησε τα θύματα του ρωσικού στρατού σε 1,2 εκατομμύρια στρατιώτες, συμπεριλαμβανομένων 325.000 νεκρών. Εκτίμησε τα θύματα των ουκρανικών στρατευμάτων σε έως και 600.000, συμπεριλαμβανομένων έως και 140.000 νεκρών.

Ουκρανοί ανάβουν φωτοβολίδες κατά τη διάρκεια τελετής αποχαιρετισμού τριών νεκρών Ουκρανών στρατιωτών 30, 27 και 24 ετών, στο Κίεβο της Ουκρανίας, στις 4 Ιουνίου 2025. EPA/SERGEY DOLZHENKO

Συγγενείς, φίλοι και σύντροφοι, φορτισμένοι συναισθηματικά, παρευρίσκονται στην κηδεία του εκλιπόντος Ουκρανού στρατιώτη Αντρέι Λεβάσοφ, στο Κίεβο της Ουκρανίας, στις 7 Μαΐου 2024. EPA/SERGEY DOLZHENKO

Ο φετινός χειμώνας όμως ήταν ο πιο δύσκολος μέχρι στιγμής για τους Ουκρανούς, με τις ενεργειακές υποδομές της χώρας να έχουν υποστεί σοβαρές ζημιές από τις επιθέσεις ρωσικών ντρόουνς και πυραύλων. Οι θερμοκρασίες σε πολλές περιοχές της χώρας και στην πρωτεύουσα, Κίεβο, για αρκετές εβδομάδες βρίσκονται δεκάδες βαθμούς κάτω από το μηδέν. Οι διακοπές ρεύματος και θέρμανσης που προκλήθηκαν από τους εχθρικούς βομβαρδισμούς είχαν ως αποτέλεσμα εκατομμύρια Ουκρανοί να αναγκαστούν να υπομείνουν τις παγωμένες θερμοκρασίες μέσα στα σπίτια τους. Να μην έχουν φαγητό και νερό. Να μην μπορούν να κοιμηθούν για μέρες.

Ουκρανοί διασώστες επιχειρούν στον τόπο ρωσικής επίθεσης, σε πολυώροφο κτίριο κατοικιών στο Χάρκοβο, βορειοανατολική Ουκρανία, 24 Σεπτεμβρίου 2024. EPA/GEORGE IVANCHENKO

Πυροσβέστες προσπαθούν να σβήσουν μια φωτιά κοντά σε ένα κατάστημα αυτοκινήτων μετά από πυραυλική επίθεση στο Κίεβο της Ουκρανίας, στις 2 Ιανουαρίου 2024. EPA/OLEG PETRASYUK

Ουκρανοί διασώστες εργάζονται στον τόπο μιας ρωσικής επίθεσης σε οικιστική περιοχή στο Κίεβο της Ουκρανίας, στις 22 Φεβρουαρίου 2026, εν μέσω της ρωσικής εισβολής. EPA/STRINGER

Οι ανθρωπιστικές οργανώσεις του ΟΗΕ προειδοποίησαν την Τρίτη ότι η ταλαιπωρία των αμάχων στην Ουκρανία δεν δείχνει σημάδια ύφεσης, με τις ρωσικές επιθέσεις να συνεχίζουν, με αμείωτο ρυθμό, να στοχεύουν στην καταστροφή όλων των βασικών υποδομών του κράτους που κρατούν μια κοινωνία όρθια. Είναι ενδεικτικό το γεγονός ότι, λόγω των πολύ χαμηλών θερμοκρασιών αυτόν τον χειμώνα, «οι οικογένειες έχουν επιστρέψει στην πρακτική να καλύπτουν τα παράθυρα των διαμερισμάτων ακόμη και με τα λούτρινα παιχνίδια των παιδιών τους, για να εμποδίσουν τον παγωμένο αέρα να μπει μέσα» ανέφερε ο  Munir Mammadzade, εκπρόσωπος της UNICEF στην Ουκρανία.

