Πηγή unsplash
Τα «πρωτοφανή» αποτελέσματα μιας κλινικής δοκιμής, σύμφωνα με τα οποία ένα νέο τριπλό εμβόλιο κατά του καρκίνου μπορεί να εξαλείψει ολόκληρους όγκους σε ασθενείς, χαιρέτισαν οι επιστήμονες.
Σε διεθνή δοκιμή που πραγματοποιήθηκε σε 11 χώρες, η ένεση χορηγήθηκε σε ασθενείς των οποίων ο καρκίνος είχε εξαπλωθεί ή επανεμφανιστεί, ενώ άλλες θεραπείες δεν είχαν ανταπόκριση.
Το εμβόλιο με αμιβανταμάμπη, συρρίκνωσε τους όγκους σε περισσότερους από το ένα τρίτο των ασθενών, ενώ οι αλλαγές ήταν δραματικές αλλαγές μέσα σε λίγες μόλις εβδομάδες. Σε 15 από αυτούς, οι γιατροί διαπίστωσαν ότι το φάρμακο είχε εξαλείψει εντελώς τους όγκους τους.
Ο Kevin Harrington, καθηγητής βιολογικών θεραπειών καρκίνου στο Ινστιτούτο Έρευνας για τον Καρκίνο του Λονδίνου (ICR), δήλωσε: «Αυτές είναι πρωτοφανώς ισχυρές αποκρίσεις σε ασθενείς των οποίων η νόσος έχει γίνει ανθεκτική τόσο στη χημειοθεραπεία όσο και στην ανοσοθεραπεία».
«Πρόκειται για μια ομάδα ασθενών για τους οποίους οι επιλογές θεραπείας είναι εξαιρετικά περιορισμένες, επομένως το να βλέπουμε αυτό το επίπεδο οφέλους είναι πολύ εντυπωσιακό».
Ο Harrington, επίσης σύμβουλος ογκολόγος στο ίδρυμα Royal Marsden NHS, πρόσθεσε: «Αυτή η θεραπεία έχει τη δυνατότητα να ωφελήσει πολλές χιλιάδες ασθενείς κάθε χρόνο».
Τα αποτελέσματα παρουσίαστηκαν στο Σικάγο, στο μεγαλύτερο συνέδριο για τον καρκίνο στον κόσμο, την ετήσια συνάντηση της Αμερικανικής Εταιρείας Κλινικής Ογκολογίας (Asco).
Στη δοκιμή, έλαβαν το φάρμακο 102 ασθενείς με καρκίνο κεφαλής και τραχήλου, τον έκτο πιο διαδεδομένο καρκίνο στον κόσμο. Οι όγκοι συρρικνώθηκαν ή εξαφανίστηκαν εντελώς σε 43 ασθενείς, συμπεριλαμβανομένων 28 των οποίων οι όγκοι συρρικνώθηκαν σημαντικά και 15 που τους είδαν να εξαφανίζονται εντελώς.
Οι ερευνητές δήλωσαν ότι το εμβόλιο είχε επίσης δείξει παρόμοια αποτελέσματα σε ασθενείς με καρκίνο του πνεύμονα. Η αμιβανταμάμπη αξιολογείται τώρα σε περίπου 60 κλινικές δοκιμές, κυρίως για καρκίνο του πνεύμονα, αλλά και για καρκίνο του παχέος εντέρου, του εγκεφάλου και του στομάχου.
Το έξυπνο εμβόλιο στοχεύει τον καρκίνο με τρεις τρόπους. Αναστέλλει τόσο τον EGFR (υποδοχέα επιδερμικού αυξητικού παράγοντα), μια πρωτεΐνη που βοηθά στην ανάπτυξη των όγκων, όσο και τον MET, μια οδό που χρησιμοποιούν συχνά τα καρκινικά κύτταρα για να διαφύγουν της θεραπείας. Βοηθά επίσης στην ενεργοποίηση του ανοσοποιητικού συστήματος για την επίθεση στον όγκο.
Ένας από τους πρώτους ασθενείς που ωφελήθηκαν ήταν ο Carl Walsh, 56 ετών, ο οποίος διαγνώστηκε με καρκίνο της γλώσσας τον Μάιο του 2024 και συμμετείχε στη δοκιμή OrigAMI-4 στο Royal Marsden τον Ιούλιο του 2025.
«Αρχικά υποβλήθηκα σε θεραπεία τόσο με χημειοθεραπεία, όσο και με ανοσοθεραπεία, οι οποίες δυστυχώς δεν ήταν επιτυχείς», ανέφερε στον Guardian. «Σε εκείνο το σημείο, μου συστήθηκε η δοκιμή OrigAMI-4. Τώρα βρίσκομαι στον 17ο κύκλο θεραπείας μου και είμαι πολύ ευχαριστημένος με την πρόοδο μέχρι στιγμής».
