Έχουμε την τάση να αντιμετωπίζουμε πολλές τάσεις των social media ως επιφανειακές ή ασήμαντες, αγνοώντας συχνά τα πιο ανησυχητικά μηνύματα που κρύβονται πίσω τους. Κάτι τέτοιο συνέβη πριν από λίγες εβδομάδες, όταν η Βρετανίδα fashion influencer Alexa Chung δημοσίευσε στο Instagram μια σειρά φωτογραφιών με διαφορετικά σύνολα ρούχων, χρησιμοποιώντας στιγμιότυπα από την κάμερα ασφαλείας του σπιτιού της, τη στιγμή που έφευγε ή επέστρεφε.
Η ανάρτηση συγκέντρωσε θετικά σχόλια, με τη Rita Ora να την ενθαρρύνει να συνεχίσει τη σειρά και την εταιρεία συστημάτων ασφαλείας Ring να σχολιάζει: «Έλεγχος εμφάνισης μέσω κάμερας Ring; Επόμενο επίπεδο».
Η ιδέα ξεχώρισε μέσα στον ατελείωτο όγκο περιεχομένου των social media, καθώς παρουσίαζε μια πιο «αυθόρμητη» εκδοχή των συνηθισμένων φωτογραφιών outfit. Ωστόσο, η εικόνα από τον ευρυγώνιο φακό της κάμερας ασφαλείας δημιουργούσε την αίσθηση ότι ο θεατής παρακολουθούσε κάτι ιδιωτικό, σαν να έβλεπε υλικό που δεν προοριζόταν για δημόσια θέα.
Η εικόνα αυτή θύμισε και τη διαφήμιση της Ring στο φετινό Super Bowl, όπου ένας χαμένος σκύλος εντοπίζεται χάρη στις κάμερες ασφαλείας της γειτονιάς και εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης. Παρότι το μήνυμα της διαφήμισης ήταν συγκινητικό, ανέδειξε παράλληλα την ολοένα και μεγαλύτερη διείσδυση της τεχνολογίας παρακολούθησης στην καθημερινότητα. Η χρήση λογισμικού αναγνώρισης προσώπου και η συνεργασία της εταιρείας με τις αρχές έχουν προκαλέσει έντονο προβληματισμό.
Την ίδια στιγμή, στα social media αυξάνονται τα βίντεο που προέρχονται από κάμερες ασφαλείας μέσα σε σπίτια, ενώ αρκετοί χρήστες μετατρέπουν παλιές κάμερες κλειστού κυκλώματος σε προσωπικά gadgets. Παράλληλα, η καταγραφή αγνώστων σε δημόσιους χώρους γίνεται όλο και πιο συνηθισμένη, γεγονός που ενισχύει το ερώτημα αν η κοινωνία αρχίζει να θεωρεί φυσιολογική τη συνεχή παρακολούθηση.
Οι ανησυχίες αυτές εντάθηκαν στα τέλη Ιουνίου, όταν η Meta παρουσίασε τα νέα της γυαλιά τεχνητής νοημοσύνης. Τα γυαλιά διαθέτουν ενσωματωμένες κάμερες, μικρόφωνα και ηχεία, επιτρέποντας στον χρήστη να τραβά φωτογραφίες και βίντεο, να κάνει ζωντανές μεταδόσεις, να πραγματοποιεί κλήσεις, να ακούει μουσική και να χρησιμοποιεί τις δυνατότητες Meta AI χωρίς να κρατά κινητό.
Meta FB Photo
Η συγκεκριμένη τεχνολογία έχει ήδη προκαλέσει σοβαρές ανησυχίες για την προστασία της ιδιωτικότητας, καθώς επιτρέπει την καταγραφή ανθρώπων χωρίς να το αντιλαμβάνονται, κάτι που μπορεί να αυξήσει τα περιστατικά παραβίασης της ιδιωτικής ζωής, ιδιαίτερα εις βάρος γυναικών και κοριτσιών.
Μάλιστα, έχουν ήδη εμφανιστεί τεχνικοί που τροποποιούν τα γυαλιά απενεργοποιώντας τη φωτεινή ένδειξη που ενημερώνει ότι γίνεται βιντεοσκόπηση, μια πρακτική γνωστή ως «stealth mode». Παρόμοια φαινόμενα είχαν παρατηρηθεί στο παρελθόν με drones και συσκευές παρακολούθησης, οδηγώντας ακόμη και σε αλλαγές στη νομοθεσία.
