Ημέρα έναρξης των Πανελληνίων στο 3ο Γενικό Λύκειο Ηρακλείου. Παρασκευή 29 Μαΐου 2026. (ΤΑΤΙΑΝΑ ΜΠΟΛΑΡΗ/EUROKINISSI)
Όταν ο Secret Santa του γραφείου, ο κρυφός Αϊ-Βασίλης ντε, άφησε στη θυρίδα μου το ετήσιο χριστουγεννιάτικο δωράκι, πέτυχε διάνα και ταυτόχρονα αστόχησε. Το βιβλίο που πήρα στα χέρια μου μόλις ξετύλιξα το περιτύλιγμα με τα ταρανδάκια, διατύπωνε καίριο ερώτημα: «Πώς μπορεί το μπάσκετ να σώσει τον κόσμο;».
Υπήρχε, ωστόσο, ένα προβληματάκι. Το βιβλίο το είχα ήδη διπλό, αφού πρώτα το αγόρασα και στη συνέχεια μου το έστειλε δώρο ο εκδότης, ο καλός φίλος και συνάδελφος Θανάσης Ασπρούλιας. Προτίμησα να το χαρίσω κι εγώ σε τρίτο φίλο, παρά να χρησιμοποιήσω την κάρτα αλλαγής. Μερικούς μήνες αργότερα, το περιεχόμενο του βιβλίου έπεσε θέμα στις Πανελλαδικές!
Στο μάθημα της Έκθεσης, αν κατάλαβα καλά. Ή των Νέων Ελληνικών, δεν είμαι βέβαιος. Τον καιρό που έδινα εγώ Πανελλήνιες, μιλάμε για το αρχαίον έτος 1984, το θέμα της Έκθεσης περιοριζόταν σε τρεις αράδες και όχι σε τρεις σελίδες. Τέλος πάντων.
Έπειτα μου είπαν κι άλλα οι γονείς, εμένα του άτεκνου και συνεπώς αχάμπαρου. Ότι τη σήμερον ημέρα, η Έκθεση δεν είναι πλέον άσκηση ελεύθερης έκφρασης και σκέψης, αλλά αντικείμενο απομνημόνευσης στο όριο της παπαγαλίας. Τα παιδιά παίρνουν έτοιμα τα πιθανά θέματα των Πανελλαδικών, μαθαίνουν απ’ έξω πώς «πρέπει» να τα αναπτύξουν και αποστέλλονται στο ικρίωμα έτοιμα για όλα, αρκεί να μην υπάρξει καμία διεστραμμένη επιτροπή, αποφασισμένη να παίξει με τα νεύρα τους, με θέμα από την «αριστερή όχθη».
Μέρες φάιναλ φορ, υποθέτω ότι η πορτοκαλί μπάλα ήταν μέσα στην επικαιρότητα και συνεπώς SOS. Και τι άλλο να θεωρηθεί SOS, εδώ που τα λέμε; Τα Τέμπη; Το σκάνδαλο των επιδοτήσεων; Οι υποκλοπές; Σταματώ πριν με πείτε γεροπαράξενο και βαλτό.
Ομολογώ, πάντως, ότι συγκινήθηκα όταν είδα το εξώφυλλο των MVPublications να παρελαύνει στα δελτία ειδήσεων και στις εκπομπές τις αφιερωμένες στα θέματα των εξετάσεων. Συγκινήθηκα επειδή πρόσφατα βρέθηκα σε θέση ίδια και ακόμα καλύτερη: κείμενό μου, σχετικό με το Άουσβιτς και προφανώς άσχετο με το μπάσκετ, βρέθηκε απρόσμενα στη διδακτέα ύλη της Πρώτης Λυκείου. Θα το ανεβάσω άλλη μέρα, για να κοκορευτώ με την ησυχία μου.
