Η Gen Z ανακαλύπτει τη Madonna λες και είναι κάποιο παράξενο relic από το παρελθόν, μια “κυρία με φίλτρα και πλαστικές”» που εμφανίζεται ξαφνικά στο TikTok. Μόνο που πριν από τα φίλτρα, πριν από τα trends και πριν από το algorithm, έγραφε τους κανόνες της ποπ από την αρχή. Τώρα επιστρέφει ξανά, με νέο άλμπουμ στον ορίζοντα και με το “Bambola” για τους Dolce & Gabbana να θυμίζει ότι η βασίλισσα στην πραγματικότητα δεν αποσύρθηκε, απλώς περίμενε να μεγαλώσουν λίγο τα παιδιά για να καταλάβουν τι έκανε. Και ξέρετε τι λένε, “γελάει καλύτερα όποιος γελάει τελευταίος”.
Υπάρχει μία μικρή πολιτισμική σύγχυση τελευταία στο internet (γενικά βασικά, αλλά θα μιλήσω ειδικά για τη Madge) και τη βλέπω στα comments κάτω από τα βίντεο της Madonna. Κάποιος ανεβάζει ένα απόσπασμα από το “Like a Prayer”, το “Vogue” ή το “Frozen” και από κάτω εμφανίζονται σχόλια τύπου: “Wait… Madonna actually made good music?” ή “I thought she was just that woman with the surgeries”. Είναι από αυτές τις στιγμές που νιώθεις σαν να βλέπεις κάποιον να ανακαλύπτει ότι ο Picasso ζωγράφιζε πριν γίνει poster σε κάποιο λόμπι ξενοδοχείου.
Η Queen Madonna όμως, αυτή που έφτιαξε το manual της ποπ, υπήρχε πολύ πριν από τα trends και αυτό είναι κάτι που η Gen Z αρχίζει τώρα να ανακαλύπτει και μάλιστα λίγο αμήχανα. Το 1983, όταν κυκλοφόρησε το πρώτο της άλμπουμ, η ποπ δεν ήταν ακόμα το πολυεπίπεδο θέατρο που είναι σήμερα. Υπήρχαν stars, υπήρχαν hits, αλλά η ιδέα ότι ένας pop artist μπορεί να χτίζει συνεχώς νέες περσόνες, νέους κόσμους και νέα aesthetics ήταν ακόμα υπό διαμόρφωση. Αν λοιπόν σήμερα η ποπ είναι ένα σύστημα από εικόνα, μόδα, performance, provocations και reinvention, αυτό συμβαίνει γιατί μία γυναίκα από το Michigan αποφάσισε στις αρχές των 80s ότι μπορεί η ίδια να το δημιουργήσει.
Το “Like a Virgin” εκτός από τραγούδι ήταν και εικόνα – με το νυφικό, τα δαντελένια γάντια και την προκλητική αθωότητα – και το “Like a Prayer” ήταν ένα πολιτισμικό γεγονός – με τους σταυρούς να καίγονται, την εκκλησία στο φόντο, τα φυλετικά σύμβολα, τη θρησκεία και τη σεξουαλικότητα. Όλα μαζί μέσα σε ένα βίντεο, προκάλεσαν τέτοιο σοκ ώστε το Βατικανό να την καταδικάσει δημόσια. Και μετά ήρθε και το “Vogue”, που έφερε το underground ballroom culture της Νέας Υόρκης στην παγκόσμια ποπ σκηνή, πολύ πριν το mainstream καταλάβει τι σημαίνει queer culture.
Αν υπάρχει ένα πράγμα που έκανε τη Madonna μοναδική, δεν ήταν τόσο τα τραγούδια της όσο η ικανότητά της να αλλάζει τα πάντα γύρω της πριν προλάβει να κουραστεί το κοινό. Στα 80s ήταν το street girl με τα crucifix necklaces, στα ’90s έγινε erotic provocateur με το “Erotica” και το βιβλίο Sex, μετά εμφανίστηκε σαν μυστικιστική ice queen στο “Frozen”, με το “Ray of Light” μπήκε στην electronica πριν καν αυτή γίνει mainstream και με το “Confessions on a Dance Floor” έφερε και πάλι τη disco μουσική στο mainstream ραδιόφωνο. Κάθε δεκαετία είχε μια νέα Madonna και κάθε φορά το κοινό έπρεπε να προσαρμοστεί. Αυτή η διαρκής μεταμόρφωση είναι σήμερα βασικός κανόνας της ποπ. Από τη Lady Gaga και τη Beyoncé μέχρι τη Billie Eilish και τη Rihanna, όλες οι μεγάλες περσόνες της ποπ αλλάζουν την εικόνα και την αισθητική τους. Αλλά το θέμα είναι ότι η Madonna το έκανε πρώτη και μάλιστα σε μια εποχή χωρίς social media.
