Υποχρεωτική η δημοσιοποίηση ιδιοκτησίας και κρατικής διαφήμισης στα ΜΜΕ

Σε αναδιάρθρωση του πλαισίου λειτουργίας των Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης προχωρά η κυβέρνηση, θέτοντας σε εφαρμογή τις διατάξεις του Νόμου 5253/2025.

Με σχετική εγκύκλιο που εξέδωσε ο Γενικός Γραμματέας Επικοινωνίας και Ενημέρωσης, Δημήτριος Κιρμικίρογλου, αποσαφηνίζονται οι υποχρεώσεις των παρόχων υπηρεσιών μέσων ενημέρωσης σχετικά με τη διαφάνεια του ιδιοκτησιακού τους καθεστώτος και τη δημοσιοποίηση των πόρων που λαμβάνουν από την κρατική διαφήμιση.

Η κίνηση αυτή αποτελεί την εθνική ανταπόκριση στην εφαρμογή του Ευρωπαϊκού Κανονισμού 2024/1083, γνωστού ως European Media Freedom Act (EMFA), ο οποίος στοχεύει στην προστασία της πολυφωνίας και της συντακτικής ανεξαρτησίας σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Το Νέο Καθεστώς Δημοσιότητας

Σύμφωνα με το άρθρο 27 του νέου νόμου, κάθε επιχείρηση που δραστηριοποιείται στον τομέα της ενημέρωσης -είτε πρόκειται για παραδοσιακά μέσα (τηλεόραση, ραδιόφωνο, τύπος) είτε για ψηφιακές πλατφόρμες- υποχρεούται να αναρτά στον ιστότοπό της, με τρόπο «εμφανή και εύκολα προσβάσιμο», μια πλήρη ακτινογραφία της δομής της.

Συγκεκριμένα, οι πάροχοι οφείλουν να δημοσιοποιούν:

• την επίσημη επωνυμία ή τις επίσημες επωνυμίες τους και τα στοιχεία επικοινωνίας τους
• το όνομα ή τα ονόματα του άμεσου ή έμμεσου ιδιοκτήτη ή ιδιοκτητών τους με συμμετοχές που τους παρέχουν τη δυνατότητα να ασκούν επιρροή στη δραστηριότητα και στη λήψη στρατηγικών αποφάσεων, συμπεριλαμβανομένης της άμεσης ή έμμεσης κυριότητας από το κράτος ή από δημόσια αρχή ή οντότητα
• το όνομα ή τα ονόματα των πραγματικών δικαιούχων ή ιδιοκτητών τους όπως ορίζονται στο άρθρο 3 σημείο 6) της οδηγίας (ΕΕ) 2015/849
• το συνολικό ετήσιο ποσό των δημόσιων πόρων για κρατική διαφήμιση που τους κατανέμεται και το συνολικό ετήσιο ποσό των διαφημιστικών εσόδων που εισπράττονται από δημόσιες αρχές ή οντότητες τρίτων χωρών

Το ορόσημο της 30ής Ιουνίου

Μία από τις σημαντικότερες παραμέτρους της εγκυκλίου αφορά το χρονοδιάγραμμα των ανακοινώσεων. Η πολιτεία θέτει ως καταληκτική ημερομηνία για τη δημοσιοποίηση των οικονομικών στοιχείων που αφορούν το έτος 2025 την 30ή Ιουνίου 2026. Η ρύθμιση αυτή αποσκοπεί στο να γνωρίζει ο πολίτης με ακρίβεια πώς κατανέμεται το δημόσιο χρήμα στον τομέα της ενημέρωσης, ενισχύοντας τη λογοδοσία.

