Δύο φορές την ημέρα, η Λιούμποβ Μαρτινένκο εγκαταλείπει το υπόγειο μαιευτήριο όπου εργάζεται στη Χερσώνα της Ουκρανίας και επιβιβάζεται σε ασθενοφόρο για να μεταφέρει γεύματα από ένα άλλο νοσοκομείο της πόλης. Η διαδρομή περνά μέσα από τη λεγόμενη «κόκκινη ζώνη», κοντά στον ποταμό Δνείπερο και στις ρωσικές δυνάμεις που βρίσκονται στην απέναντι όχθη.
Στις 4 Ιουνίου, λίγο πριν από το μεσημέρι, το όχημα μπήκε στον χώρο του δημοτικού κλινικού νοσοκομείου Λουτσάνσκι, όπως έκανε κάθε μέρα. Όμως αυτή τη φορά η Μαρτινένκο, που εργάζεται και ως μαία, άκουσε έναν παράξενο ήχο στον αέρα.
«Πετάει!» φώναξε ο οδηγός, όταν αντιλήφθηκε ότι ένα drone πλησίαζε.
«Ήταν τόσο κοντά, μόλις λίγα μέτρα μακριά. Ένα ιπτάμενο κουτί με ένα μαύρο μάτι», περιγράφει η ίδια.
Ο οδηγός έκανε απότομα όπισθεν, όμως το drone κατευθύνθηκε προς το μέρος τους και χτύπησε την πλευρά του ασθενοφόρου, προκαλώντας έκρηξη. Ζαλισμένη από το ωστικό κύμα, η Μαρτινένκο έτρεξε σε μια κοντινή κλινική φωνάζοντας ότι ο οδηγός είχε σκοτωθεί. Τελικά, και οι δύο επέζησαν, έχοντας μόνο ελαφρά τραύματα από θραύσματα και συμπτώματα διάσεισης.
Το ασθενοφόρο, δωρεά από την Ιταλία, έφερε ξεκάθαρα τα διακριτικά της ιατρικής βοήθειας: την ένδειξη “ambulanza” και έναν κόκκινο σταυρό στην οροφή το διεθνώς αναγνωρισμένο σύμβολο προστασίας και ουδετερότητας. Η ίδια η Μαρτινένκο φορούσε κόκκινο αλεξίσφαιρο γιλέκο, όπως συνηθίζουν οι εργαζόμενοι στις υγειονομικές υπηρεσίες της πρώτης γραμμής για να αναγνωρίζονται.
«Αν ο οδηγός δεν είχε αντιδράσει τόσο γρήγορα, το drone θα είχε χτυπήσει το μπροστινό μέρος του οχήματος και πιθανότατα θα είχαμε πεθάνει», λέει. «Οι Ρώσοι χειριστές επιτέθηκαν με ακρίβεια μέσα στον χώρο του νοσοκομείου και δεν είναι η πρώτη φορά που δέχεται επίθεση».
Η επίθεση αυτή αποτελεί μέρος μιας αυξανόμενης παγκόσμιας τάσης: των χτυπημάτων εναντίον υγειονομικών εργαζομένων και υποδομών υγείας σε εμπόλεμες περιοχές. Από το Σουδάν και τη Μιανμάρ μέχρι τη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό και το Αφγανιστάν, τέτοια περιστατικά έχουν υπερδιπλασιαστεί παγκοσμίως από το 2021.
From #Ukraine and #Sudan to #Gaza: why have #hospitals become a target of war? https://t.co/tgazFocSjZ
— #War_in_Ukraine #Facts #Opinions #Trends #Kharkiv (@HarZizn) July 27, 2026
Με την έναρξη της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία το 2022 και τον πόλεμο στη Γάζα το 2023, οι επιθέσεις κορυφώθηκαν. Το 2024 καταγράφηκαν περισσότερα από 2.500 περιστατικά σε 33 χώρες, σύμφωνα με τον οργανισμό Safeguarding Health in Conflict Coalition.
Από τότε που το Ισραήλ ξεκίνησε νέα επιχείρηση στον Λίβανο τον Μάρτιο, έχουν καταγραφεί 247 περιστατικά που επηρέασαν υπηρεσίες υγείας και 148 νεκροί υγειονομικοί εργαζόμενοι, παρά τις επανειλημμένες συμφωνίες κατάπαυσης του πυρός. Μόνο μέσα σε μία εβδομάδα τον περασμένο μήνα, τρία νοσοκομεία στον νότιο Λίβανο δέχθηκαν πλήγματα, με το μεγαλύτερο μέρος των 150 τραυματιών να είναι εργαζόμενοι στον χώρο της υγείας.
