Έχετε νιώσει ποτέ ότι τα κουνούπια σάς τσιμπούν, ενώ αγνοούν όλους τους άλλους; Οι επιστήμονες κάνουν τώρα πρόοδο στην αποκρυπτογράφηση του πολύπλοκου χημικού κοκτέιλ που κάνει ορισμένους ανθρώπους πιο ελκυστικούς σε αυτά τα αιμοβόρα έντομα που μεταδίδουν πλήθος ασθενειών.
«Δεν είναι παρανόηση – τα κουνούπια έλκονται περισσότερο από κάποιους ανθρώπους», δήλωσε στο Γαλλικό Πρακτορείο (AFP) ο Frederic Simard του Γαλλικού Ινστιτούτου Έρευνας για την Ανάπτυξη.
«Αλλά δεν είμαστε όλοι μαγνήτες όλη την ώρα», πρόσθεσε ο κλινικός εντομολόγος.
Μια σειρά αισθητηριακών ερεθισμάτων μπορεί να κάνει τα κουνούπια να επιλέξουν έναν άνθρωπο αντί για άλλον – κυρίως η μυρωδιά και η θερμότητα που εκπέμπει το σώμα μας, και το διοξείδιο του άνθρακα που εκπνέουμε.
Τα θηλυκά κουνούπια – τα οποία είναι τα μόνα που τσιμπούν – ανιχνεύουν αυτά τα σήματα με εξαιρετικά εξειδικευμένους υποδοχείς και στη συνέχεια επιλέγουν τον στόχο τους ανάλογα.
«Γνωρίζουμε εδώ και πάνω από 100 χρόνια ότι τα κουνούπια έλκονται από το διοξείδιο του άνθρακα που εκπνέουμε – αυτό είναι το πρώτο σήμα που πυροδοτεί τη συμπεριφορά τους» όταν βρίσκονται σε απόσταση δεκάδων μέτρων, δήλωσε στο AFP ο Σουηδός επιστήμονας Rickard Ignell.
Σε απόσταση περίπου 10 μέτρων, «τα κουνούπια αρχίζουν να ανιχνεύουν τη μυρωδιά μας και, σε συνδυασμό με το διοξείδιο του άνθρακα», αυτό τα ελκύει ακόμα περισσότερο, δήλωσε ο ανώτερος συγγραφέας μιας πρόσφατης μελέτης επί του θέματος.
Καθώς πλησιάζουν, η θερμοκρασία του σώματος και η υγρασία καθιστούν ορισμένους ανθρώπους ακόμα πιο ελκυστικούς.
Ωστόσο, ορισμένες δημοφιλείς θεωρίες επί του θέματος δεν αντέχουν σε κριτική.
Η ιδέα ότι τα κουνούπια προτιμούν συγκεκριμένους τύπους αίματος «δεν έχει επιστημονική βάση», δήλωσε ο Simard.
«Έγιναν κάποιες μελέτες, αλλά αφορούσαν πολύ λίγα άτομα», είπε. «Ούτε σχετίζεται με το χρώμα του δέρματος, των ματιών ή των μαλλιών», πρόσθεσε.
Η οσμή, από την άλλη πλευρά, έχει μεγάλη σημασία.
«Μια “σούπα μορίων” που παράγεται από τον μικροβιόκοσμό μας είναι περισσότερο – ή λιγότερο – ελκυστική για τα κουνούπια», εξήγησε ο Simard.
Οι άνθρωποι απελευθερώνουν μεταξύ 300 και 1.000 διαφορετικών οσφρητικών ενώσεων, σύμφωνα με έρευνες, αλλά οι επιστήμονες μόλις τώρα αρχίζουν να κατανοούν ποιες προσελκύουν τα κουνούπια.
Για την πρόσφατη μελέτη του Ignell, οι ερευνητές απελευθέρωσαν κουνούπια Aedes aegypti – γνωστά για τη μετάδοση του κίτρινου πυρετού και του δάγκειου πυρετού – σε 42 γυναίκες σε εργαστήριο, για να δουν ποιες προτιμούσαν.
«Έχουμε δείξει ότι τα κουνούπια χρησιμοποιούν ένα μείγμα οσφρητικών ενώσεων (εντοπίσαμε 27 που θα ανιχνεύσουν τα κουνούπια, από τις πιθανές 1.000) για να μας ελκύσουν», δήλωσε ο Ignell.
Οι γυναίκες που τα κουνούπια προτιμούσαν να τσιμπούν – που περιελάμβαναν έγκυες γυναίκες στο δεύτερο τρίμηνο της εγκυμοσύνης – παρήγαγαν μεγάλη ποσότητα μιας συγκεκριμένης ένωσης που παράγεται από τη διάσπαση του δερματικού σμήγματος (sebum).
Ακόμα και μια μικρή αύξηση αυτής της ένωσης – που ονομάζεται «1-octen-3-ol», ή αλκοόλη μανιταριού – έκανε τη διαφορά, ήταν έκπληξη, τόνισε ο Ignell.
«Τα κουνούπια είναι συναρπαστικά πλάσματα», πρόσθεσε.
Η κατανάλωση μπίρας έχει επίσης συνδεθεί με την έλξη των κουνουπιών, επειδή αυξάνει τη θερμοκρασία του σώματος, αυξάνει την ποσότητα του εκπνεόμενου CO2 και αλλάζει την οσμή του δέρματος, σύμφωνα με αρκετές μελέτες.
Για μια τυποποιημένη έρευνα που διεξήχθη στην Μπουρκίνα Φάσο, ορισμένοι γενναίοι εθελοντές ήπιαν μπίρα κι αρκετές ημέρες αργότερα νερό, για να δουν ποιον προτιμούσαν τα κουνούπια.
Το κουνούπι Anopheles, το οποίο μπορεί να μεταδώσει την ελονοσία, δελεαζόταν περισσότερο από τη μυρωδιά εκείνων που είχαν καταναλώσει μπίρα.
Σε μια μελέτη του 2023 στην Ολλανδία, 465 εθελοντές έβαλαν τα χέρια τους σε κλουβιά γεμάτα με θηλυκά κουνούπια Anopheles.
Οι εθελοντές που είχαν πιει μπίρα τις προηγούμενες 24 ώρες ήταν 1,35 φορές πιο ελκυστικοί για τα κουνούπια.
Η ανακάλυψη τού γιατί τα κουνούπια προτιμούν συγκεκριμένους ανθρώπους έχει γίνει πιο πιεστική υπόθεση καθώς η κλιματική κρίση διευρύνει την περιοχή όπου αυτά μετακινούνται.
Για παράδειγμα, το κουνούπι τίγρης, φορέας του ιού chikungunya, εξαπλώνεται σε νέες περιοχές. Πέρυσι, ο ιός chikungunya έφτασε για πρώτη φορά τόσο βόρεια όσο η περιοχή της Αλσατίας στη Γαλλία.
«Αυτός ο κίνδυνος επηρεάζει όλο και περισσότερους ανθρώπους», δήλωσε ο Simard.
Τι μπορείτε λοιπόν να κάνετε για να αποφύγετε τα τσιμπήματα;
Δοκιμάστε φαρδιά ρούχα που καλύπτουν το δέρμα σας, κουνουπιέρες και απωθητικά, συμβούλεψε ο Simard.
«Προσπαθήστε να τρώτε ελαφριά γεύματα – και πηγαίνετε ελαφρά στο αλκοόλ», πρόσθεσε.
Πηγή: sciencealert