EPA/YAHYA ARHAB
Το Ελ Νίνιο έφτασε επίσημα, δήλωσαν την Πέμπτη Αμερικανοί αξιωματούχοι της Εθνικής Υπηρεσίας Ωκεανών και Ατμόσφαιρας (NOAA), και οι επιστήμονες προβλέπουν ότι θα μπορούσε να είναι το ισχυρότερο του αιώνα.
Οι επιστήμονες είχαν προηγουμένως προβλέψει ότι ένα φαινόμενο γνωστό ως «Σούπερ Ελ Νίνιο» θα εμφανιζόταν αυτό το καλοκαίρι – υπερτροφοδοτώντας ακραία καιρικά φαινόμενα και ωθώντας τις παγκόσμιες θερμοκρασίες σε πρωτοφανή ύψη.
Υπάρχει υψηλή πιθανότητα το φετινό Ελ Νίνιο, το οποίο αναμένεται να κορυφωθεί το φθινόπωρο ή τον χειμώνα, «να κατατασσόταν μεταξύ των μεγαλύτερων φαινομένων Ελ Νίνιο στα ιστορικά αρχεία που χρονολογούνται από το 1950», σύμφωνα με τη NOAA. Ένα ισχυρό Ελ Νίνιο θα μπορούσε να έχει ως αποτέλεσμα το 2027 να σπάσουν τα παγκόσμια θερμικά ρεκόρ, ενώ θα μπορούσε να παράγει μια σειρά από καταστροφικές επιπτώσεις, που κυμαίνονται από υπερτροφοδοτημένες καταιγίδες έως ξηρασία, ανάλογα με την περιοχή του κόσμου.
Ο ωκεανός και η ατμόσφαιρα είναι άρρηκτα συνδεδεμένοι. Γι’ αυτό οι επιστήμονες εξετάζουν προσεκτικά τις θερμοκρασίες και τις συνθήκες των ωκεανών για να βοηθήσουν στην πρόβλεψη μελλοντικών καιρικών προτύπων σε όλο τον κόσμο.
Το Ελ Νίνιο χαρακτηρίζεται από θέρμανση της επιφάνειας του ωκεανού στον κεντρικό και ανατολικό τροπικό Ειρηνικό Ωκεανό. Είναι μία από τις τρεις καταστάσεις που παρατηρούν οι επιστήμονες. Η Λα Νίνια, αντιθέτως, συμβαίνει όταν οι θερμοκρασίες της επιφάνειας της θάλασσας είναι κάτω από τον μέσο όρο, και οι ουδέτερες συνθήκες ορίζονται όταν δεν υπάρχουν ούτε Ελ Νίνιο, ούτε Λα Νίνια, ενώ οι θερμοκρασίες επιφανείας είναι περίπου μέσες.
Αυτές οι τρεις καταστάσεις μαζί σχηματίζουν την «ταλάντωση Ελ Νίνιο-Νότου» (ENSO), η οποία τείνει να αναπτύσσεται κατά τη διάρκεια της άνοιξης στο βόρειο ημισφαίριο και μετατοπίζεται κάθε τρία με επτά χρόνια, σύμφωνα με την Εθνική Μετεωρολογική Υπηρεσία των ΗΠΑ. Η θέρμανση και η ψύξη στην επιφάνεια της θάλασσας κατά τη διάρκεια του Ελ Νίνιο και της Λα Νίνια μπορεί να κυμαίνεται από 1°C έως 3°C, ενώ αυτό έχει τεράστιες επιπτώσεις στη βροχόπτωση, την ξηρασία, τη ζέστη και τις κλιματικές καταστροφές σε διαφορετικές περιοχές.
Κατά τη διάρκεια των ετών Ελ Νίνιο, οι άνεμοι που θα ωθούσαν τα θερμά νερά προς τα δυτικά εξασθενούν ή αλλάζουν κατεύθυνση, επιτρέποντας στα επιφανειακά νερά σε εκείνο το τμήμα του Ειρηνικού να θερμανθούν. Χαρακτηριζόμενες από θερμοκρασίες τουλάχιστον 0,5°C πάνω από τον κανόνα, αυτές οι συνθήκες επηρεάζουν τεράστια τον καιρό και συχνά ωθούν τις παγκόσμιες θερμοκρασίες σε νέα ύψη.