Η Meta επέλεξε να λανσάρει τα νέα της γυαλιά τεχνητής νοημοσύνης με «πρόσωπο» της καμπάνιας την Κάιλι Τζένερ. Η διάσημη influencer φέρεται να συμμετείχε στον σχεδιασμό των σκελετών, ενώ δάνεισε και τη φωνή της στον ψηφιακό βοηθό της Meta AI. Σε βίντεο που δημοσίευσε στο Instagram, ο Μαρκ Ζούκερμπεργκ δήλωσε ότι η συνεργασία μαζί της ήταν φυσική επιλογή, χαρακτηρίζοντάς την «fashion icon», με την ίδια να απαντά ότι «λατρεύει τις στιγμές όπου συναντιούνται η μόδα και η τεχνολογία».
Η επιλογή της Τζένερ δεν θεωρείται τυχαία. Αντί η συζήτηση να επικεντρωθεί στις δυνατότητες παρακολούθησης ή στα ζητήματα ιδιωτικότητας που εγείρει η νέα συσκευή, η Meta επιχειρεί να παρουσιάσει τα AI γυαλιά ως ένα κομψό αξεσουάρ μόδας.
Μια στρατηγική, συνειδητή προσπάθεια να γίνουν τα γυαλιά πιο ελκυστικά και αποδεκτά από το ευρύ κοινό. Η διαφημιστική καμπάνια, με πρωταγωνίστρια την Τζένερ, θυμίζει περισσότερο φωτογράφιση για περιοδικό μόδας, παρά παρουσίαση ενός τεχνολογικού προϊόντος.
Η ίδια τακτική ακολουθήθηκε κι με άλλες γνωστές προσωπικότητες της μόδας και της μουσικής, όπως η DJ Peggy Gou και οι influencers Victoria Paris και Lara Bussmann, οι οποίες συμμετείχαν στην προώθηση των γυαλιών. Η λογική είναι ότι αν το προϊόν γίνει αποδεκτό από τον χώρο της μόδας, θα υιοθετηθεί ευκολότερα και από το ευρύ κοινό.
Ωστόσο, η προσπάθεια να παρουσιαστεί αυτή η τεχνολογία ως εργαλείο «ενδυνάμωσης», ιδιαίτερα για τις γυναίκες, προκαλεί έντονες αντιδράσεις. Οι γυναίκες συγκαταλέγονται στα συχνότερα θύματα σεξουαλικής παρενόχλησης και βιντεοσκόπησης χωρίς συναίνεση, γεγονός που κάνει ακόμη πιο αμφιλεγόμενη την προώθηση μιας συσκευής που μπορεί να καταγράφει διακριτικά το περιβάλλον.
Οι ανησυχίες ενισχύθηκαν ακόμα περισσότερο όταν, σύμφωνα με δημοσίευμα του Wired, αποκαλύφθηκε ότι η Meta είχε ενσωματώσει στον κώδικα της εφαρμογής Meta AI λειτουργία αναγνώρισης προσώπου με την εσωτερική ονομασία NameTag. Η λειτουργία αυτή φέρεται να μπορούσε να αναγνωρίζει άτομα που καταγράφονταν από τα γυαλιά. Μετά τις αποκαλύψεις, η εταιρεία αφαίρεσε τον σχετικό κώδικα, χωρίς όμως να διευκρινίσει αν η τεχνολογία θα επανέλθει στο μέλλον.
Μπορεί παλαιότερα να διασκεδάζαμε βγάζοντας selfies στις οθόνες των καμερών ασφαλείας μέσα στα σούπερ μάρκετ, μια συνήθεια που θεωρούσαμε αθώα, ωστόσο σήμερα, τα πράγματα είναι διαφορετικά, καθώς η τεχνολογία παρακολούθησης έχει πλέον ενσωματωθεί στην καθημερινότητά μας.
Παράδειγμα, η συνεργασία της αλυσίδας Coles με την αμερικανική εταιρεία τεχνολογίας Palantir, η οποία παρέχει συστήματα ασφαλείας όπως «έξυπνες» πύλες εισόδου και αισθητήρες κίνησης μέσα στα καταστήματα.
Οι μεγάλες τεχνολογικές εταιρείες και οι εταιρείες που αναπτύσσουν τεχνολογίες παρακολούθησης προωθούν αυτές τις πρακτικές επειδή η κοινωνία τις αποδέχεται ολοένα και περισσότερο. Μάλιστα, η Palantir έχει προχωρήσει ακόμα και στη δημιουργία σειράς προϊόντων με το λογότυπό της, όπως καπέλα και μπουφάν, παρουσιάζοντας την εταιρική της εικόνα ως στοιχείο lifestyle.
Η κοινωνία κινδυνεύει να συνηθίσει την επιτήρηση σε τέτοιο βαθμό ώστε να τη θεωρεί φυσιολογική. Η τεχνολογία παρακολούθησης δεν θα έπρεπε να μετατραπεί σε ακόμα μία τάση των social media ή να παρουσιάζεται ως κάτι αθώο, μοντέρνο και ελκυστικό, παραβλέποντας τις σοβαρές επιπτώσεις της στην ιδιωτικότητα.
Πηγή: The Guardian