Δορυφορική εικόνα δείχνει εισόδους σηράγγων στο όρος Pickaxe κοντά στο Natanz, Ιράν, στις 30 Ιουνίου 2026. Vantor/Reuters
Ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ συνεχίζει να ισχυρίζεται ότι οι ΗΠΑ θα επιτεθούν στο Όρος της Αξίνας (Pickaxe Mountain) του Ιράν – στρέφοντας την προσοχή στην υπόγεια πυρηνική εγκατάσταση όπου το Ισραήλ πιστεύει ότι η Τεχεράνη έχει αποθηκεύσει μέρος του αποθέματος εμπλουτισμένου ουρανίου της και προηγμένες φυγοκεντρικές μηχανές εμπλουτισμού.
«Θα χτυπήσουμε αυτή την περιοχή πολύ πιθανόν πολύ σύντομα. Και δεν υπάρχει τίποτα που μπορούν να κάνουν γι’ αυτό», δήλωσε ο Τραμπ την Τρίτη. Σε απάντηση, η Τεχεράνη προειδοποίησε ότι οποιαδήποτε επίθεση των ΗΠΑ σε ιρανικές πυρηνικές εγκαταστάσεις θα αντιμετωπιστεί ως επέκταση του πολέμου στην περιοχή, μετέδωσαν τα κρατικά μέσα ενημέρωσης νωρίς την Τετάρτη.
Το Pickaxe Mountain είναι μια ισχυρά οχυρωμένη εγκατάσταση που βρίσκεται βαθιά υπόγεια στο κέντρο της χώρας, περίπου ένα μίλι νότια της εγκατάστασης εμπλουτισμού ουρανίου της Νατάνζ που είχε προηγουμένως βομβαρδιστεί από τις ΗΠΑ και το Ισραήλ – καθιστώντας την έναν δύσκολο στόχο για τις ΗΠΑ και το Ισραήλ, και για οποιαδήποτε πιθανή χερσαία επιχείρηση.
Η εγκατάσταση είναι θαμμένη τουλάχιστον 100 μέτρα (328 πόδια) κάτω από ένα μεγάλο βουνό που ονομάζεται Kuh-e Kolang Gaz La, με το Kolang να μεταφράζεται σε Αξίνα, σύμφωνα με το Ινστιτούτο Επιστήμης και Διεθνούς Ασφάλειας (ISIS).
Η κατασκευή της εγκατάστασης ξεκίνησε το 2020· τότε, το Ιράν δήλωσε την εγκατάσταση στον Διεθνή Οργανισμό Ατομικής Ενέργειας των Ηνωμένων Εθνών ως μια μελλοντική εγκατάσταση για τη συναρμολόγηση των φυγοκεντρικών μηχανών που παράγουν πυρηνικά καύσιμα.
Η εγκατάσταση περιβάλλεται σε μεγάλο βαθμό από μυστήριο· δεν υπάρχουν διαθέσιμα σχέδια στο κοινό, και οι ειδικοί αντλούν σε μεγάλο βαθμό τις γνώσεις τους αναλύοντας δορυφορικές εικόνες. Μέσω αυτών των εικόνων, το ISIS ανέφερε σε πρόσφατη έκθεση, γνωρίζουμε ότι η εγκατάσταση διαθέτει πολλά συγκροτήματα σηράγγων, μια μεγάλη περίμετρο ασφαλείας και εισόδους που έχουν ενισχυθεί με σκυρόδεμα για προστασία από πιθανές αεροπορικές επιδρομές.
Η εγκατάσταση πιστεύεται ότι δεν είναι ακόμη λειτουργική, με τις κατασκευές να συνεχίζονται. Αυτές οι προσπάθειες μπορεί να έχουν ενταθεί τον περασμένο χρόνο, με την κατασκευή να αυξάνεται αφότου το Ισραήλ και οι ΗΠΑ έπληξαν άλλες πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράν τον Ιούνιο του 2025. Μεταξύ των εγκαταστάσεων που χτυπήθηκαν ήταν το συγκρότημα εμπλουτισμού ουρανίου της Νατάνζ, μόλις λίγα μίλια από το Pickaxe Mountain.
Υπάρχουν διάφοροι πιθανοί λόγοι για αυτή την αυξημένη δραστηριότητα στην τοποθεσία της Αξίνας, δήλωσε το Κέντρο Στρατηγικών και Διεθνών Μελετών. Το Ιράν θα μπορούσε να κατασκευάζει φυγοκεντρικές μηχανές, όπως είπε στα Ηνωμένα Έθνη ότι θα έκανε· θα μπορούσε να διευρύνει την αποστολή του, μεταφέροντας εργασίες από τις άλλες κατεστραμμένες εγκαταστάσεις· ή θα μπορούσε να δημιουργεί μια μυστική εγκατάσταση για τον εμπλουτισμό ουρανίου, ένα βασικό συστατικό για την κατασκευή πυρηνικών όπλων.