Οι κλιματολόγοι επισημαίνουν ότι κάθε φαινόμενο είναι μοναδικό και υπάρχει σημαντική μεταβλητότητα μεταξύ τους, τόσο σε ένταση, όσο και σε αποτελέσματα. Αλλά οι προβλέψεις ENSO μπορούν να βοηθήσουν τους ανθρώπους σε όλο τον κόσμο να προετοιμαστούν για τις επερχόμενες αλλαγές και τα ακραία καιρικά φαινόμενα – ένα απαραίτητο εργαλείο σε έναν θερμαινόμενο κόσμο.
Ένας αγρότης εργάζεται σε χωράφι με ρύζι κατά την έναρξη της περιόδου σποράς ρυζιού στο χωριό Indrapuri, Aceh Besar, Ινδονησία, 11 Μαΐου 2026. Ο Υπουργός Γεωργίας Andi Amran Sulaiman δήλωσε ότι η επισιτιστική ασφάλεια της Ινδονησίας είναι επί του παρόντος πολύ ισχυρή με τα αποθέματα ρυζιού της κυβέρνησης, τα οποία έχουν πλέον ξεπεράσει τα 5 εκατομμύρια τόνους εν μέσω της απειλής του Ελ Νίνιο και της παγκόσμιας αβεβαιότητας που επηρεάζει πολλές χώρες. EPA/HOTLI SIMANJUNTAK
Ενώ υπάρχουν πολλοί παράγοντες που οδηγούν τον καιρό, το Ελ Νίνιο μπορεί να δημιουργήσει μια τεράστια ατμοσφαιρική αναταραχή. Μεταβάλλει τα ρεύματα αεροχειμάρρου (jet streams) και ανατρέπει τα πρότυπα βροχόπτωσης, τροφοδοτώντας πιο σοβαρές καταιγίδες σε ορισμένα μέρη του κόσμου, ενώ αφυδατώνει άλλα. Έχει επίσης τη δύναμη να εκτινάξει τις αυξανόμενες θερμοκρασίες ακόμη υψηλότερα, τουλάχιστον προσωρινά.
Ένα Σούπερ Ελ Νίνιο που συνέβη το 2015 έφερε σοβαρή ξηρασία στην Αιθιοπία και ελλείψεις ύδρευσης στο Πουέρτο Ρίκο, ενώ κατέρριψε ρεκόρ απελευθερώνοντας μια βίαιη περίοδο τυφώνων στον κεντρικό βόρειο Ειρηνικό, σύμφωνα με ανάλυση ομοσπονδιακών επιστημόνων των ΗΠΑ.
Ο κύκλος τείνει να δημιουργεί ξηρασία και ζέστη σε όλη την Αυστραλία, σε περιοχές της νότιας και κεντρικής Αφρικής, στην Ινδία και σε τμήματα της Νότιας Αμερικής, συμπεριλαμβανομένου του τροπικού δάσους του Αμαζονίου. Έντονες βροχοπτώσεις, εν τω μεταξύ, θα μπορούσαν να πλήξουν τη νότια ζώνη των ΗΠΑ, τμήματα της Μέσης Ανατολής και της νότιας-κεντρικής Ασίας.
Ένα «Σούπερ» Ελ Νίνιο σημαίνει απλώς ένα που είναι ισχυρότερο. Ακόμα και πριν σχηματιστεί επίσημα, αυτό το Ελ Νίνιο είχε αποκτήσει παρατσούκλια που κυμαίνονται από «σούπερ» έως «Γκοτζίλα».
Αυτά είναι σπάνια φαινόμενα που συνήθως ορίζονται από απότομη άνοδο των θερμοκρασιών της επιφάνειας της θάλασσας κατά τουλάχιστον 2°C. Αυτό έχει συμβεί μόνο λίγες φορές από το 1950 και μόνο μία φορά οι θερμοκρασίες έχουν ξεπεράσει τους 2,5°C.
Όσο υψηλότερα ανεβαίνει η θερμοκρασία, τόσο μεγαλύτερη είναι η πιθανότητα οι επιπτώσεις από το Ελ Νίνιο να υπερτροφοδοτηθούν. Υπάρχει 63% πιθανότητα αυτό το Ελ Νίνιο να γίνει τόσο έντονο αργά το φθινόπωρο και νωρίς τον χειμώνα που «θα κατατασσόταν μεταξύ των μεγαλύτερων φαινομένων Ελ Νίνιο στα ιστορικά αρχεία που χρονολογούνται από το 1950», σύμφωνα με τη NOAA.
