Συνεδρίαση της νέας Κοινοβουλευτικής Ομάδας του ΚΚΕ στην οποία μίλησε ο ΓΓ της ΚΕ του ΚΚΕ, Δημήτρης Κουτσούμπας, Κυριακή 28 Μαΐου 2023. (ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΟΝΤΑΡΙΝΗΣ/EUROKINISSI)
Νέα αιχμηρή τοποθέτηση για τον τρόπο με τον οποίο οι κληρονόμοι διαχειρίζονται τα πνευματικά δικαιώματα σημαντικών δημιουργών έκανε η Έρη Ρίτσου, κόρη του ποιητή Γιάννη Ρίτσου.
Η παρέμβασή της πραγματοποιήθηκε με αφορμή την απόφαση του Γιώργου Χατζιδάκι να μη δώσει άδεια για την παρουσίαση τραγουδιών σε μουσική του πατέρα του, Μάνου Χατζιδάκι, κατά τη διάρκεια συναυλίας αφιερωμένης στον Νίκο Γκάτσο, με τη συμμετοχή του Μανώλη Μητσιά. Το περιστατικό σημειώθηκε σε συναυλία στο Δίον της Πιερίας και προκάλεσε δημόσια συζήτηση γύρω από τα πνευματικά δικαιώματα και τα όρια παρέμβασης των κληρονόμων. Ο Μανώλης Μητσιάς είχε χαρακτηρίσει το γεγονός «πολύ λυπηρό».
Μιλώντας στα Παραπολιτικά FM, μία ημέρα μετά την ανάρτησή της για τα «τραγελαφικά» των κληρονόμων, η Έρη Ρίτσου ξεκαθάρισε ότι δεν αντιμετωπίζει το έργο του πατέρα της ως προσωπική περιουσία. «Εγώ πιστεύω πως ο πατέρας μου δεν έγραψε ποίηση για να έχω εγώ προίκα», ανέφερε χαρακτηριστικά. Όπως εξήγησε, ο Γιάννης Ρίτσος έγραφε ποίηση επειδή αποτελούσε βαθιά προσωπική ανάγκη του και επέλεξε να τη δημοσιοποιήσει, επειδή ήθελε να μοιραστεί με τον κόσμο όσα αισθανόταν.
Η Έρη Ρίτσου αναγνώρισε ότι, βάσει της νομοθεσίας, διαθέτει τα πνευματικά δικαιώματα του έργου του πατέρα της. Υπογράμμισε, ωστόσο, ότι το ίδιο το έργο έχει αποκτήσει αυθύπαρκτη υπόσταση και ότι επιθυμία του δημιουργού ήταν να φτάσει στο κοινό. Για τον λόγο αυτόν, όπως είπε, δεν έχει απαγορεύσει ποτέ σε κανέναν να ασχοληθεί με το έργο του Γιάννη Ρίτσου, να μελοποιήσει κάποιο ποίημά του ή να το παρουσιάσει ως θεατρική παράσταση.
Η ίδια θεωρεί ότι η προσωπική της αισθητική δεν μπορεί να αποτελέσει κριτήριο για να επιτρέψει ή να αποτρέψει μια διαφορετική καλλιτεχνική προσέγγιση. «Μπορεί κάτι να μη μου αρέσει, μπορεί να μη συμφωνώ, όμως αυτό δεν σημαίνει ότι μπορώ να δεσμεύσω κάποιον άλλο», σημείωσε. Κατά την άποψή της, το έργο του Ρίτσου υπάρχει ανεξάρτητα από κάθε μεταγενέστερη ερμηνεία και δεν μπορεί να υποστεί ουσιαστική βλάβη από τον τρόπο με τον οποίο θα το προσεγγίσει ένας καλλιτέχνης.
Η συγγραφέας χρησιμοποίησε ως παράδειγμα το ενδεχόμενο ένας σκηνοθέτης να ανεβάσει έναν μονόλογο του Ρίτσου με τρόπο που το κοινό ή οι κριτικοί θα θεωρούσαν αταίριαστο προς το έργο.
Ακόμη και σε μια τέτοια περίπτωση, όπως υποστήριξε, δεν θα πληττόταν το ίδιο το κείμενο του ποιητή. Για τον λόγο αυτόν θεωρεί ότι κάθε άνθρωπος που επιθυμεί να προσεγγίσει δημιουργικά το έργο του μπορεί να το κάνει. «Δεν θεωρώ ότι είμαι ένα είδος σωματοφύλακα του έργου, γιατί δεν θεωρώ ότι το έργο έχει ανάγκη τέτοιας προστασίας», δήλωσε.
Αναφερόμενη ειδικότερα στη στάση του Γιώργου Χατζιδάκι, η Έρη Ρίτσου απέφυγε να προχωρήσει σε ευθεία προσωπική κριτική. Όπως είπε, δεν μπορεί να μιλήσει εκ μέρους άλλων ανθρώπων, καθώς δεν γνωρίζει τις εμπειρίες, τα συναισθήματα και τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν, ούτε τις οδηγίες που ενδεχομένως είχαν λάβει από τους δημιουργούς των οποίων το έργο κληρονόμησαν.
Η ίδια θυμήθηκε ότι είχε ρωτήσει τον πατέρα της τι θα ήθελε να κάνει με το αρχείο του μετά τον θάνατό του. Ο Γιάννης Ρίτσος, ωστόσο, αρνήθηκε να της δώσει οποιαδήποτε σχετική οδηγία, επειδή δεν ήθελε να αντιμετωπίσει το ενδεχόμενο του θανάτου του. Η νέα δήλωσή της ακολούθησε την προηγούμενη δημόσια τοποθέτησή της για την απαγόρευση παρουσίασης του τραγουδιού «Ο Γιάννης ο φονιάς», την οποία είχε συνδέσει με τα «τραγελαφικά» που μπορεί να προκαλέσει η στάση ορισμένων κληρονόμων.