Η Gen Z συχνά βλέπει τη Madonna σαν μία φιγούρα που προσπαθεί υπερβολικά να παραμείνει relevant, αυτό που ίσως δεν γνωρίζει όμως είναι ότι η πρόκληση ήταν πάντα το βασικό της εργαλείο και δεν φοβόταν ποτέ να ενοχλήσει. Μιλούσε ανοιχτά για το σεξ όταν η ποπ ήταν ακόμα σχετικά πουριτανική, υπερασπιζόταν την LGBTQ κοινότητα από τη δεκαετία του ’80, όταν η κρίση του AIDS αντιμετωπιζόταν με φόβο και στιγματισμό, και χρησιμοποιούσε θρησκευτικά σύμβολα και πολιτικές αναφορές προκαλώντας σκάνδαλο στη mainstream σκηνή. Και αυτό που σήμερα θεωρούμε αυτονόητο στην ποπ (την ελευθερία έκφρασης, την queer αισθητική και την ανοιχτή σεξουαλικότητα) ήταν κάποτε ριζοσπαστικό.
Κάποιος που ανακαλύπτει τώρα τη Madonna, βιώνει ένα μικρό σοκ όταν ανοίγει τη δισκογραφία της και καταλαβαίνει ότι η γυναίκα αυτή δεν έβγαλε απλώς μερικά hits, αλλά κυκλοφόρησε πολλά άλμπουμ, με το κάθε ένα να αλλάζει κάθε φορά τον ήχο της mainstream pop μουσικής. Θα φύγω από τα πρώτα και θα πάω στα μεταγενέστερα. Ένα από τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα είναι το Ray of Light (1998), όταν η ίδια αποφάσισε να κάνει κάτι εντελώς απρόβλεπτο: να μπει βαθιά στην electronica. Το άλμπουμ δημιουργήθηκε σε συνεργασία με τον βρετανό παραγωγό William Orbit, ενώ συμμετείχαν επίσης δημιουργοί όπως οι Patrick Leonard και Marius De Vries. Το αποτέλεσμα ήταν ένας δίσκος που ένωσε trip-hop, ambient, techno-pop και new age αισθητική. Το “Frozen” έγινε παγκόσμιο hit, το “Ray of Light” έφερε rave ενέργεια και το άλμπουμ πούλησε πάνω από 16 εκατομμύρια αντίτυπα παγκοσμίως. Και μετά έκανε το πιο madonnικό πράγμα που μπορούσε να κάνει: δεν επανέλαβε ποτέ τον ίδιο ήχο.
Στις αρχές των 00s, αντί να συνεχίσει τον ήχο του Ray of Light, έκανε στροφή 180 μοιρών. Το Music (2000) δημιουργήθηκε κυρίως με τον γαλλο-αφγανό παραγωγό Mirwais Ahmadzaï, έναν άνθρωπο που μέχρι τότε ήταν σχεδόν άγνωστος στο mainstream. Το αποτέλεσμα ήταν ένας περίεργος συνδυασμός electro-funk, Daft Punk αισθητικής και pop που δεν έμοιαζε με τίποτα άλλο στο ραδιόφωνο εκείνη τη στιγμή. Το τραγούδι “Music” έγινε τεράστια επιτυχία, το “Don’t Tell Me” είχε εκείνο το παράξενο country-electronic groove και το άλμπουμ πούλησε εκατομμύρια αντίτυπα μέσα σε λίγες μέρες.
Και μετά ήρθε το American Life (2003), ίσως το πιο παρεξηγημένο άλμπουμ της, το οποίο προσωπικά θεωρώ και το καλύτερο. Ένα ποπ διαμάντι, μελωδικό, τρυφερό, πολιτικό, που ακόμα και σήμερα ακούγεται ολόκληρο στο ριπίτ. Ο δίσκος δημιουργήθηκε σχεδόν εξ ολοκλήρου σε συνεργασία με τον Mirwais Ahmadzaï, ο οποίος συν-έγραψε και συν-παρήγαγε τα περισσότερα τραγούδια μαζί με τη Madonna. Στη δημιουργία συμμετείχαν επίσης μουσικοί όπως ο κιθαρίστας Monte Pittman, ενώ ο Stuart Price εμφανίστηκε σε ορισμένα κομμάτια. Μουσικά, το άλμπουμ ήταν πειραματικό, με glitch electronics, folk κιθάρες, πολιτικούς στίχους και μία έντονη κριτική στον αμερικανικό καταναλωτισμό. Και φυσικά, έγινε χαμός, το βίντεο του ομώνυμου τραγουδιού (μια σάτιρα του πολέμου στο Ιράκ) αποσύρθηκε λίγο πριν κυκλοφορήσει, γιατί η αμερικανική τηλεόραση φοβήθηκε την αντίδραση του κοινού. Σήμερα πολλοί κριτικοί θεωρούν το American Life έναν από τους καλύτερους και πιο τολμηρούς δίσκους της καριέρας της, τότε όμως δεν ήταν έτοιμοι γι’ αυτό (κάτι που συνήθως συμβαίνει με άλμπουμ-αριστουργήματα και, αν το σκεφτείς, συμβαίνει συχνά με τη Madonna).