Ο Δρ Πολ Ράουντι, καθηγητής ατμοσφαιρικών και περιβαλλοντικών επιστημών στο Πολιτειακό Πανεπιστήμιο της Νέας Υόρκης στο Όλμπανι, έγραψε τον Απρίλιο ότι υπάρχει «πραγματική δυνατότητα για το ισχυρότερο φαινόμενο Ελ Νίνιο εδώ και 140 χρόνια». Ο Δρ Άντι Χέιζελτον, αναπληρωτής επιστήμονας στο Πανεπιστήμιο του Μαϊάμι, πρόσθεσε: «Όλα τα μοντέλα και οι παρατηρήσεις δείχνουν προς την ίδια κατεύθυνση: ένα πολύ ισχυρό Ελ Νίνιο με σημαντικές επιπτώσεις στο παγκόσμιο κλίμα φέτος».
«Κάθε Ελ Νίνιο δεν είναι το ίδιο. Κάθε ένα είναι μοναδικό με το δικό του αποτύπωμα στον καιρό μας», δήλωσε ο Κεν Γκράχαμ, διευθυντής της Εθνικής Μετεωρολογικής Υπηρεσίας (NWS) της NOAA, σε ανακοίνωσή του.
Στις Ηνωμένες Πολιτείες, οι επιπτώσεις του Ελ Νίνιο γίνονται αισθητές διαφορετικά ανά περιοχή. Στον νότο, ιστορικά έχει προκαλέσει πιο θυελλώδη καιρό. Ενώ στη δυτική ακτή, σχετίζεται με υγρό χειμώνα, πλημμύρες από παλίρροιες και ανθίσεις φυκιών. Στην ανατολική ακτή, συχνά εξασθενεί την περίοδο τυφώνων του Ατλαντικού, ενώ αυξάνει την τυφωνική δραστηριότητα στον Ειρηνικό. Στα βόρεια Βραχώδη Όρη και τον νοτιοδυτικό τομέα – που αντιμετωπίζουν σοβαρή λευκή ξηρασία (έλλειψη χιονιού) – το Ελ Νίνιο μπορεί να παράγει ισχυρές καλοκαιρινές βροχές.
Αν και οι επιπτώσεις του θα μπορούσαν να ποικίλλουν, οι επιστήμονες συμφωνούν ότι η περίοδος 2026-2027 θα μπορούσε να δει ένα από τα μεγαλύτερα Ελ Νίνιο στη σύγχρονη ιστορία.
«Το πιο πρόσφατο Ελ Νίνιο, το 2023-24, ήταν ένα από τα πέντε ισχυρότερα στην καταγραφή και έπαιξε ρόλο στις παγκόσμιες θερμοκρασίες-ρεκόρ που είδαμε το 2024», δήλωσε η Σελέστ Σάουλο, Γενική Γραμματέας του Παγκόσμιου Μετεωρολογικού Οργανισμού, σε γραπτή δήλωση.
Το καιρικό μοτίβο του Ελ Νίνιο συμβαίνει συνήθως κάθε δύο με επτά χρόνια και διαρκεί εννέα έως δώδεκα μήνες.
Οι κατακλυσμιαίες βροχές θα μπορούσαν να αποτελέσουν ευπρόσδεκτη ανακούφιση για τις άνυδρες πολιτείες των ΗΠΑ που ελπίζουν ότι οι ελλείψεις ύδρευσης που προκλήθηκαν από το φετινό δραματικό χιονοστρώμα (χιόνι που έχει συσσωρευτεί) θα μπορούσαν να αντισταθμιστούν από έναν ισχυρό καλοκαιρινό μουσώνα και έναν πιο υγρό χειμώνα του επόμενου έτους. Αλλά όπως δήλωσε ο Τομ Ντι Λιμπέρτο, κλιματολόγος και διευθυντής μέσων του Climate Central, σε ενημέρωση των μέσων τον Απρίλιο, αυτές οι ξηρές συνθήκες τροφοδοτούνται σε μεγάλο βαθμό από τη ζέστη και είναι λιγότερο πιθανό αυτές οι περιοχές να πάρουν ανάσα από τις αυξανόμενες θερμοκρασίες.