Σε αντίθεση με πολλές θεραπείες για τον καρκίνο, η αμιβανταμάμπη χορηγείται μέσω μικροσκοπικής ένεσης κάτω από το δέρμα αντί για ενδοφλέβια, καθιστώντας τη θεραπεία ταχύτερη, πιο βολική για τους ασθενείς και πολύ πιο εύκολη στην εφαρμογή της σε εξωτερικά ιατρεία.
Οι περισσότερες παρενέργειες της θεραπείας, που χορηγείται μία φορά κάθε τρεις εβδομάδες, ήταν ήπιες έως μέτριες, με λιγότερους από έναν στους 10 ασθενείς να αναγκάζονται να τη διακόψουν.
Ο Walsh, από το Μπέρμιγχαμ, εξομολογήθηκε: «Τώρα νιώθω ότι μπορώ να ζήσω μια φυσιολογική ζωή. Πριν ξεκινήσω τη δοκιμή, δυσκολευόμουν να μιλήσω σωστά και δυσκολευόμουν να φάω λόγω του οιδήματος και του πόνου.
«Από την έναρξη της θεραπείας, το πρήξιμο έχει μειωθεί σημαντικά και τα επίπεδα πόνου μου έχουν βελτιωθεί πολύ. Επίσης, δεν βιώνω πλέον τις ίδιες παρενέργειες που επηρέαζαν τη ζωή μου και που είχα κατά τη διάρκεια της χημειοθεραπείας. Όταν ήμουν στα χειρότερά μου, έτρωγα σούπα, ρυζόγαλο, κονσέρβες ραβιόλι και σπαγγέτι και πολλές, πολλές ομελέτες, όλα συνοδευόμενα από τρία συνταγογραφούμενα θρεπτικά ροφήματα γάλακτος την ημέρα. Έχασα αρκετό βάρος. Μετά από μόνο δύο κύκλους θεραπείας, η διατροφή μου άρχισε να επιστρέφει στο φυσιολογικό και ακολουθούσα μια πλήρη διατροφή μετά από έξι μήνες. Αυτό που απόλαυσα περισσότερο ήταν η πρώτη μεγάλη μπριζόλα. Η ομιλία μου έχει επανέλθει εντελώς στο φυσιολογικό και στη δουλειά μιλάω τακτικά με ακουστικά χωρίς προβλήματα».
Οι ερευνητές τόνισαν επίσης ότι η δοκιμή επικεντρώθηκε σε άτομα με καρκίνους κεφαλής και τραχήλου, μεταξύ των οποίων δεν περιλαμβάνονταν άτομα με καρκίνωμα πλακωδών κυττάρων στοματοφάρυγγα, θετικό στον ιό των ανθρώπινων θηλωμάτων (HPV). Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό, ανέφεραν, καθώς οι καρκίνοι κεφαλής και τραχήλου που δεν προκαλούνται από τον HPV είναι συνήθως πιο δύσκολοι στη θεραπεία, γεγονός που καθιστά την πρόοδο σε αυτήν την ομάδα εξαιρετικά σημαντική.
Οι ασθενείς που έλαβαν αμιβανταμάμπη έζησαν κατά μέσο όρο 12,5 μήνες συνολικά μετά την έναρξη της θεραπείας, παρά το γεγονός ότι έπασχαν από μια μορφή καρκίνου με πολύ μεγάλη θνησιμότητα, όταν οι τυπικές θεραπείες σταματούν να λειτουργούν.
Από την πλευρά του, ο καθηγητής Kristian Helin, διευθύνων σύμβουλος του ICR, δήλωσε: «Αυτή η μελέτη καταδεικνύει πώς η ανάπτυξη νέων θεραπειών μέσω αυστηρής έρευνας για τον καρκίνο μπορεί να οδηγήσει σε ουσιαστικές προόδους, ακόμα και για ασθενείς με πολύ περιορισμένες επιλογές θεραπείας. Η επίτευξη αυτού του επιπέδου ανταπόκρισης και τα αποτελέσματα επιβίωσης σε μια τόσο δύσκολη ομάδα αποτελεί ένα σημαντικό βήμα προς τα εμπρός».
Την ίδια ώρα, ελπίδα σε ασθενείς με καρκίνο δίνει και μια νέα θεραπεία, η οποία μπορεί να συρρικνώσει τους όγκους κατά τουλάχιστον 30%, σε έξι από τις πιο συχνές μορφές της νόσου στον κόσμο, σύμφωνα με τα πρώτα αποτελέσματα δοκιμών.