Σύμφωνα με το διεθνές ανθρωπιστικό δίκαιο, τα νοσοκομεία, οι εργαζόμενοι στην υγεία και οι τραυματίες απολαμβάνουν ειδική προστασία. Ήταν μία από τις θεμελιώδεις αρχές της πρώτης Σύμβασης της Γενεύης το 1864 και επιβεβαιώθηκε ξανά πριν από δέκα χρόνια, όταν το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ υιοθέτησε ψήφισμα που καταδίκαζε τέτοιες επιθέσεις.
Στην πράξη, όμως, αυτή η προστασία υποχωρεί σταδιακά. Οι επιθέσεις κατά της υγειονομικής περίθαλψης έχουν γίνει τόσο συχνές, ώστε αρκετοί ειδικοί θεωρούν πλέον ότι κρατικοί παράγοντες τις χρησιμοποιούν συστηματικά ως εργαλείο πολέμου.
«Αν δεν μπορούμε να προστατεύσουμε ούτε τα νοσοκομεία, την πρώτη γραμμή της ανθρωπιστικής προστασίας, τότε οδηγούμαστε στην κατάρρευση ολόκληρου του διεθνούς δικαίου», λέει η Ροχίνι Χαρ, γιατρός επειγόντων περιστατικών και καθηγήτρια ανθρωπίνων δικαιωμάτων στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια στο Μπέρκλεϊ. «Πιστεύω ότι αυτό ακριβώς βλέπουμε να συμβαίνει».
Πέρυσι, δημοσιογράφοι επισκέφθηκαν τρία μαιευτήρια στην πρώτη γραμμή στο Χάρκοβο, το Σλοβιάνσκ και τη Χερσώνα όπου εργάζεται η Μαρτινένκο. Εκεί, γυναίκες αναγκάζονταν να γεννούν σε υπόγεια, ενώ drones πετούσαν από πάνω τους και οι εκρήξεις ακούγονταν σε κοντινή απόσταση.
Τα τελευταία χρόνια, η συντριπτική πλειονότητα των επιθέσεων έχει πραγματοποιηθεί από κρατικούς παράγοντες, οι οποίοι συχνά επικαλούνται τον όρο «διπλής χρήσης» (dual-use) για να δικαιολογήσουν τα πλήγματα. Η Ρωσία και το Ισραήλ, δύο από τους συχνότερα καταγγελλόμενους δράστες, υποστηρίζουν ότι ορισμένα νοσοκομεία χρησιμοποιούνται για στρατιωτικούς σκοπούς, χωρίς όμως να παρουσιάζουν δημόσια επαρκή στοιχεία που να στηρίζουν αυτούς τους ισχυρισμούς.
https://t.co/pcBc1vDZJq
🚨The Sudanese Doctors Network #Sudan has strongly condemned the looting by the Rapid Support Forces militia of medical facilities in the Sheikh Jabra area of #North_Kordofan State & their transformation of the city’s main hospital into a barracks &… pic.twitter.com/3Fpx78eRez— ⚡️🌎 World News 🌐⚡️ (@ferozwala) July 28, 2026
Νομικοί ειδικοί υπογραμμίζουν ότι η επίκληση της «διπλής χρήσης» δεν νομιμοποιεί τέτοιες επιθέσεις. Το διεθνές δίκαιο απαιτεί ένας στόχος να έχει επιβεβαιωθεί ως στρατιωτικός, η ζημιά να είναι αναλογική και να έχουν δοθεί προειδοποιήσεις για εκκένωση.
Παρά τη σοβαρότητα των επιθέσεων, μέχρι σήμερα δεν υπάρχει ούτε μία αυτοτελής καταδίκη σε διεθνές δικαστήριο αποκλειστικά για επίθεση εναντίον υγειονομικής υποδομής. Τα περιστατικά αυτά έχουν εμφανιστεί μόνο ως μέρος ευρύτερων κατηγοριών για εγκλήματα πολέμου, όπως συνέβη στην περίπτωση των Σερβοβόσνιων διοικητών Στάνισλαβ Γκάλιτς και Ντράγκομιρ Μιλόσεβιτς για την πολιορκία του Σεράγεβο.