Το 2005 η Madonna έκανε άλλη μια στροφή με το Confessions on a Dance Floor, έναν δίσκο που σχεδιάστηκε σαν ένα συνεχόμενο DJ set. Το άλμπουμ δημιουργήθηκε κυρίως σε συνεργασία με τον βρετανό παραγωγό Stuart Price, ενώ περιέχει αναφορές σε disco, electro-pop και club μουσική των 70s και 80s. Το αποτέλεσμα ήταν ένας από τους πιο επιδραστικούς dance δίσκους της δεκαετίας. Το “Hung Up” με το sample των ABBA έγινε παγκόσμιο φαινόμενο και η Madonna απέδειξε ότι μπορούσε να ξαναγράψει τους κανόνες της pop ακόμη και μετά από 20 χρόνια καριέρας. Και τώρα… επιστρέφει σε αυτή τη συνεργασία.
Η Madonna ετοιμάζει το επόμενο κεφάλαιο της καριέρας της με ένα άλμπουμ που ήδη προκαλεί τεράστιο ενδιαφέρον. Ο δίσκος, που αναμένεται μέσα στο 2026, φέρεται να είναι το Confessions on a Dance Floor Part 2, μία συνέχεια του εμβληματικού dance album του 2005. Το project ηχογραφήθηκε μεταξύ 2023 και 2025 στο Λονδίνο και σηματοδοτεί μία σημαντική επιστροφή, αφού η Madonna συνεργάζεται ξανά με τον Stuart Price, τον άνθρωπο που βοήθησε να δημιουργηθεί το αρχικό Confessions. Παράλληλα, σε φωτογραφίες από το στούντιο εμφανίστηκε να δουλεύει και με τον super-producer Max Martin, έναν από τους πιο επιτυχημένους δημιουργούς pop επιτυχιών των τελευταίων δεκαετιών. Ο δίσκος θα είναι ο πρώτος μετά το Madame X του 2019 και θα κυκλοφορήσει ξανά μέσω της Warner Records, της εταιρείας με την οποία ξεκίνησε την καριέρα της. Αν το concept ακολουθήσει τη λογική του πρώτου άλμπουμ, τότε μπορούμε να περιμένουμε έναν δίσκο γεμάτο με disco επιρροές, electro-pop, club production και φυσικά την χαρακτηριστική θεατρικότητα της Madonna.
Πάντως τις τελευταίες ημέρες βρίσκεται στο Λονδίνο. Εντοπίστηκε να γυρίζει νέο μουσικό βίντεο σε διάφορα σημεία της πόλης, με τα γυρίσματα να τραβούν αμέσως την προσοχή περαστικών, fans και media. Σύμφωνα με τη βρετανική ταμπλόιντ The Sun, στο ίδιο set εμφανίστηκαν και τρία πολύ γνωστά πρόσωπα: η Kate Moss, η Gwendoline Christie και ο Benedict Cumberbatch. Αν τελικά επιβεβαιωθεί η συμμετοχή τους, τότε μιλάμε για ένα βίντεο με κανονικό «all-star cast».
Το πρώτο μικρό preview αυτής της νέας περιόδου ήρθε με το “La Bambola (for Dolce & Gabbana – The One)”, μία διασκευή του ιταλικού τραγουδιού της Patty Pravo από το 1968. Το κομμάτι κυκλοφόρησε το 2026 ως soundtrack για καμπάνια των Dolce & Gabbana, ενώ την παραγωγή ανέλαβε ξανά ο Stuart Price. Στη νέα εκδοχή, το τραγούδι μετατρέπεται σε πιο σκοτεινή electro-pop μπαλάντα με synthesizers και ηλεκτρονικό ρυθμό, αφήνοντας πίσω την ελαφριά ιταλική αισθητική της αρχικής εκτέλεσης. Με άλλα λόγια, ακόμη και όταν διασκευάζει ένα τραγούδι πενήντα ετών, η Madonna βρίσκει τρόπο να το κάνει να μοιάζει σύγχρονο.
Η αλήθεια πάντως είναι ότι η Gen Z έχει δίκιο σε ένα πράγμα, η Madge είναι μεγαλύτερη, πιο υπερβολική, πιο πειραματική στην εικόνα της και μερικές φορές γίνεται εύκολος στόχος για memes, αλλά τελικά ίσως αυτό είναι και το πιο madonnικό πράγμα απ’ όλα. Γιατί η Queen δεν ενδιαφερόταν ποτέ να είναι συμπαθής, ενδιαφερόταν να είναι ενδιαφέρουσα. God save the Queen.