Αντρας κάθεται σε ένα παγκάκι και τρώει ζεστό φαγητό που εθελοντές μοιράζουν στους κατοίκους του Χαρκόβου που δεν μπορούν να μαγειρέψουν στο σπίτι τους λόγω των συνεχών διακοπών ρεύματος και των παγωμένων θερμοκρασιών. Χάρκοβο, βορειοανατολική Ουκρανία, 17 Φεβρουαρίου 2026. EPA/SERGEY KOZLOV

Τα φώτα των διερχόμενων αυτοκινήτων ωτίζουν τον δρόμο, σε μια σκοτεινή κατοικημένη περιοχή κατά τη διάρκεια διακοπής ρεύματος στο Κίεβο της Ουκρανίας, στις 9 Δεκεμβρίου 2025. EPA/SERGEY DOLZHENKO

«Η ζωή των παιδιών εξακολουθεί να καταλαμβάνεται από συνεχείς σκέψεις επιβίωσης και όχι σκέψεις της παιδικής ηλικίας», προειδοποίησε ο Munir Mammadzade, σημειώνοντας αύξηση 11% στα επιβεβαιωμένα θύματα παιδιών κατά τη διάρκεια του 2025, σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος. Σε πολλές περιοχές, κυρίως στην πρώτη γραμμή του μετώπου, όπως στη Χερσόνα, από 60.000 παιδιά που έμεναν κάποτε στην πόλη, έχουν απομείνει μόλις 5.000, με τις οικογένειές τους να κάνουν τρομερή προσπάθεια επιβίωσης. Υπάρχουν ελάχιστα μέρη που προσφέρουν καταφύγιο από τους συνεχείς βομβαρδισμούς. Η περιοχή είναι «σχεδόν πλήρως καλυμμένη με δίχτυα κατά των ρωσικών ντρόουνς» και η παιδική ηλικία έχει «κυριολεκτικά μεταφερθεί υπόγεια». 

Μπαλόνια με τα εθνικά χρώματα της Ουκρανίας στέκονται στον αέρα δίπλα στα θρανία, καθώς μαθητές της πρώτης τάξης βρίσκονται στην αίθουσα για την πρώτη μέρα του νέου σχολικού έτους, γνωστή ως «Ημέρα της Γνώσης», στη Μπούχα της Ουκρανίας, 1 Σεπτεμβρίου 2022. EPA/ROMAN PILIPEY

Άνθρωποι επισκέπτονται τους τάφους Ουκρανών στρατιωτών που σκοτώθηκαν στον πόλεμο με τη Ρωσία στο νεκροταφείο Lychakiv στο Λβιβ της Δυτικής Ουκρανίας, στις 21 Φεβρουαρίου 2026, εν μέσω της συνεχιζόμενης ρωσικής εισβολής. EPA/MYKOLA TYS

Παρά τον αργό ρυθμό, με τον οποίο τα ρωσικά στρατεύματα επιχειρούν στο εσωτερικό της Ουκρανίας και το υψηλό κόστος σε ανθρώπινες απώλειες, ο ρώσος πρόεδρος Βλαντιμίρ Πούτιν διατηρεί μαξιμαλιστικές απαιτήσεις κατά τις ειρηνευτικές συνομιλίες οι οποίες εντάθηκαν τη χρονιά που μας πέρασε με τη διαμεσολάβηση των ΗΠΑ, δηλώνοντας, εκτός των άλλων επαχθών όρων, ότι το Κίεβο θα πρέπει να αποσύρει τις δυνάμεις του από τις τέσσερις ουκρανικές περιοχές που η Μόσχα προσάρτησε παράνομα, αλλά δεν κατέλαβε ποτέ πλήρως. Ο Ουκρανός πρόεδρος  Βολοντίμιρ Ζελένσκι αρνείται κατηγορηματικά να παραδώσει αμαχητί εδάφη της χώρας του.

