Η επικίνδυνη νέα φάση του πολέμου στο Ιράν ανατρέπει όλα τα δεδομένα στην αγορά πετρελαίου

Η αγορά πετρελαίου έχει αποδειχθεί πεισματικά ανθεκτική, αλλά αυτή η αντοχή αντιμετωπίζει τη μεγαλύτερη απειλή της από την έναρξη του πολέμου των ΗΠΑ στο Ιράν.

Οι αξιοσημείωτες εναλλακτικές λύσεις της ενεργειακής βιομηχανίας στο μεγαλύτερο σοκ πετρελαίου που έχει γνωρίσει ποτέ ο κόσμος έχουν προστατεύσει τους καταναλωτές από μια κρίση πληθωρισμού και προσιτότητας. Κατά τη διάρκεια του πολέμου, οι τιμές του αργού πετρελαίου ανέβηκαν ανήσυχα υψηλά, αν και ποτέ δεν έφτασαν τα 128 δολάρια το βαρέλι που σημειώθηκαν το 2022 ή το ιστορικό ρεκόρ των 146 δολαρίων το βαρέλι ακριβώς πριν από τη Μεγάλη Ύφεση του 2008.

Αλλά εξαιρετική πίεση συσσωρεύεται στη Μέση Ανατολή και η νέα κλιμάκωση θα μπορούσε να στείλει το πετρέλαιο πέρα από αυτά τα αμφισβητούμενα ορόσημα.

«Η σύγκρουση έχει εισέλθει σε μια σαφώς πιο επικίνδυνη φάση», δήλωσε η Χελίμα Κροφτ, επικεφαλής παγκόσμιας στρατηγικής στην RBC Capital Markets. «Θα μπορούσε να αλλάξει το σκεπτικό του στρατοπέδου που λέει “η αγορά βρίσκει πάντα μια λύση”».

Την Πέμπτη, το πετρέλαιο ξεπέρασε τα 100 δολάρια για πρώτη φορά από τον Μάιο. Οι τιμές της βενζίνης είναι πλέον σταθερά πάνω από τα 4 δολάρια και το ντίζελ πάνω από τα 5,20 δολάρια το γαλόνι. Η αγορά ομολόγων σηματοδοτεί ότι ανησυχεί περισσότερο για ένα πρόβλημα πληθωρισμού τώρα από οποιαδήποτε στιγμή κατά τη διάρκεια της δεύτερης θητείας του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ.

Κάθε ένας από τους παράγοντες που είχαν εμποδίσει το πετρέλαιο να εκτοξευθεί τους τελευταίους πέντε μήνες είτε έχει εξασθενήσει είτε έχει εξαφανιστεί. Το τέρας των υψηλών τιμών πετρελαίου απειλεί να σπάσει τα δεσμά του.

Η εξαγωγή πετρελαίου

• Παλιά ιστορία: Το πετρέλαιο παρακάμπτει τη ζώνη σύγκρουσης μέσω της Ερυθράς Θάλασσας.

• Νέα ιστορία: Το πετρέλαιο αποκόπτεται σε δύο κρίσιμα σημεία συμφόρησης.

Οι επιθέσεις του Ιράν σε δεξαμενόπλοια στα Στενά του Ορμούζ έχουν παγώσει το μεγαλύτερο μέρος της κυκλοφορίας αργού μέσω αυτού του κρίσιμου πλωτού δρόμου. Έτσι, η αγορά έγινε δημιουργική και διοχέτευσε περίπου 7 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου την ημέρα μέσω αγωγών προς την Ερυθρά Θάλασσα, τα οποία κανονικά θα προορίζονταν για τον Περσικό Κόλπο, σύμφωνα με την JPMorgan.

Τώρα, αυτές οι εναλλακτικές λύσεις των αγωγών είναι ευάλωτες, σημείωσε η Capital Economics. Ο αποκλεισμός των Χούθι στα Στενά του Μπαμπ ελ Μάντεμπ έχει φράξει ένα άλλο σημείο εξόδου για περίπου 5 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα σαουδαραβικού πετρελαίου.

Οι Σαουδάραβες μπορούν να ανακατευθύνουν αυτό το πετρέλαιο βόρεια μέσω της Διώρυγας του Σουέζ, αλλά τα μεγαλύτερα, πλήρως φορτωμένα δεξαμενόπλοια δεν μπορούν να περάσουν από εκεί λόγω περιορισμών βάθους, σημείωσε η Νατάσα Κανέβα, επικεφαλής παγκόσμιας στρατηγικής εμπορευμάτων στην JPMorgan. Ακόμη κι αν το πετρέλαιο τοποθετηθεί σε μικρότερα δεξαμενόπλοια, η διαδρομή μέσω της Μεσογείου και γύρω από την Αφρική μετατρέπει ένα τυπικό ταξίδι τεσσάρων εβδομάδων σε οκτώ εβδομάδων.

