OPINION

Η κλιμάκωση στο Ιράν σκοντάφτει στα πυρομαχικά

Για δεύτερη συνεχόμενη νύχτα, οι Ηνωμένες Πολιτείες ανέστειλαν τις επιθέσεις κατά του Ιράν, καθώς συνεχίζονταν την Κυριακή 26 Ιουλίου οι διπλωματικές προσπάθειες για να αποφευχθεί η επιστροφή σε έναν νέο κύκλο γενικευμένων εχθροπραξιών. Η παύση των βομβαρδισμών δείχνει ότι ο Ντόναλντ Τραμπ, παρά τις δημόσιες απειλές για μια επίθεση «μεγαλύτερη από ποτέ», αποφάσισε προς το παρόν να κερδίσει χρόνο, έχοντας μπροστά του μια δυσάρεστη προειδοποίηση από τη στρατιωτική ηγεσία: τα αμερικανικά πυρομαχικά στη Μέση Ανατολή λιγοστεύουν.

Σύμφωνα με ρεπορτάζ των New York Times, ο Τραμπ είχε εξετάσει σοβαρά την έγκριση μιας πολυσταδιακής εκστρατείας εναντίον του Ιράν. Ανάμεσα στους πιθανούς στόχους βρίσκονταν παράκτια ραντάρ, εκτοξευτές αντιπλοϊκών πυραύλων, ιρανικά ταχύπλοα που επιχειρούν κοντά στα Στενά του Ορμούζ, ενεργειακές υποδομές και πυρηνικές εγκαταστάσεις. Το Πεντάγωνο είχε ήδη μεταφέρει επιπλέον δυνάμεις, οπλικά συστήματα και εφόδια στην περιοχή, προετοιμάζοντας το έδαφος για μια μεγαλύτερη επίθεση.

Το ίδιο ρεπορτάζ αναφέρει ότι στη σύσκεψη της Παρασκευής στον Λευκό Οίκο ο αρχηγός του Γενικού Επιτελείου, στρατηγός Νταν Κέιν, προειδοποίησε τον Αμερικανό πρόεδρο για τις συνέπειες μιας τέτοιας απόφασης. Οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν τη στρατιωτική δυνατότητα να βομβαρδίσουν περισσότερους στόχους στο Ιράν, η απάντηση της Τεχεράνης όμως θα έθετε υπό ακόμη μεγαλύτερη πίεση τις αμερικανικές βάσεις στην Ιορδανία, στο Κουβέιτ, στο Μπαχρέιν και στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.

Η προστασία αυτών των εγκαταστάσεων απαιτεί μεγάλες ποσότητες αναχαιτιστικών πυραύλων Patriot, τα αποθέματα των οποίων έχουν ήδη μειωθεί σημαντικά. Οι New York Times είχαν αποκαλύψει στα τέλη Απριλίου ότι το Πεντάγωνο είχε χρησιμοποιήσει περισσότερους από 1.200 Patriot στη διάρκεια του πολέμου, με κόστος άνω των 4 εκατ. δολαρίων για κάθε πύραυλο. Αμερικανοί στρατιωτικοί αξιωματούχοι ανέφεραν στην εφημερίδα ότι έκτοτε η κατάσταση έχει επιδεινωθεί.

Η ανησυχία ενισχύθηκε μετά τον θάνατο τριών Αμερικανών στρατιωτών στην Ιορδανία, όταν ένας ιρανικός βαλλιστικός πύραυλος πέρασε μέσα από την αμερικανική αεράμυνα. Ο Guardian, σε ανταπόκριση του Άντριου Ροθ από την Ιερουσαλήμ, προσθέτει ότι οι ελλείψεις αφορούν τόσο τους Patriot όσο και επιθετικά όπλα, όπως οι πύραυλοι Tomahawk. Σύμφωνα με το βρετανικό Μέσο, στη σύσκεψη της Παρασκευής, ενστάσεις για τη συνέχιση της εκστρατείας εξέφρασε και ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς, ο οποίος έχει αρχίσει να τοποθετείται πιο ανοιχτά κατά της περαιτέρω εμπλοκής των ΗΠΑ στον πόλεμο.

Στο εσωτερικό της κυβέρνησης Τραμπ φαίνεται επίσης να μεγαλώνει η αμφιβολία για το αποτέλεσμα των βομβαρδισμών. Αμερικανός αξιωματούχος δήλωσε στους New York Times ότι οι επιθέσεις μπορεί να λειτουργούν αντίστροφα από τον επιδιωκόμενο στόχο, καθώς διατηρούν την ιρανική ηγεσία συσπειρωμένη και της επιτρέπουν να συγκεντρώνει την κοινή γνώμη απέναντι στην εξωτερική απειλή.

Η παύση των αμερικανικών επιθέσεων συνοδεύεται από αντίστοιχη κίνηση της Τεχεράνης. Το Ιράν ανακοίνωσε την Κυριακή ότι αναστέλλει τις «ανταποδοτικές» επιχειρήσεις του εναντίον αμερικανικών συμμάχων στην περιοχή. Την ίδια ώρα, Ιρανοί και Ομανοί διπλωμάτες συζητούσαν τους όρους για την επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ, από όπου περνά περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου πετρελαίου και φυσικού αερίου.

Η Τεχεράνη ζητά οικονομικό αντάλλαγμα και δυνατότητα ελέγχου των πλοίων που διέρχονται από το στενό, απαιτήσεις που δυσκολεύουν την επίτευξη συμφωνίας. Για τον Τραμπ, πάντως, το άνοιγμα του Ορμούζ αποτελεί πλέον άμεση πολιτική και οικονομική προτεραιότητα, καθώς η παράταση της κρίσης αυξάνει τις τιμές των καυσίμων και μεταφέρει το κόστος του πολέμου στο εσωτερικό των Ηνωμένων Πολιτειών.

Σε αυτή τη λεπτή ισορροπία παρεμβαίνει και ο Μπενιαμίν Νετανιάχου, ο οποίος αναμένεται στον Λευκό Οίκο την Τρίτη. Ο Ισραηλινός πρωθυπουργός αντιτίθεται στις συνομιλίες με την ιρανική ηγεσία και πιέζει για σκληρότερους όρους σχετικά με το πυρηνικό και βαλλιστικό πρόγραμμα της χώρας. Η κυβέρνηση Τραμπ, από την πλευρά της, έχει επικεντρωθεί περισσότερο στην επαναλειτουργία των Στενών.

Η παύση των επιθέσεων παραμένει εύθραυστη. Φανερώνει όμως το βασικό πρόβλημα της αμερικανικής στρατηγικής. Κάθε νέο πλήγμα στο Ιράν προκαλεί μια απάντηση που κοστίζει όλο και περισσότερο προκειμένου να αναχαιτιστεί. Αυτό μπορεί να αποτελεί και ένα παράθυρο ευκαιρίας για τη διπλωματία, έστω και προσωρινά.

Ανδρέας Μπελεγρής