Οι ισραηλινές υπηρεσίες πληροφοριών πιστεύουν ότι το Ιράν μετέφερε μέρος του αποθέματος εμπλουτισμένου ουρανίου του και προηγμένες φυγοκεντρικές μηχανές εμπλουτισμού στο Pickaxe Mountain μετά τις επιθέσεις του περασμένου Ιουνίου, δήλωσε στο CNN μια ισραηλινή πηγή με γνώση του θέματος.
Κατά τη διάρκεια αυτού του 12ήμερου πολέμου, το Ισραήλ έπληξε τρεις βασικές ιρανικές πυρηνικές εγκαταστάσεις – τη Νατάνζ, το Ισφαχάν και το Φορντό – και σκότωσε αρκετούς κορυφαίους επιστήμονες που συμμετείχαν στην έρευνα και ανάπτυξη πυρηνικών όπλων. Οι ΗΠΑ εντάχθηκαν στη μάχη προς το τέλος του πολέμου, πλήττοντας τις ίδιες τρεις εγκαταστάσεις με πολύ πιο ισχυρές βόμβες, επιθέσεις κατά τις οποίες ο Τραμπ ισχυρίστηκε ότι οι πυρηνικές δυνατότητες του Ιράν είχαν «εξαλειφθεί». Αλλά ούτε οι ΗΠΑ ούτε το Ισραήλ έπληξαν το Pickaxe Mountain.
Μεταγενέστερες πληροφορίες των ΗΠΑ και των Ηνωμένων Εθνών υποδηλώνουν ότι τμήματα του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν παραμένουν άθικτα, αν και κατεστραμμένα. Και έκτοτε έχει γίνει κοινός στόχος τόσο των ΗΠΑ όσο και του Ισραήλ είτε να αναγκάσουν το Ιράν να διαθέσει το απόθεμά του σχεδόν 1.000 λιβρών άκρως εμπλουτισμένου ουρανίου, είτε να το πάρουν από αυτό.
Το CNN είχε προηγουμένως αναφέρει ότι το Ιράν είχε εντείνει δραματικά τις προσπάθειες να αποκλείσει την κρύπτη του ουρανίου σχεδόν βαθμού κατασκευής βόμβας, καταρρέοντας σκόπιμα σήραγγες και τοποθετώντας παγίδες με εκρηκτικές νάρκες στις εισόδους.
Όταν ρωτήθηκε την Τρίτη αν το Ιράν είχε μεταφέρει τις προηγμένες φυγοκεντρικές του μηχανές στο Pickaxe Mountain, ο Τραμπ φάνηκε να υποβαθμίζει τις ισραηλινές αναφορές, λέγοντας: «Δεν το έχουμε καταγεγραμμένο».
Νωρίτερα τον Ιούλιο, μια ανώτερη πηγή ασφαλείας στην Τεχεράνη δήλωσε στο CNN ότι οι ισχυρισμοί περί πυρηνικών δραστηριοτήτων στο Pickaxe Mountain είναι ψευδείς.
Το Ιράν διατηρεί ότι το πυρηνικό του πρόγραμμα είναι αποκλειστικά για ειρηνικούς ενεργειακούς σκοπούς και σχεδιάζει να κατασκευάσει πρόσθετους πυρηνικούς σταθμούς για να καλύψει τις εγχώριες ενεργειακές ανάγκες και να απελευθερώσει περισσότερο πετρέλαιο για εξαγωγή.
Οι αναλυτές έχουν ανάμεικτες απόψεις.
Μια ειδικός μη διάδοσης, η Andrea Stricker, δήλωσε στο CNN ότι ο Τραμπ θα πρέπει να δράσει για να απενεργοποιήσει το Pickaxe Mountain για να αποτρέψει το Ιράν από το να «ανασυγκροτήσει μια επιλογή εμπλουτισμού ή πυρηνικών όπλων, και να έχει πρόσβαση σε χιλιάδες φυγοκεντρικές μηχανές που αντιπροσωπεύουν τα απομεινάρια του πυρηνικού του προγράμματος».
Ενώ μια χερσαία επιχείρηση θα ήταν πολύπλοκη, η έκθεση του ISIS επεσήμανε διάφορες πιθανές οδούς επίθεσης.
Η μυστική εγκατάσταση θα χρειαζόταν εξαερισμό, θέρμανση, ψύξη, παραδόσεις, παροχή ρεύματος και προσωπικό – τα οποία παρουσιάζουν όλα «ευπάθειες που οι ΗΠΑ και το Ισραήλ φαίνεται ότι θα μπορούσαν να εκμεταλλευτούν», ανέφερε.
Ωστόσο, τα πλήγματα μπορεί να μην έχουν το επιθυμητό αποτέλεσμα επειδή το κεντρικό τμήμα της εγκατάστασης είναι πιθανότατα βαθιά θαμμένο.
Ο James Acton, ο οποίος συνδιευθύνει το πρόγραμμα πυρηνικής πολιτικής του Ιδρύματος Carnegie, ανάρτησε στο X ότι αμφιβάλλει αν οι ΗΠΑ μπορούν να κάνουν πολλά περισσότερα από το να καταρρεύσουν σήραγγες πρόσβασης στην εγκατάσταση του Pickaxe Mountain. «Αυτό δεν αλλάζει τα δεδομένα», δήλωσε ο Acton.
Πηγή: CNN