Συγκινήθηκα επίσης για λογαριασμό του εκδότη, που εδώ και χρόνια διεξάγει προσωπική σταυροφορία για να υπάρχει αθλητικό βιβλίο στα ράφια, καθώς και των ολίγων νέων που προτιμούν να κρατούν στα χέρια χαρτί παρά οθόνη. Η αλλεργία που τρέφω στα βιβλία αυτοβοήθειας δεν μου επιτρέπει να αποθεώσω το περιεχόμενο όσο θα ήθελε ο έντιμος συγγραφέας του, Ντέιβιντ Χολάντερ. Ελπίζω ότι έπιασε τόπο, εκεί όπου το χάρισα όταν βρέθηκα με τρία αντίτυπα στα χέρια.
Κρατώ μόνο μία παράγραφο, από το κείμενο που κλήθηκαν να σχολιάσουν τα παιδιά: «Όπως και στη ζωή, κανείς μας δεν είναι μόνο ένα πράγμα ‐ ούτε καν ο κόσμος που ζούμε. Σε έναν κόσμο που αλλάζει διαρκώς, πρέπει να προσαρμοζόμαστε, να γινόμαστε αυτό που χρειάζεται και να κάνουμε αυτό που απαιτείται, προκειμένου να αντιμετωπίσουμε τις νέες συνθήκες και τα νέα δεδομένα που έχουμε μπροστά μας – πάντα μαζί με άλλους ανθρώπους».
Απόλυτα σωστό και …ψιλοάσχετο νομίζω με το μπάσκετ, βολικό ωστόσο για να φτάσω στην κατακλείδα που εξαρχής ήθελα. Στο μήνυμά μου προς τους νεαρούς μαθητές: καλοί μου φίλοι, οι Πανελλαδικές εξετάσεις δεν είναι σαν το σωτήριο μπάσκετ. Όχι, δεν μπορούν να σώσουν τον κόσμο σας. Δεν αποτελούν καν αξιόλογο βήμα για τη ζωή σας και για την όποια καριέρα σας. Μακάρι να είχα τρόπο να μιλήσω έγκαιρα στις ψυχές εκείνων των κοριτσιών που πήδηξαν από το μπαλκόνι προτού τις καταπιεί η ζωή..
Εάν γράψατε καλά και πετύχετε, καλή στράτα στη συνέχεια, αλλά μην περιμένετε από το Πανεπιστήμιο επαγγελματική αποκατάσταση και στρωμένο μονοπάτι προς το μέλλον σας. Εάν παρ’ ελπίδα μείνετε απ’ έξω, αποφορτίστε το άγχος σας, στραφείτε στον αληθινό κόσμο, διαβάστε (εξωσχολικά) βιβλία, μορφωθείτε, γνωρίστε τους ανθρώπους, ταξιδέψτε, μάθετε τέχνες, φύγετε για το εξωτερικό προτού σας καταπιεί το τέρας της Ελλάδας, τολμήστε, ζήστε.
Το πτυχίο που δεν θα αποκτήσετε θα έρθει να κάνει παρέα με αυτό που εγώ δεν έχω και που η απουσία του δεν εμπόδισε ούτε εμένα, ούτε χιλιάδες άλλους σαν εμένα στην πορεία προς το αύριο και την επιτυχία.
Εάν θέλετε οπωσδήποτε μία συμβουλή από τον γεροπαράξενο, φροντίστε πάση θυσία να κρατήσετε το βλέμμα σας καθαρό και ευθύ, όπως του παλικαριού που εξαπέλυσε δριμύ αντικυβερνητικό μανιφέστο πέντε λέξεων μέσα από την ΕΡΤ, υποκαθιστώντας την ίδια την (ημιθανή) δημοσιογραφία.
«Έγραψα τις δικές μου Πανελλήνιες, με δικά μου ερωτήματα και τα απάντησα», πρόσθεσε με νόημα αμέσως μετά την έκρηξη. Το αγόρι με τη μαύρη μπλούζα ήταν ο πραγματικός νικητής των φετινών εξετάσεων. Τουλάχιστον αυτός δεν θα πάει για τσίπουρα την Κυριακή των εκλογών.