Νέοι αυστηρότεροι κανόνες για τις πτήσεις: Τι απαγορεύεται πλέον να βάλεις στη βαλίτσα σου

Με την έναρξη της καλοκαιρινής ταξιδιωτικής περιόδου, οι αεροπορικές αρχές απευθύνουν νέα προειδοποίηση προς τους επιβάτες να μην τοποθετούν power banks, ηλεκτρονικά τσιγάρα (vapes) κι άλλες συσκευές με μπαταρίες ιόντων λιθίου στις αποσκευές που παραδίδονται στον χώρο αποσκευών του αεροσκάφους.

Η Αρχή Πολιτικής Αεροπορίας του Ηνωμένου Βασιλείου (CAA) χαρακτηρίζει πλέον τις μπαταρίες λιθίου ως τον σημαντικότερο κίνδυνο ασφαλείας στις πτήσεις, καθώς τα περιστατικά που σχετίζονται με αυτές αυξάνονται με ανησυχητικούς ρυθμούς.

Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία, το 2024 καταγράφηκαν 316 περιστατικά εντοπισμού συσκευών με μπαταρίες λιθίου σε αποσκευές που προορίζονταν για το χώρο αποσκευών. Το 2025 ο αριθμός αυτός αυξήθηκε στις 643 περιπτώσεις, ενώ σχεδόν διπλασιάστηκαν και οι αναφορές για υπερθέρμανση ή δυσλειτουργία συσκευών, από 123 σε 206. Η CAA εκτιμά ότι πλέον σημειώνονται περίπου δύο περιστατικά με μπαταρίες λιθίου κάθε εβδομάδα.

Γιατί αλλάζουν οι κανόνες στις πτήσεις

Οι περισσότερες συσκευές με μπαταρίες λιθίου είναι απολύτως ασφαλείς. Ωστόσο, όταν μια μπαταρία παρουσιάσει κατασκευαστικό ελάττωμα, υπερθερμανθεί ή υποστεί ζημιά, μπορεί να προκληθεί η λεγόμενη «θερμική διαφυγή» (thermal runaway), μια ανεξέλεγκτη αλυσιδωτή αντίδραση που αυξάνει συνεχώς τη θερμοκρασία της μπαταρίας. Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε έντονη πυρκαγιά, έκλυση τοξικών αερίων ή ακόμη και έκρηξη, με τη φωτιά να εξαπλώνεται πολύ γρήγορα και να είναι ιδιαίτερα δύσκολο να κατασβεστεί. Ο μεγαλύτερος φόβος των αεροπορικών αρχών είναι ένα τέτοιο περιστατικό να συμβεί στον χώρο αποσκευών, όπου το πλήρωμα δεν έχει άμεση πρόσβαση για να επέμβει. Αντίθετα, όταν η συσκευή βρίσκεται στην καμπίνα, το πλήρωμα μπορεί να αντιδράσει άμεσα, χρησιμοποιώντας τον κατάλληλο εξοπλισμό πριν η κατάσταση εξελιχθεί σε σοβαρό κίνδυνο.

Οι νέοι κανόνες για power banks και μπαταρίες λιθίου

• Τα power banks, τα ηλεκτρονικά τσιγάρα (vapes), τα κινητά τηλέφωνα, τα ασύρματα ακουστικά, τα smart watches και κάθε συσκευή με μπαταρία ιόντων λιθίου πρέπει να μεταφέρονται αποκλειστικά στη χειραποσκευή.
• Επιτρέπονται έως δύο power banks ανά επιβάτη.
• Τα power banks δεν επιτρέπεται να φορτίζονται κατά τη διάρκεια της πτήσης.
• Οι φορητοί υπολογιστές πρέπει να είναι πλήρως απενεργοποιημένοι όταν μεταφέρονται.
• Οι μπαταρίες πρέπει να προστατεύονται από βραχυκύκλωμα, είτε παραμένοντας στην αρχική τους συσκευασία είτε μέσα σε ξεχωρισή πλαστική σακούλα ή ειδική προστατευτική θήκη, ενώ οι ακροδέκτες τους θα πρέπει να είναι καλυμμένοι.
• Συνιστάται οι συσκευές να είναι εύκολα προσβάσιμες και όχι αποθηκευμένες στα ντουλάπια πάνω από τα καθίσματα.
• Οι «έξυπνες» βαλίτσες επιτρέπονται μόνο εφόσον η μπαταρία τους αφαιρείται πριν από το check-in και μεταφέρεται στην καμπίνα.

Για power banks έως 100 Wh δεν απαιτείται ειδική άδεια, ενώ για χωρητικότητα έως 160 Wh απαιτείται έγκριση της αεροπορικής εταιρείας. Μεγαλύτερες χωρητικότητες επιτρέπονται μόνο σε ειδικές περιπτώσεις, όπως βοηθήματα κινητικότητας.

Οι μπαταρίες λιθίου βρίσκονται παντού

Σήμερα οι περισσότεροι επιβάτες ταξιδεύουν έχοντας μαζί τους κατά μέσο όρο τέσσερις διαφορετικές συσκευές που χρησιμοποιούν μπαταρίες λιθίου.

Οι συγκεκριμένες μπαταρίες χρησιμοποιούνται σε:

• κινητά τηλέφωνα,
• laptops,
• tablets,
• power banks,
• ηλεκτρονικά τσιγάρα,
• ασύρματα ακουστικά,
• smart watches,
• φωτογραφικές μηχανές και πολλές ακόμη φορητές ηλεκτρονικές συσκευές.