Οι ειδικοί έχουν επίσης δηλώσει ότι, το πιο καταστροφικό, οι ξηρές λεκάνες νερού δεν θα μπορέσουν να ανακάμψουν μετά από μία μόνο υγρή περίοδο. Αυτό ισχύει ιδιαίτερα για τον νοτιοδυτικό τομέα των ΗΠΑ, όπου ορισμένες ταμιευτήρες βρίσκονται στο χαμηλότερο επίπεδο όλων των εποχών.
«Το γεγονός ότι περιμένουμε μια μεγάλης κλίμακας αλλαγή στο κλιματικό μοτίβο δεν σημαίνει απαραίτητα ότι θα δούμε την ξηρασία να εξαλείφεται πλήρως», δήλωσε ο Δρ Τζοέλ Λίσονμπι, ανώτερος αναπληρωτής επιστήμονας στο Συνεργατικό Ινστιτούτο Έρευνας του Πανεπιστημίου του Κολοράντο στο Μπόλντερ. «Θα έπρεπε να είναι εξαιρετικά υγρό», πρόσθεσε. «Αυτό θα σήμαινε επίσης πλημμύρες και την καταστροφή και πιθανή απώλεια ζωών που συνοδεύει».
Μια γυναίκα φυτεύει σπόρους δέντρου Thapyay (γνωστά ως είδη Syzygium ή Eugenia) σε ένα αγρόκτημα στο Twante, Γιανγκόν, Μιανμάρ, 4 Ιουνίου 2026. Ο ΟΗΕ και οι μετεωρολογικές υπηρεσίες έχουν προειδοποιήσει ότι η Μιανμάρ αντιμετωπίζει ακραίους καιρικούς κινδύνους λόγω της ενίσχυσης των νοτιοδυτικών μουσώνων και του αναδυόμενου Ελ Νίνιο. Ο συνδυασμός αυτός φέρνει σοβαρές απειλές για καταρρακτώδεις βροχοπτώσεις και ξαφνικές πλημμύρες σε εθνικό επίπεδο, παράλληλα με επικίνδυνα υψηλές θερμοκρασίες και συνθήκες ξηρασίας τους επόμενους μήνες. EPA/NYEIN CHAN NAING
Στις ΗΠΑ, το Ελ Νίνιο έχει συσχετιστεί με πιο θυελλώδη καιρό στον νότο, αυξημένο κίνδυνο πλημμυρών από παλίρροιες, ανθίσεις φυκιών στη δυτική ακτή και αλλαγές στα μεταναστευτικά πρότυπα της θαλάσσιας ζωής. Αλλά οι συνθήκες επηρεάζουν τον καιρό σε όλο τον κόσμο μεταβάλλοντας τα ρεύματα αεροχειμάρρου (jet streams) και αλλάζοντας τα πρότυπα βροχόπτωσης, τα οποία μπορούν να οδηγήσουν σε πιο σοβαρές καταιγίδες, αυξημένες θερμοκρασίες και ξηρασία.
«Κάθε Ελ Νίνιο δεν είναι το ίδιο. Κάθε ένα είναι μοναδικό με το δικό του αποτύπωμα στον καιρό μας», δήλωσε ο Κεν Γκράχαμ, διευθυντής της Εθνικής Μετεωρολογικής Υπηρεσίας (NWS) της NOAA, σε ανακοίνωσή του. «Η προηγμένη παρακολούθηση και η βελτιωμένη κατανόηση των προτύπων του Ελ Νίνιο επιτρέπουν στην NWS να προβλέπει καλύτερα και να προετοιμάζει καλύτερα το κοινό και τους βασικούς μας συνεργάτες για το τι πρόκειται να συμβεί».
Επηρεάζει τα καιρικά πρότυπα φέρνοντας «πολλή επιπλέον θερμότητα στην επιφάνεια, τροφοδοτώντας πολλά ακραία φαινόμενα για πολλά μέρη σε όλο τον κόσμο», δήλωσε η Άμπι Φρέιζερ, κλιματολόγος στο Πανεπιστήμιο Κλαρκ.
Είπε ότι «μπορεί να γίνει πολύ σοβαρή πολύ γρήγορα», ειδικά στον Ειρηνικό.