Ασφάλιση

• Παλιά: Οι ασφαλιστές χρέωναν στα πλοία ένα βαρύ πολεμικό ασφάλιστρο.

• Νέα: Τα συμβόλαια δεν θα καλύπτουν πλέον πλοία που πληρώνουν τέλος στο Ιράν.

Τα πλοία που επιθυμούσαν να εξέλθουν από τα Στενά του Ορμούζ κατά τη διάρκεια του πολέμου έπρεπε να πληρώσουν υψηλά ασφάλιστρα – αλλά τουλάχιστον μπορούσαν να ασφαλιστούν. Η Lloyd’s Market Association, μια ομάδα που εκπροσωπεί ναυτικούς ασφαλιστικούς πράκτορες, έθεσε υπό αμφισβήτηση την Πέμπτη κατά πόσον τα πλοία που εξέρχονται από τα στενά θα μπορούν να λαμβάνουν συμβόλαια στο εξής.

Το Ιράν έχει δηλώσει ότι σχεδιάζει να επιβάλει εκ νέου διόδια 1 έως 2 δολαρίων ανά βαρέλι πετρελαίου, αποφέροντας εκατομμύρια δολάρια ανά πλοίο στο καθεστώς. Αυτό ενέχει ένα απαράδεκτο ρίσκο για τους ασφαλιστές, δήλωσε η LMA σε μια νέα ρήτρα για τα ναυτιλιακά συμβόλαια: Η πληρωμή διοδίων στο Ιράν είναι παράνομη, διότι παραβιάζει τις κυρώσεις των ΗΠΑ.

Η πληρωμή διοδίων μπορεί να ακυρώσει ολόκληρο το ασφαλιστήριο συμβόλαιο ενός πλοίου, δημιουργώντας έναν εξαιρετικό κίνδυνο για τις ναυτιλιακές εταιρείες. Δεδομένου ότι το Ιράν επιμένει ότι έχει το δικαίωμα να επιτίθεται σε πλοία που επιχειρούν να εξέλθουν χωρίς πληρωμή, τα πλοία ουσιαστικά δεν έχουν καμία διέξοδο από τα στενά.

Διεύρυνση του πεδίου

• Παλιά: Η πετρελαϊκή σύγκρουση ήταν απομονωμένη στη Μέση Ανατολή.

• Νέα: Η Ρωσία αποτελεί σημαντικό μέρος του ενεργειακού προβλήματος.

Οι ουκρανικές επιθέσεις με μη επανδρωμένα αεροσκάφη σε ρωσικά διυλιστήρια και στον τερματικό σταθμό του Αγωγού Κασπίας στη Μαύρη Θάλασσα έχουν δημιουργήσει ένα σημαντικό νέο πρόβλημα για την παγκόσμια ενεργειακή αγορά.

Οι επιθέσεις προκάλεσαν μια τεράστια έλλειψη καυσίμων στη Ρωσία, οδηγώντας τη χώρα να απαγορεύσει τις εξαγωγές ντίζελ. Αυτό αφαίρεσε μια τεράστια ποσότητα καυσίμου από την αγορά: Πριν από την απαγόρευση, η Ρωσία εξήγαγε 800.000 βαρέλια ντίζελ την ημέρα – το 12% των παγκόσμιων αποστολών ντίζελ, σύμφωνα με τον Άντι Λάιποου, πρόεδρο της Lipow Oil Associates.

Οι ουκρανικές επιθέσεις στη Μαύρη Θάλασσα έχουν επίσης πλήξει την προσφορά αργού πετρελαίου τη χειρότερη δυνατή στιγμή. Ο αγωγός δεν παράγει τεράστιες ποσότητες πετρελαίου, αλλά απειλεί να αφαιρέσει 1,7 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα από την παγκόσμια αγορά πετρελαίου ακριβώς τη στιγμή που εκατομμύρια βαρέλια μέσω των εναλλακτικών διαδρομών των Στενών του Ορμούζ αποκόπτονται.

Αποθέματα

• Παλιά: Ο κόσμος είχε υπερπροσφορά πετρελαίου.

• Νέα: Τα αποθέματα αργού φτάνουν σε κρίσιμα χαμηλά επίπεδα.