Μια γυναίκα μαζεύει τα πράγματά της από έναν κατεστραμμένο θάλαμο μαιευτηρίου μετά από ρωσική επίθεση στη Ζαπορίζια, στη νοτιοανατολική Ουκρανία, την 1η Φεβρουαρίου 2026, εν μέσω της ρωσικής εισβολής. EPA/OLEG MOVCHANIUK

Ουκρανοί στρατιώτες από την ταξιαρχία εφόδου «Bureviy» (Τυφώνας), πυροβολούν με όλμους κατά τη διάρκεια στρατιωτικής εκπαίδευσης, πριν από την αποστολή τους στο μέτωπο, σε ένα πεδίο βολής βόρεια του Κιέβου, Ουκρανία, 8 Νοεμβρίου 2023. EPA/SERGEY DOLZHENKO

Πεζοναύτες της 93ης Μηχανοκίνητης Ταξιαρχίας του Ουκρανικού Στρατού εκπαιδεύονται με ένα αμφίβιο όχημα μάχης πεζικού, σε μια άγνωστη τοποθεσία στο πίσω μέρος του μετώπου του Μπαχμούτ, στην περιοχή του Ντονέτσκ, στην ανατολική Ουκρανία, στις 27 Φεβρουαρίου 2025. EPA/MARIA SENOVILLA

Στο εσωτερικό της Ρωσίας υπάρχει μεγάλη αποδοχή του πολέμου, σύμφωνα με έρευνα του Al Jazeera, αλλά θα πρέπει να λάβουμε υπόψη ότι οι ρωσικές αρχές έχουν καταστείλει κάθε κριτική για τον πόλεμο τόσο αποτελεσματικά, ώστε δεν γίνεται σχεδόν καμία αντιπαράθεση ή έστω συζήτηση, για τα πεπραγμένα των Ρώσων κυβερνώντων, για την ακρίβεια στις πόλεις που καλπάζει λόγω πολέμου ή για τις αδυσώπητους αριθμούς του ρωσο-ουκρανικού μετώπου. Κάποιες λίγες ειρηνικές διαμαρτυρίες που ξέσπασαν λίγο μετά την έναρξη του πολέμου έχουν, κι αυτές, εξαφανιστεί – όλοι φοβούνται τις συνέπειες από χαρακτηρισμούς όπως «ξένος πράκτορας» ή «εχθρός του έθνους» από την κυβέρνηση. Οποιαδήποτε φωνή επίσημης αντιπολίτευσης στη χώρα έχει φημωθεί και απαγορευτεί. Πολλοί αντίπαλοι του Πούτιν έχουν πεθάνει μυστηριωδώς σε φυλακές ή “αυτοκτονούν”.

Αναγνωριστικοί αριθμοί σηματοδοτούν τους τάφους των αγνώστων κατοίκων της περιοχής που σκοτώθηκαν κατά τη διάρκεια των μαχών, σε ένα νεκροταφείο στο Μαριούπολη της Ουκρανίας, στις 10 Δεκεμβρίου 2022. EPA/SERGEI ILNITSKY

Καθώς ο πόλεμος εισέρχεται στον πέμπτο χρόνο του, το Κρεμλίνο φαίνεται αποφασισμένο να προχωρήσει με την ίδια στρατηγική: να συνεχίσει την εισβολή, απαιτώντας παράλληλα από την Ουκρανία να παραδώσει δικά της εδάφη και απειλώντας τη Δύση με τη χρήση πυρηνικών όπλων. Ο πρόεδρος Πούτιν πιστεύει ότι η Ουκρανία θα πέσει, πριν πέσει αυτός. Οι διεθνείς προσπάθειες για την επίτευξη λύσης συνεχίζονται μέχρι και τώρα, όμως η συνολική κατάπαυση του πυρός παραμένει σε πλήρη αδιέξοδο. Αν ρωτήσετε τους ίδιους τους Ουκρανούς αν πιστεύουν ότι είναι πιθανό να επιτευχθεί εκεχειρία σύντομα, πολύ λίγοι θα απαντήσουν θετικά.