Η απουσία ουσιαστικής λογοδοσίας εντάσσεται σε ένα ευρύτερο μοτίβο αδυναμίας επιβολής του διεθνούς δικαίου για εγκλήματα πολέμου, επιτρέποντας σε κράτη και ένοπλες οργανώσεις να δρουν με σχεδόν πλήρη ατιμωρησία.
Ταυτόχρονα, ο ίδιος ο χαρακτήρας του πολέμου έχει αλλάξει. Τα drones και οι επιθέσεις μεγάλης εμβέλειας μετατρέπουν ολόκληρες πόλεις σε πεδία μάχης και θολώνουν τα παραδοσιακά όρια ανάμεσα σε στρατιωτικούς και πολιτικούς στόχους. Οτιδήποτε μπορεί να θεωρηθεί ότι συμβάλλει στη διατήρηση της επιχειρησιακής ικανότητας μιας δύναμης μπορεί πλέον να χαρακτηριστεί στόχος.
Το κόστος αυτών των επιθέσεων για τους αμάχους είναι τεράστιο. Οι συνέπειες δεν περιορίζονται στους ανθρώπους που σκοτώνονται άμεσα από τα πλήγματα. Ακολουθεί συχνά μια αλυσίδα αποτρέψιμων θανάτων, καθώς οι ασθενείς στερούνται επείγουσας φροντίδας, οι τακτικές ιατρικές υπηρεσίες διακόπτονται και πολλοί άνθρωποι σταματούν να επισκέπτονται νοσοκομεία από φόβο.
Το αποτέλεσμα είναι αύξηση των γεννήσεων χωρίς ιατρική βοήθεια, έξαρση ασθενειών που θα μπορούσαν να προληφθούν και επανεμφάνιση επιδημιών, καθώς τα προγράμματα εμβολιασμού καταρρέουν.
Today is Medical Workers’ Day in Ukraine. A day for those who respond to calls despite constant danger, save lives under fire, and resuscitate the wounded on their way to hospital, knowing that a russian drone may hit the ambulance next. We thank Ukrainian medics for their work,… pic.twitter.com/qPocj4w4ch
— UNITED24 (@U24_gov_ua) July 27, 2026
Οι επιπτώσεις μπορούν να διαρκέσουν για δεκαετίες, προειδοποιούν ειδικοί στον τομέα της υγείας, ιδιαίτερα όταν χάνονται εκπαιδευμένοι γιατροί, νοσηλευτές και άλλοι επαγγελματίες υγείας.
Η Λιζ Χάρντινγκ, εκπρόσωπος ανθρωπιστικών υποθέσεων των Γιατρών Χωρίς Σύνορα, περιγράφει μια ανησυχητική αλλαγή στην πραγματικότητα των πολέμων:
«Οι ανθρωπιστικές οργανώσεις και τα νοσοκομεία σήμερα σχεδόν αναγκάζονται να αποδεικνύουν γιατί δεν πρέπει να αποτελούν στόχο, αντί εκείνοι που εξαπολύουν τις επιθέσεις να πρέπει να εξηγήσουν τις πράξεις τους».
Για τη Λιούμποβ Μαρτινένκο, όμως, η καθημερινότητα συνεχίζεται. Μετά από δύο εβδομάδες αποχής από την εργασία της, επέστρεψε στο μαιευτήριο της Χερσώνας. Δύο φορές την ημέρα συνεχίζει να πηγαίνει στο νοσοκομείο Λουτσάνσκι για να παραλαμβάνει γεύματα για τις γυναίκες που νοσηλεύονται στο μαιευτήριο.Ο φόβος, όμως, παραμένει.
Το υλικό από τις κάμερες ασφαλείας φαίνεται να δείχνει ότι το ασθενοφόρο χτυπήθηκε σε απόσταση μόλις λίγο μεγαλύτερη από ένα μέτρο από τον κρατήρα που είχε αφήσει προηγούμενη έκρηξη.
«Φοβάμαι να πάω στη δουλειά μετά την επίθεση, ιδιαίτερα όταν ακούω οποιονδήποτε ήχο σαν βουητό», λέει. «Πρέπει όμως να κάνω τη δουλειά μου».
Πηγή: Guardian