ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΕΣ

«Σάτρι»: Μια βαθιά εξερεύνηση της ύπαρξης, της μοναξιάς, της φιλίας και της αναζήτησης ταυτότητας

Είναι ένας από τους πιο επιδραστικούς συγγραφείς της σύγχρονης αμερικανικής λογοτεχνίας, γνωστός για τη σκοτεινή θεματολογία, την έντονη χρήση της βίας και την υπαρξιακή αναζήτηση στα έργα του, με βασανιστικά ερωτήματα σχετικά με το πεπρωμένο, την ανθρώπινη φύση και την επιβίωση σε ακραίες καταστάσεις. Πάνω απ’ όλα, όμως, ο Αμερικανός συγγραφέας Κόρμακ Μακάρθι (1933-2023) κατάφερε μέσα από μία χαρακτηριστικά λιτή γλώσσα να δημιουργήσει ένα λογοτεχνικό σύμπαν όπου κυριαρχεί η απληστία, ο πόνος, η απώλεια, τα αρχέγονα ένστικτα, η αιματοχυσία και η αδυσώπητη μοίρα.

Τα περισσότερα από τα δώδεκα μυθιστορήματά του, έχουν γνωρίσει τεράστια επιτυχία και ανάμεσά τους ξεχωρίζουν «Ο δρόμος» (2006) που κέρδισε του Βραβείο Πούλιτζερ μυθοπλασίας και το «Καμιά πατρίδα για τους μελλοθάνατους» (2005) που μεταφέρθηκε, δύο χρόνια μετά, στον κινηματογράφο από τους αδερφούς Κοέν. Ένα αστυνομικό θρίλερ με βαθιές φιλοσοφικές προεκτάσεις, το οποίο τοποθετημένο στα σύνορα Τέξας-Μεξικού εξετάζει τη σύγκρουση παλιών και νέων αξιών, τη βία ως αρχέγονη δύναμη, την ακόρεστη απληστία και την αποξένωση που νιώθουν οι άνθρωποι σε έναν συνεχώς μεταβαλλόμενο κόσμο.

Στα πρώτα του μυθιστορήματα, όπως το «The Orchard Keeper» (1965), «Outer Dark» (1968) και «Child of God» (1973), είναι έντονη η επιρροή του γοτθικού ρεαλισμού και της παράδοσης της νότιας λογοτεχνίας. Αυτά τα τρία έργα τοποθετούνται σε απομονωμένες περιοχές του αμερικανικού Νότου και επικεντρώνονται σε χαρακτήρες που ζουν στο περιθώριο της κοινωνίας, συχνά κυνηγημένοι από την ίδια τους την φύση ή τη μοίρα. Πρόκειται για έργα που υπερτονίζουν την εμμονή του ΜακΚάρθι με το σκοτάδι της ανθρώπινης ψυχής, τη βία και την απομόνωση – θέματα που θα συνεχίσει να εξετάζει σε όλη του τη συγγραφική πορεία.

Ακολουθεί η περίφημη «Τριλογία των Συνόρων» -τα μυθιστορήματα «Όλα τα όμορφα άλογα» (1992), «Το πέρασμα» (1994) και «Πεδινές πολιτείες» (1998)- με τα οποία συνεχίζει την εξερεύνηση της ζωής κάπου στα σύνορα μεταξύ των ΗΠΑ και του Μεξικού. Η τριλογία αυτή, τοποθετείται κυρίως στις δεκαετίες του 1940 και 1950  και ακολουθεί νεαρούς καουμπόηδες που προσπαθούν να βρουν τη θέση τους σε έναν κόσμο που αλλάζει. Εδώ, συνδυάζεται μοναδικά ο ρομαντισμός με το δράμα και η λυρική γραφή με την κλιμάκωση της ανεξέλεγκτης βίας.

Κόρμακ Μακάρθι
Σάτρι
Μετάφραση: Γιώργος Κυριαζής
Εκδόσεις: Gutenberg
Σελίδες: 768

Δεν είναι τυχαίο που ο φειδωλός σε καλά λόγια κριτικός λογοτεχνίας, Χάρολντ Μπλουμ, θα τον κατέτασσε ανάμεσα στους τέσσερις μείζονες Αμερικανούς συγγραφείς της εποχής του, μαζί με τους Ντον ΝτεΛίλο, Τόμας Πίντσον και Φίλιπ Ροθ, ενώ αποκάλεσε το «Αιματοβαμμένος Μεσημβρινός», το σημαντικότερο βιβλίο μετά το «Καθώς ψυχορραγώ» του Ουίλλιαμ Φώκνερ. Και, πράγματι, το συγκεκριμένο μυθιστόρημα -που κυκλοφόρησε το 1985- είναι το αριστούργημά του Κόρμακ Μακάρθι, είναι ένα από τα πιο σημαντικά και (εν μέρει) αμφιλεγόμενα έργα της σύγχρονης αμερικανικής λογοτεχνίας.

Ένας δεκατετράχρονος από το Τενεσί, που αναφέρεται απλώς ως το παιδί, περιπλανιέται στα σύνορα του Τέξας με το Μεξικό στα μέσα του 19ου αιώνα. Όταν θα συναντηθεί με την διαβόητη συμμορία Γκλάντον, θα γίνει μάρτυρας απίστευτων ωμοτήτων που θα τον οδηγήσουν σε μια οδυνηρή καταβύθιση στα απώτατα όρια της ανθρώπινης φρίκης.