Οι επιπτώσεις ποικίλλουν ανά περιοχή. Το Ελ Νίνιο συχνά εξασθενεί – αλλά δεν εξαλείφει – τη δραστηριότητα της περιόδου τυφώνων στον Ατλαντικό, αλλά την αυξάνει στον Ειρηνικό. Έτσι, ενώ η ανατολική ακτή των ΗΠΑ και η ακτή του Κόλπου μπορεί να έχουν μια ανάσα, η Χαβάη και άλλα νησιά βρίσκονται σε μεγαλύτερο κίνδυνο, δήλωσε η Φρέιζερ. Τυπικά οδηγεί σε έναν πιο υγρό χειμώνα στην Καλιφόρνια.
Η Μέση Ανατολή, που πλήττεται από ξηρασία, θα μπορούσε να ωφεληθεί, δήλωσαν κλιματολόγοι. Αλλού τα πράγματα είναι πιο επικίνδυνα. Τμήματα της δυτικής Νότιας Αμερικής – όπου τα πρώτα Ελ Νίνιο παρατηρήθηκαν πριν από δεκαετίες – συχνά δέχονται έντονες βροχοπτώσεις και πλημμύρες, μαζί με έναν επιπλέον θερμό καλοκαίρι. Η Ινδία αντιμετωπίζει πιο έντονους καύσωνες, ενώ ξηρασία, πυρκαγιές και ζέστη απειλούν την Αυστραλία.
Η βορειοανατολική Αφρική πιθανότατα θα υποστεί απότομη εναλλαγή καιρού από έντονη ξηρασία σε επικίνδυνα έντονες βροχοπτώσεις, δήλωσε ο Μουχάμαντ Αζχάρ Εχσάν, κλιματολόγος στο Πανεπιστήμιο Κολούμπια και ειδικός σε θέματα Ελ Νίνιο.
Τα Ελ Νίνιο μπορούν να ωφελήσουν τη γεωργική βιομηχανία των ΗΠΑ, δήλωσε ο Τζον Γκότσαλκ, επικεφαλής επιχειρησιακού κλάδου στο Κέντρο Πρόγνωσης Κλίματος της NOAA.
Ο Μάικλ Φεράρι, μετεωρολόγος και επικεφαλής έρευνας στην επενδυτική εταιρεία Moby, δήλωσε ότι οι συνθήκες για σιτηρά και σπόρους, ιδιαίτερα σόγια, φαίνονται ευνοϊκές σε 18 μεγάλες πολιτείες καλλιέργειας, αλλά είναι πιο ανάμεικτες όσον αφορά τα γαλακτοκομικά και τα βοοειδή.
Αλλά οι ειδικοί προειδοποιούν ότι οι συνθήκες μπορεί να οδηγήσουν σε σοκ στην παγκόσμια προσφορά τροφίμων, με καλλιέργειες όπως το καλαμπόκι και το ρύζι να είναι ιδιαίτερα ευάλωτες στο Ελ Νίνιο, και η ξηρασία να μειώνει την παραγωγή τροφίμων στη Νότια Αφρική, την Ινδία, την Ινδονησία, το Βιετνάμ και τη Βραζιλία.
Τα βόρεια Βραχώδη Όρη και ο νοτιοδυτικός τομέας – όπου υπάρχει «εκτός διαγραμμάτων» λευκή ξηρασία (έλλειψη χιονιού) – θα μπορούσαν να λάβουν ισχυρές καλοκαιρινές βροχές, δήλωσε ο Γκότσαλκ. Το μεγαλύτερο αποτέλεσμα στις ΗΠΑ είναι συχνά τον χειμώνα, όταν ο νότος μπορεί να γίνει πιο υγρός και ο βορειοδυτικός Ειρηνικός πιο θερμός και ξηρός.
Αλλά συνολικά, οι θερμοκρασίες που αυξάνονται από το καιρικό μοτίβο μπορούν να περιορίσουν την αμερικανική οικονομική ανάπτυξη, δήλωσε ο Μάρσαλ Μπερκ, κλιματολόγος οικονομολόγος του Στάνφορντ. Αρκετοί κλιματολόγοι προβλέπουν ότι το 2027 θα είναι το θερμότερο έτος στην καταγραφή λόγω των καθυστερημένων επιπτώσεων αυτού του Ελ Νίνιο, το οποίο αναμένεται να κορυφωθεί το φθινόπωρο ή τον χειμώνα.
Πηγή: The Guardian