Διευκρινίζεται περαιτέρω ότι ισχύουν οι ορισμοί του Κανονισμού, οι οποίοι προς διευκόλυνσή σας έχουν ως κάτωθι:

• Ως «ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΜΕΣΩΝ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ» (περ.1., άρ.2 του Κανονισμού) λογίζεται η υπηρεσία κατά την οποία ο κύριος σκοπός της ή ενός διαχωρίσιμου τμήματός της συνίσταται στην παροχή προγραμμάτων ή εκδόσεων τύπου, υπό τη συντακτική ευθύνη παρόχου υπηρεσιών μέσων ενημέρωσης, στο ευρύ κοινό, με οποιοδήποτε μέσο, με σκοπό την ενημέρωση, την ψυχαγωγία ή την εκπαίδευση.
• «ΥΠΟΧΡΕΟΙ» νοούνται όλοι οι «πάροχοι υπηρεσιών μέσων ενημέρωσης» (περ. 2, άρ.2 του Κανονισμού), ως τέτοιοι νοούμενοι τα φυσικά ή νομικά πρόσωπα των οποίων η επαγγελματική δραστηριότητα είναι η παροχή υπηρεσιών μέσων ενημέρωσης, έχουν τη συντακτική ευθύνη για την επιλογή του περιεχομένου της υπηρεσίας μέσων ενημέρωσης και καθορίζουν τον τρόπο οργάνωσής τους.
• Ως «ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΙ ΔΙΚΑΙΟΥΧΟΙ» εννοούνται τα φυσικά πρόσωπα που κατέχουν ή ελέγχουν, άμεσα ή έμμεσα, νομικό πρόσωπο ή οντότητα, σύμφωνα με τον ορισμό του άρθρου 3 της Οδηγίας 2015/849/ΕΕ. Οι πάροχοι πρέπει να παραπέμπουν ή να αντιγράφουν απευθείας τα στοιχεία από το Μητρώο.

Ποιοι εξαιρούνται και γιατί

Ο νόμος προβλέπει συγκεκριμένες εξαιρέσεις για την αποφυγή περιττής γραφειοκρατίας σε οντότητες που ήδη υπόκεινται σε αυστηρό έλεγχο. Έτσι, δεν υποχρεούνται να δημοσιοποιήσουν στοιχεία ιδιοκτητών και πραγματικών δικαιούχων:

• Οι εταιρείες που είναι εισηγμένες σε οργανωμένες χρηματιστηριακές αγορές (Χ.Α., Ε.Ε. ή ΟΟΣΑ).
• Οργανισμοί Συλλογικών Επενδύσεων (ΟΣΕΚΑ) και Εναλλακτικών Επενδύσεων (ΟΕΕ) που εδρεύουν στον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο και τελούν υπό την εποπτεία αρμόδιων αρχών.

Ο ρόλος του ΕΣΡ και οι κυρώσεις

Η συμμόρφωση με το νέο πλαίσιο δεν είναι προαιρετική. Το Εθνικό Συμβούλιο Ραδιοτηλεόρασης (ΕΣΡ) αναλαμβάνει πλέον το ρόλο του θεματοφύλακα αυτής της διαφάνειας. Σε περιπτώσεις παράλειψης ανάρτησης των στοιχείων, ελλιπούς ενημέρωσης ή απόκρυψης μεταβολών στο ιδιοκτησιακό καθεστώς, ο νόμος προβλέπει την επιβολή διοικητικών προστίμων και άλλων κυρώσεων, όπως ορίζεται στο άρθρο 34 του ν. 5253/2025.

Η σημασία για την ενημέρωση

Η ηγεσία της Γενικής Γραμματείας Επικοινωνίας και Ενημέρωσης καθιστά σαφές ότι η «άμεση συμμόρφωση» είναι απαραίτητη για την εμπέδωση της εμπιστοσύνης των πολιτών προς τα ΜΜΕ. Σε μια εποχή που η παραπληροφόρηση και οι «σκιώδεις» χρηματοδοτήσεις αποτελούν κίνδυνο για τη δημοκρατία, η πλήρης διαφάνεια στο ποιος κατέχει τα μέσα και ποιος τα χρηματοδοτεί θεωρείται το ισχυρότερο αντίδοτο.

Οι αποδέκτες της εγκυκλίου, συμπεριλαμβανομένων των ενώσεων ιδιοκτητών και των δημοσιογραφικών ενώσεων, καλούνται να ενημερώσουν άμεσα τα μέλη τους, καθώς η εφαρμογή του ευρωπαϊκού πλαισίου αποτελεί πλέον εθνική δέσμευση με άμεση ισχύ.

(ΑΠΕ-ΜΠΕ)