Γιατί τα ελληνικά σπίτια μετατρέπονται τα καλοκαίρια σε θερμικές παγίδες

Νέα έρευνα αποκαλύπτει ότι μεγάλο μέρος του ελληνικού κτιριακού αποθέματος αδυνατεί πλέον να προστατεύσει τους κατοίκους από τους ακραίους καύσωνες, μετατρέποντας πολλές κατοικίες σε θερμικές παγίδες.

Η έκθεση «Κατοικίες σε κλιματική κρίση: Η θερινή ενεργειακή φτώχεια στην Ελλάδα», που βασίζεται σε μετρήσεις πεδίου του Ελληνικού Ινστιτούτου Παθητικού Κτηρίου σε συνεργασία με τη Greenpeace, κατέγραψε για πρώτη φορά τις πραγματικές συνθήκες διαβίωσης σε 29 σπίτια σε έξι περιοχές της χώρας.

Τα στοιχεία δείχνουν ότι σε πολλές κατοικίες η θερμοκρασία στο εσωτερικό ξεπερνά κατά πολύ τα όρια άνεσης, φτάνοντας ακόμη και τους 38 βαθμούς Κελσίου, ενώ στα αμόνωτα σπίτια η ζέστη παραμένει εγκλωβισμένη ακόμη και τις νυχτερινές ώρες.

Η θερινή ενεργειακή φτώχεια δεν αφορά πλέον μόνο τα πιο ευάλωτα νοικοκυριά, αλλά αποτελεί πρόβλημα που συνδέεται συνολικά με την ποιότητα του ελληνικού κτιριακού αποθέματος. Εκατομμύρια κατοικίες έχουν κατασκευαστεί χωρίς επαρκή θερμική προστασία, με αποτέλεσμα να δυσκολεύονται να προσφέρουν ασφαλείς συνθήκες διαβίωσης κατά τη διάρκεια των ολοένα συχνότερων καυσώνων.

Σύμφωνα με την έρευνα:

• Στις περισσότερες κατοικίες οι θερμοκρασίες κυμαίνονται μεταξύ 28 και 31°C, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις φτάνουν τους 34–38°C.
• Τα αμόνωτα κτίρια παραμένουν πάνω από τους 28–30°C ακόμη και τη νύχτα.
• Πολλά νοικοκυριά περιορίζουν τη χρήση κλιματισμού λόγω του κόστους ηλεκτρικής ενέργειας.
• Οι μεμονωμένες παρεμβάσεις δεν αρκούν χωρίς συνολικές ανακαινίσεις που βελτιώνουν τη θερμική συμπεριφορά του κτιρίου.

Οι κατοικίες με ουσιαστικές ενεργειακές αναβαθμίσεις παρουσιάζουν καλύτερη συμπεριφορά, με μικρότερες διακυμάνσεις και χαμηλότερες μέγιστες θερμοκρασίες. Ωστόσο, η έρευνα δείχνει ότι ακόμη και αυτές συχνά ξεπερνούν τα όρια θερμικής άνεσης όταν δεν συνδυάζονται με σωστή σκίαση, φυσικό αερισμό και αποτελεσματική ψύξη.

Αντίθετα, τα παθητικά κτίρια εμφανίζουν τη μεγαλύτερη σταθερότητα, διατηρώντας τις θερμοκρασίες πιο κοντά στα επίπεδα άνεσης και περιορίζοντας σημαντικά την ανάγκη για κλιματισμό.

«Η κατοικία πρέπει να γίνει η πρώτη γραμμή άμυνας απέναντι στην κλιματική κρίση», σημείωσε η υπεύθυνη προγραμμάτων της Greenpeace Ελλάδας Μυρτώ Πισπίνη, υπογραμμίζοντας ότι απαιτείται νέα πολιτική για τα κτίρια που θα αντιμετωπίζει ταυτόχρονα τη στεγαστική κρίση, την ενεργειακή φτώχεια και την κλιματική αλλαγή.

Οι συντάκτες της έκθεσης ζητούν μεταξύ άλλων ριζικές ανακαινίσεις με προτεραιότητα στα πιο ευάλωτα κτίρια, προστασία των νοικοκυριών από το ενεργειακό κόστος, αυστηρότερους κανόνες για τη θερμική προστασία των νέων κατασκευών και μεγαλύτερη στήριξη των ευάλωτων ομάδων.

Η θερινή ενεργειακή φτώχεια, όπως επισημαίνεται, δεν αποτελεί πλέον μελλοντική απειλή αλλά μια πραγματικότητα που επηρεάζει ήδη την υγεία, την ποιότητα ζωής και την ανθεκτικότητα των ελληνικών νοικοκυριών απέναντι στην κλιματική κρίση.