Η πιο θεμελιώδης διαφορά μεταξύ της έναρξης του πολέμου με το Ιράν και της τρέχουσας κατάστασης: η ποσότητα πετρελαίου στην παγκόσμια αποθήκευση. Τα αποθέματα αργού βρίσκονταν σε ιστορικά υψηλά επίπεδα πριν από τον πόλεμο, αλλά έχουν μειωθεί κατά 1,3 δισεκατομμύρια βαρέλια τους τελευταίους πέντε μήνες, σύμφωνα με τον Νταν Πίκερινγκ, επικεφαλής επενδύσεων στην Pickering Energy Partners.

Αυτό είναι ένα ιδιαίτερο πρόβλημα για τις Ηνωμένες Πολιτείες: Το Στρατηγικό Απόθεμα Πετρελαίου των ΗΠΑ έχει μειωθεί κατά 116 εκατομμύρια βαρέλια από την άνοιξη στο χαμηλότερο επίπεδό του από το 1983. Έχει μόλις άλλα 60 εκατομμύρια βαρέλια να διαθέσει πριν φτάσει στο ελάχιστο όριο που ορίζεται από το Κογκρέσο.

Τα εμπορικά αποθέματα των ΗΠΑ πλησιάζουν επίσης τα λειτουργικά τους ελάχιστα, όπου η φυσική δεν επιτρέπει πλέον στις πετρελαϊκές εταιρείες να ωθούν το πετρέλαιο μέσω των αγωγών μόνο με τη βαρύτητα. Είναι μια πραγματικότητα για την οποία ο Τραμπ είπε τον Ιούνιο ότι θα μπορούσε να δημιουργήσει μια «οικονομική καταστροφή» που θα τον έφερνε σε σύγκριση με τον Πρόεδρο της Ύφεσης Χέρμπερτ Χούβερ.

Και αυτή τη φορά δεν έρχεται διάσωση από το πετρέλαιο που έχει παγιδευτεί στα Στενά του Ορμούζ. Πάνω από 200 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου διέφυγαν από τα στενά τον Ιούνιο κατά τη διάρκεια της σύντομης εκεχειρίας. Τώρα, μόνο 44 πλοία βρίσκονται μέσα στα στενά, σε σύγκριση με 97 ακριβώς πριν από το Μνημόνιο Συνεννόησης, σύμφωνα με τον Ναβίν Ντας, αναλυτή στην Kpler.

Το ζήτημα του χρονισμού

• Παλιά: Η Κίνα έχει αρκετό πετρέλαιο σε αποθήκες για να αντέξει την κρίση.

• Νέα: Η Κίνα δεν μπορεί να αντέξει για πάντα.

Η ζήτηση για πετρέλαιο κατέρρευσε τους τελευταίους πέντε μήνες, κυρίως επειδή η Κίνα είχε την προνοητικότητα να αποθεματοποιήσει πετρέλαιο πριν από τον πόλεμο, ώστε να μην χρειαστεί να εισάγει τόσο πολύ σε υψηλές τιμές.

Αλλά η Κίνα δεν μπορεί να βασιστεί τόσο πολύ στα αποθέματά της για πολύ περισσότερο. Έχει περίπου τρεις με τέσσερις μήνες πριν χρειαστεί να αυξήσει τις εισαγωγές της, δήλωσε η Κανέβα.

Έτσι τώρα, η αγορά πετρελαίου βρίσκεται σε έναν αγώνα ενάντια στον χρόνο. Οι τιμές παραμένουν σχετικά υποτονικές λαμβάνοντας υπόψη τις στενές θεμελιώδεις συνθήκες. Η καταστροφή της ζήτησης εξακολουθεί κατά κύριο λόγο να υπερισχύει των περιορισμών στην προσφορά.

Αλλά οι τιμές θα συνεχίσουν να ανεβαίνουν εάν το status quo παραμείνει, σύμφωνα με τον Ντάαν Στρούιβεν, επικεφαλής έρευνας πετρελαίου στην Goldman Sachs. Πιστεύει ότι το πετρέλαιο θα μπορούσε να δοκιμάσει τα υψηλά του 2022, πάνω από τα 120 δολάρια το βαρέλι, μέχρι τον Οκτώβριο.

Η Κροφτ πιστεύει ότι η απειλή είναι ακόμη μεγαλύτερη: Εάν ξεσπάσει ένας πλήρης περιφερειακός πόλεμος, το πετρέλαιο θα μπορούσε να σημειώσει νέο ρεκόρ πάνω από τα 150 δολάρια το βαρέλι.

Πηγή: CNN