Ενώ οι θεραπείες ανοσοθεραπείας έχουν βελτιώσει την πιθανότητα επιβίωσης για πολλούς ασθενείς, η αποτελεσματικότητά τους μπορεί να σταματήσει ή να αποτύχει όταν τα καρκινικά κύτταρα «κρύβονται» και στη συνέχεια εξαπλώνονται.
Ερευνητές στην Οξφόρδη ανέπτυξαν ένα φάρμακο που έχει σχεδιαστεί για να εμποδίζει τα καρκινικά κύτταρα να κρύβονται από το ανοσοποιητικό σύστημα, επιτρέποντας στις θεραπείες ανοσοθεραπείας να τα εντοπίζουν και να τα καταστρέφουν.
Σε μια δοκιμή που εκτείνεται στο Ηνωμένο Βασίλειο, τη Γαλλία, την Ισπανία και την Αυστραλία, 83 ασθενείς με καρκίνο του τραχήλου της μήτρας, της ουροδόχου κύστης, του ήπατος, του εντέρου, του πνεύμονα ή της κεφαλής και του τραχήλου έλαβαν το πειραματικό φάρμακο GRWD5769, παράλληλα με την ανοσοθεραπεία σεμιπλιμάμπης.
Ερευνητές, με επικεφαλής το ίδρυμα Christie NHS Foundation, στο Μάντσεστερ της Αγγλίας, διαπίστωσαν ότι οι όγκοι συρρικνώθηκαν σε 26 ασθενείς. Από αυτούς, 15 παρουσίασαν μειώσεις όγκου τουλάχιστον 30%.
Όλοι οι συμμετέχοντες δεν είχαν ανταποκριθεί προηγουμένως στη θεραπεία και οι περισσότεροι δεν είχαν άλλες επιλογές όταν συμμετείχαν στη μελέτη. Το κρίσιμο σημείο είναι ότι η ανοσοθεραπεία δεν είχε λειτουργήσει ή είχε σταματήσει να λειτουργεί.
Το έξυπνο φάρμακο ήταν σε θέση να αφαιρέσει τους «μανδύες αορατότητας» από τα καρκινικά κύτταρα, εκθέτοντάς τα στα μέρη του ανοσοποιητικού συστήματος που επιτίθενται σε λοιμώξεις και ασθένειες. Αυτό επέτρεψε στην ανοσοθεραπεία να εντοπίσει και να καταστρέψει τον καρκίνο.
Τα ευρήματα παρουσιάστηκαν στην ετήσια συνάντηση της Αμερικανικής Εταιρείας Κλινικής Ογκολογίας στο Σικάγο, το μεγαλύτερο συνέδριο για τον καρκίνο στον κόσμο.
Το GRWD5769 αποδείχθηκε ότι συρρικνώνει τους όγκους και στους έξι τύπους καρκίνου που συμμετείχαν στη δοκιμή. Το φάρμακο σταμάτησε την εξέλιξη της νόσου για τουλάχιστον έξι μήνες στο 18% των ασθενών με καρκίνο του τραχήλου της μήτρας, στο 32% των ασθενών με καρκίνο του ήπατος, στο 36% των ασθενών με καρκίνο της ουροδόχου κύστης, στο 38% των ασθενών με καρκίνο του τραχήλου και της κεφαλής και σε περισσότερους από τους μισούς ασθενείς με καρκίνο του εντέρου (51%) και του πνεύμονα (55%).
Τα αποτελέσματα της δοκιμαστικής φάσης 1 παρουσιάστηκαν στο συνέδριο από την κύρια ερευνήτρια, καθηγήτρια Fiona Thistlethwaite, συμβουλευτική ιατρική ογκολόγο και ιατρική διευθύντρια της κλινικής ερευνητικής μονάδας Christie.
Μιλώντας στον Guardian, η Thistlethwaite δήλωσε: «Για ένα φάρμακο που χορηγείται ως δισκίο, αυτό είναι πολύ εντυπωσιακό. Είναι ακόμα σε πρώιμο στάδιο και χρειαζόμαστε περαιτέρω μελέτες, αλλά πρόκειται για ένα νέο φάρμακο με έναν νέο μηχανισμό που σαφώς βοηθά την ανοσοθεραπεία να αποδίδει πιο αποτελεσματικά».
Η δοκιμή συνεχίζεται, με προγραμματισμένη μια μεγαλύτερη μελέτη.
Η ανοσοθεραπεία χρησιμοποιεί τα Τ-κύτταρα – κύτταρα του ανοσοποιητικού συστήματος που επιτίθενται σε λοιμώξεις και ασθένειες – για να κυνηγήσουν και να καταστρέψουν τον καρκίνο. Αν και έχει φέρει επανάσταση στη θεραπεία του καρκίνου, αποτυγχάνει σε περίπου τα δύο τρίτα των ασθενών. Αυτό συμβαίνει επειδή η ανοσοθεραπεία δυσκολεύεται όταν οι όγκοι κρύβονται από το ανοσοποιητικό σύστημα.