Η μεγάλη ποσότητα ενέργειας που αποθηκεύουν σε πολύ μικρό χώρο είναι αυτό που τις καθιστά τόσο χρήσιμες, αλλά ταυτόχρονα και επικίνδυνες όταν παρουσιάσουν βλάβη.

Γιατί εκρήγνυνται οι μπαταρίες λιθίου

Οι μπαταρίες ιόντων λιθίου αποτελούνται από ηλεκτρόδια και έναν ηλεκτρολύτη, ένα εύφλεκτο υγρό που επιτρέπει τη μετακίνηση των ιόντων κατά τη φόρτιση και την εκφόρτιση. Η λειτουργία τους βασίζεται στη μετακίνηση ιόντων λιθίου από το αρνητικό προς το θετικό ηλεκτρόδιο κατά την εκφόρτιση και αντίστροφα κατά τη φόρτιση.

Σύμφωνα με ειδικούς, οι συνηθέστερες αιτίες που μπορούν να οδηγήσουν σε πυρκαγιά είναι:

• κατασκευαστικά ελαττώματα,
• ζημιές από πτώσεις ή χτυπήματα,
• υπερφόρτιση,
• βραχυκύκλωμα,
• έκθεση σε υψηλές θερμοκρασίες,
• χρήση προϊόντων χαμηλής ποιότητας ή μη πιστοποιημένων φορτιστών.

Όταν μια κυψέλη της μπαταρίας αστοχήσει, αρχίζει να απελευθερώνει μεγάλες ποσότητες θερμότητας, προκαλώντας τη λεγόμενη θερμική διαφυγή. Η χημική αντίδραση επιταχύνεται ανεξέλεγκτα, παράγονται φλόγες, καπνός, τοξικά αέρια και σε ορισμένες περιπτώσεις σημειώνεται έκρηξη.

Γιατί οι φωτιές από μπαταρίες λιθίου είναι τόσο επικίνδυνες

Οι πυρκαγιές αυτές είναι ιδιαίτερα δύσκολο να αντιμετωπιστούν, καθώς η ίδια η μπαταρία συνεχίζει να παράγει θερμότητα ακόμη και όταν η φλόγα φαίνεται να έχει σβήσει. Το περίβλημα της μπαταρίας, τα πλαστικά μέρη και το μέταλλο λιθίου μπορούν να συνεχίσουν να καίγονται για μεγάλο χρονικό διάστημα, ενώ υπάρχει πάντα κίνδυνος αναζωπύρωσης. Σε ένα αεροσκάφος ο κίνδυνος είναι ακόμη μεγαλύτερος, καθώς δεν υπάρχει δυνατότητα άμεσης εκκένωσης κατά τη διάρκεια της πτήσης.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτέλεσε πρόσφατη πτήση της EasyJet, η οποία αναγκάστηκε να προσγειωθεί εκτάκτως στη Ρώμη όταν διαπιστώθηκε ότι ένα power bank είχε τοποθετηθεί στο χώρο αποσκευών. Αντίστοιχα, τον Οκτώβριο του 2024 βίντεο από πτήση της Air China κατέγραψε φωτιά σε ντουλάπι χειραποσκευών, η οποία αποδόθηκε σε μπαταρία λιθίου.

Οι ειδικοί προειδοποιούν ότι δεν πρέπει να χρησιμοποιείται νερό για την κατάσβεση μιας μπαταρίας λιθίου που φλέγεται.

Οι βασικοί λόγοι είναι τρεις:

• Η χημική αντίδραση συνεχίζεται στο εσωτερικό της μπαταρίας, ακόμη κι αν η φλόγα σβήσει προσωρινά, με αποτέλεσμα να υπάρξει αναζωπύρωση.
• Οι πολύ υψηλές θερμοκρασίες μετατρέπουν άμεσα το νερό σε καυτό ατμό, αυξάνοντας τον κίνδυνο εγκαυμάτων.
• Ο εύφλεκτος ηλεκτρολύτης μπορεί να αντιδράσει με το νερό, απελευθερώνοντας τοξικά αέρια ή υδρογόνο, το οποίο είναι ιδιαίτερα εκρηκτικό.

Για την αντιμετώπιση τέτοιων περιστατικών χρησιμοποιούνται πυροσβεστήρες ξηρής σκόνης ή διοξειδίου του άνθρακα (CO₂), ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις οι ειδικοί προτείνουν να αφεθεί η μπαταρία να ολοκληρώσει την καύση της σε ασφαλές σημείο, ώστε να αποφευχθεί νέα ανάφλεξη.

Οι αρχές καλούν τους επιβάτες να είναι ιδιαίτερα προσεκτικοί

Οι αεροπορικές αρχές επισημαίνουν ότι η πρόληψη παραμένει η αποτελεσματικότερη μορφή προστασίας. Οι περισσότεροι κίνδυνοι προέρχονται από υποβαθμισμένα ή μη πιστοποιημένα προϊόντα που αγοράζονται από ανεπίσημους πωλητές. Για τον λόγο αυτό συνιστάται οι επιβάτες να χρησιμοποιούν μόνο πιστοποιημένες συσκευές και να τηρούν αυστηρά τους κανόνες μεταφοράς, ώστε να προστατεύουν τόσο τη δική τους ασφάλεια όσο και την ασφάλεια όλων των επιβατών της πτήσης.

Πηγή BBC