Γιώργος Λάνθιμος: Η πρώτη έκθεση φωτογραφίας του στην Ελλάδα

«Η φωτογραφία έχει γίνει ένα σημαντικό κομμάτι της ζωής μου, πέρα από τον κινηματογράφο. Μου δίνει πολύ μεγαλύτερη ελευθερία, νιώθω ότι υπάρχουν λιγότεροι κανόνες που σχετίζονται με τη συμβατική αφήγηση».
– Γιώργος Λάνθιμος

Ο Γιώργος Λάνθιμος, ένας από τους πιο ξεχωριστούς auteurs του παγκόσμιου σινεμά, έχει αναγνωριστεί διεθνώς για τη δημιουργία φανταστικών κόσμων και τις τολμηρές, παράδοξες εξερευνήσεις των ανθρώπινων σχέσεων, χαρακτηριστικά που τον καθιέρωσαν ως μία από τις πιο ιδιαίτερες φωνές του σύγχρονου κινηματογράφου. Τώρα, στη Στέγη του Ιδρύματος Ωνάση, θα βιώσουμε ένα σπάνιο καλλιτεχνικό γεγονός: τη μεγαλύτερη έκθεση φωτογραφιών του Λάνθιμου που έχει πραγματοποιηθεί ποτέ σε πολιτιστικό οργανισμό. Η έκθεση Photographs, από τις 7 Μαρτίου έως τις 17 Μαΐου, προσφέρει στο κοινό μια άνευ προηγουμένου συνάντηση με την οπτική του γλώσσα, που είναι πλέον διάσημη και καταξιωμένη, η οποία εδώ ξεδιπλώνεται σε ένα διαφορετικό μέσο, τη φωτογραφία – ένα κινηματογραφικό βλέμμα που συλλαμβάνει φευγαλέες στιγμές και τις καθηλώνει στην ακινησία της αθανασίας.

Η Στέγη του Ιδρύματος Ωνάση έχει επιδείξει ένα διαρκές ενδιαφέρον για τη φωτογραφία μέσω μιας σειράς σημαντικών εκθέσεων, μεταξύ των οποίων ήταν και αυτές των Robert Mapplethorpe, Helmut Newton, Christian Boltanski και Juergen Teller. Στην πρώτη του συνεργασία με τη Στέγη, ο Λάνθιμος συγκεντρώνει τέσσερις σειρών έργων, με συνολικά 182 φωτογραφίες του από την τελευταία πενταετία, οι οποίες προσφέρουν νέες οπτικές στη βαθύτερη κατανόηση αυτού του μοναδικού και ιδιοσυγκρασιακού οραματιστή.

Η έκθεση περιλαμβάνει τρεις φωτογραφικές σειρές που γεννήθηκαν μέσα από τους χώρους των ταινιών του. Πρόκειται για φωτογραφίες τραβηγμένες στο περιθώριο των γυρισμάτων, σε τοποθεσίες πόλεων, όπως της Νέας Ορλεάνης, της Ατλάντα και του Χένλι-ον-Τέιμς (Αγγλία), αλλά και σε στούντιο στη Βουδαπέστη, όπου στήθηκαν ολόκληρες πόλεις ως κινηματογραφικά σκηνικά. Πολλές από τις φωτογραφίες εμφανίζονται στα πρόσφατα βιβλία του, Dear God, the Parthenon Is Still Broken (2024), το οποίο περιλαμβάνει εικόνες που τραβήχτηκαν κατά τη διάρκεια των γυρισμάτων του Poor Things (2023), i shall sing these songs beautifully (2024), που δημιουργήθηκε παράλληλα με την ταινία Ιστορίες καλοσύνης (2024), και viscin (2026), με μια σειρά από φωτογραφίες που δεν έχουν δημοσιευτεί στο παρελθόν και οι οποίες τραβήχτηκαν στα πλατό της τελευταίας του ταινίας, Βουγονία (2025).

Το τέταρτο σύνολο παρουσιάζεται για πρώτη φορά παγκοσμίως και είναι μια εν εξελίξει σειρά προσωπικών φωτογραφιών που τραβήχτηκαν στην πατρίδα του, την Ελλάδα. Ο Λάνθιμος σε αυτές τις φωτογραφίες, τις οποίες συγκέντρωσε κατά τη διάρκεια μοναχικών περιπάτων στις παρυφές της Αθήνας και σε επισκέψεις του σε ελληνικά νησιά, εστιάζει με ένα ήρεμο, στοχαστικό βλέμμα στο καθημερινό και το κοινότοπο, αξιοποιώντας τη δυνατότητα του μέσου για αφαίρεση και μεταμόρφωση.

Σε όλο το φωτογραφικό έργο του Λάνθιμου διακρίνεται μια στοχαστική ενασχόληση με το τετριμμένο και το οικείο. Με τον φακό του αποδίδει την αμεσότητα του θέματος με απαράμιλλη διαύγεια και οικειότητα, αποτυπώνοντας έναν κόσμο μοναδικό και σύνθετο. Όπως και στο σινεμά του, αναδύεται μια γλώσσα που λειτουργεί ως αρχείο της ίδιας της δημιουργίας της, μια φωτεινή απεικόνιση των φαινομένων.

Σχεδιασμένη με τη μορφή ενός κλασικού ελληνικού ναού, η έκθεση δημιουργεί έναν κεντρικό χώρο που παραπέμπει σε βωμό, όπου εκτίθενται 110 νέα έργα του Λάνθιμου, ενώ στην εξωτερική περίμετρο παρουσιάζονται τα τρία σύνολα έργων που συνδέονται με τις ταινίες του, έτσι ώστε το κοινό να μετακινείται από το γνωστό έργο του προς τον εσωτερικό πυρήνα της νέας φωτογραφικής του δουλειάς.

Την έκθεση Γιώργος Λάνθιμος: Photographs επιμελείται ο Michael Mack, σε ανάθεση και παραγωγή της Στέγης του Ιδρύματος Ωνάση και αρχιτεκτονικό σχεδιασμό Λουκά Μπάκα. Με την ευκαιρία των εγκαινίων της έκθεσης, ο Γιώργος Λάνθιμος θα παρουσιάσει το νέο του φωτογραφικό βιβλίο, viscin (2026).

Ο επιμελητής της έκθεσης, Michael Mack, επισημαίνει: «Ο Γιώργος Λάνθιμος διαθέτει ένα μοναδικό ταλέντο στη χρήση του φακού για τη δημιουργία αφηγήσεων και αυτή η έκθεση αναδεικνύει τη διαρκώς αναπτυσσόμενη ικανότητά του να προκαλεί συναισθηματικά και νοητικά άλματα πίστης πέρα από το κάδρο μιας στατικής εικόνας. Η εν εξελίξει σειρά ασπρόμαυρων έργων που δημιουργήθηκαν στην Ελλάδα, μακριά από την κινηματογραφική του πρακτική, σηματοδοτεί μια νέα αφετηρία, μια στροφή προς ένα γνώριμο τοπίο. Αναδυόμενη μέσα από μια μακρά παράδοση φωτογραφίας που τεκμηριώνει το τοπίο που έχει αλλοιωθεί από τον άνθρωπο, αντανακλά επίσης μια περίοδο ενδοσκόπησης και τη σημαντική πρόοδό του στη διαμόρφωση της δικής του φωτογραφικής γλώσσας».