Οι όγκοι μπορούν να ξεφύγουν από το ανοσοποιητικό σύστημα χειριζόμενοι ένα ένζυμο που ονομάζεται ERAP1 (αμινοπεπτιδάση 1 του ενδοπλασματικού δικτύου). Τροποποιώντας αυτό το ένζυμο, τα καρκινικά κύτταρα μπορούν να κρυφτούν από τα Τ-κύτταρα ενός ασθενούς.
Το GRWD5769 λύνει αυτό το πρόβλημα αναστέλλοντας το ERAP1. Αυτό, στην πραγματικότητα, αφαιρεί τον μανδύα αορατότητας του καρκίνου και καθιστά τα καρκινικά κύτταρα ορατά στα Τ-κύτταρα που προηγουμένως δεν μπορούσαν να τα βρουν.
«Η ανοσοθεραπεία έχει αλλάξει τα δεδομένα στον τρόπο που θεραπεύουμε τον καρκίνο, αλλά ο αριθμός των ανθρώπων που μπορούν να ωφεληθούν εξακολουθεί να είναι σχετικά χαμηλός», δήλωσε η Thistlethwaite. «Αυτό που με ενθουσιάζει σε αυτήν τη δοκιμή είναι ο συνδυασμός αυτών που βλέπουμε – ισχυρά σημάδια αποτελεσματικότητας σε έξι τύπους όγκων που έχουν δείξει μεγάλη αντοχή στην ανοσοθεραπεία, με πολύ λίγες παρενέργειες. Αυτό είναι ασυνήθιστο σε τόσο πρώιμο στάδιο, όταν συνήθως εξετάζουμε μόνο πόσο ασφαλές είναι.
«Υπάρχει πολύ περισσότερη δουλειά που πρέπει να γίνει πριν φτάσει στην κλινική, αλλά για ένα ολοκαίνουργιο φάρμακο να έχει αυτά τα αποτελέσματα τόσο νωρίς – και σε τόσους πολλούς διαφορετικούς τύπους δύσκολα θεραπεύσιμων καρκίνων – μου προκαλεί μια γνήσια αισιοδοξία».
Ο κύριος ερευνητής της δοκιμής στο Ηνωμένο Βασίλειο, καθηγητής Stefan Symeonides, συμβουλευτικός ογκολόγος στο Κέντρο Καρκίνου του Εδιμβούργου και καθηγητής πειραματικής ιατρικής του καρκίνου στο Ινστιτούτο Γενετικής και Καρκίνου του Πανεπιστημίου του Εδιμβούργου, περιέγραψε τα πρώτα αποτελέσματα ως «συναρπαστικά». «Είναι φανταστικό που καταφέραμε να φέρουμε αυτήν την πολλά υποσχόμενη νέα προσέγγιση ανοσοθεραπείας σε κλινικές δοκιμές και να βλέπουμε τους ασθενείς μας να ωφελούνται», είπε.
Από την πλευρά του, ο επικεφαλής πληροφοριών έρευνας της Cancer Research UK, Dr Samuel Godfrey, ο οποίος δεν συμμετείχε στη δοκιμή, δήλωσε: «Η ανοσοθεραπεία έχει μεταμορφώσει τη θεραπεία για ορισμένους καρκίνους, αλλά δεν λειτουργεί ακόμη για όλους. Αυτή η δοκιμή φαίνεται να δείχνει πώς αυτό το νέο φάρμακο θα μπορούσε να κάνει την ανοσοθεραπεία πιο αποτελεσματική, συμπεριλαμβανομένων ορισμένων περιπτώσεων όπου η ανοσοθεραπεία είχε αποτύχει προηγουμένως.
Είναι ασυνήθιστο να βλέπουμε τέτοια αποτελέσματα σε ασθενείς των οποίων οι καρκίνοι έχουν ήδη σταματήσει να ανταποκρίνονται στη θεραπεία, ιδιαίτερα σε διάφορους τύπους καρκίνου που είναι δύσκολο να αντιμετωπιστούν, επομένως αυτά τα αποτελέσματα είναι ενθαρρυντικά. Ωστόσο, πρόκειται ακόμη για μια μελέτη πρώιμου σταδίου και θα χρειαστούν μεγαλύτερες δοκιμές για να προσδιοριστεί εάν αυτή η προσέγγιση μπορεί να προσφέρει διαρκή οφέλη για τους ασθενείς».
Πηγή Guardian