Οι περιοχές όπου ζούσαν οι αυτόχθονες μετατρέπονται σε κόλαση και στο ανελέητο κυνήγι των Ινδιάνων πρωτοστατεί ο διαβολικός δικαστής Χόλντεν: επιβλητικός, πολυμαθής και άκρως φιλοσοφημένος, ενσαρκώνει ωστόσο τα πιο βίαια ένστικτα του ανθρώπου. Σίγουρα, ένας από τους πλέον μυστηριώδεις και μοχθηρούς χαρακτήρες του βιβλίου, χαρισματικός και ταυτόχρονα απόλυτα αδίστακτος, με μια βαθιά φιλοσοφική άποψη για τη βία ως φυσικό στοιχείο της τάξης του κόσμου.

Ο ίδιος μοιάζει να ενσαρκώνει την πιο παλιά, αδυσώπητη πλευρά της ανθρώπινης φύσης, ενώ η φιλοσοφία του για τη βία και την κυριαρχία, θυμίζει την αμείλικτη δύναμη της φύσης και –κυρίως- την ανυπαρξία ηθικών ορίων. Συνολικά, οι χαρακτήρες του βιβλίου είναι βυθισμένοι σε ένα φαύλο κύκλο σκληρότητας, όπου η ζωή και ο θάνατος φαίνονται να μην έχουν καμία σημασία ή αξία. Η βία παρουσιάζεται όχι μόνο ως κυριαρχικό χαρακτηριστικό των ηρώων, αλλά και ως θεμελιώδες συστατικό της φύσης των ανθρώπων και της ίδιας της ιστορίας.

Όσο για το εξαιρετικό «Σάτρι», είναι ένα από τα πιο προσωπικά έργα του Αμερικανού συγγραφέα. Το μυθιστόρημα εκδόθηκε το 1979 και διαδραματίζεται στην πόλη Νόξβιλ του Τενεσί, κατά τη δεκαετία του 1950. Κεντρικός ήρωας είναι ο Κορνήλιος Σάτρι, ένας άνδρας που εγκαταλείπει την εύπορη οικογένειά του και επιλέγει να ζήσει απομονωμένος σε ένα παλιό πλωτό σπίτι, βγάζοντας τα προς το ζην ως ψαράς στον ποταμό Τενεσί. Μέσα από αυτή την επιλογή αναζητά την προσωπική του ελευθερία και προσπαθεί να δώσει νόημα στη ζωή του, μακριά από τις κοινωνικές προσδοκίες και τις συμβάσεις.

Κατά τη διάρκεια της αφήγησης, ο Σάτρι έρχεται σε επαφή με ανθρώπους που ζουν στο περιθώριο της κοινωνίας, όπως φτωχούς, περιπλανώμενους, μικροαπατεώνες και μοναχικούς χαρακτήρες. Οι σχέσεις που αναπτύσσει μαζί τους αποκαλύπτουν την ανθρώπινη ευαισθησία, την αλληλεγγύη αλλά και τη σκληρότητα της καθημερινότητας. Παράλληλα, ο ήρωας βιώνει προσωπικές απώλειες, ενοχές και υπαρξιακές αναζητήσεις, γεγονός που προσδίδει στο έργο έντονο συναισθηματικό και φιλοσοφικό βάθος.

Η γραφή του Μακάρθι είναι ιδιαίτερα λυρική, με πλούσιες περιγραφές της φύσης και έντονη ποιητικότητα, ενώ συνδυάζει το χιούμορ με τη μελαγχολία. Και, βέβαια, το «Σάτρι» δεν είναι ένα μυθιστόρημα γεμάτο δράση, αλλά και μια βαθιά εξερεύνηση της ύπαρξης, της μοναξιάς, της φιλίας και της αναζήτησης ταυτότητας. Θεωρείται από πολλούς κριτικούς το πιο αυτοβιογραφικό έργο του Κόρμακ Μακάρθι και αποτελεί ένα από τα καλύτερα μυθιστορήματα της σύγχρονης αμερικανικής λογοτεχνίας. Πρόκειται για ένα πολύπτυχο κείμενο που συνδυάζει τον λυρισμό με τον σκληρό ρεαλισμό, προσφέροντας μια βαθιά στοχαστική ματιά πάνω στην ανθρώπινη φύση. Και όλα αυτά, αναδεικνύοντας με μοναδικό τρόπο την εύθραυστη ισορροπία ανάμεσα στην αβάστακτη τραγικότητα και την ατόφια ομορφιά που διαρκώς επιφυλάσσει η απρόσμενη καθημερινότητά μας…

ΒΙΒΛΙΑ ΣΤΗ ΒΙΤΡΙΝΑ

Βαγγέλης Γιαννίσης
Block Delete
Εκδόσεις: Μεταίχμιο
Σελίδες: 312

Η Χριστίνα Καράλη έχει επενδύσει χρόνο και κόπο για να χτίσει τη διαδικτυακή της εικόνα. Στο Instagram παρουσιάζει μια ζωή γεμάτη επιτυχία, λάμψη και αυτοπεποίθηση, όμως η πραγματικότητα απέχει πολύ από όσα προβάλλει. Είναι μια ακόμη millennial που ζει με τη μητέρα της και παλεύει να πετύχει επαγγελματικά και να αποκτήσει την αναγνώριση που τόσο επιθυμεί. Η εύθραυστη ισορροπία της ανατρέπεται όταν ανακαλύπτει ότι κάποιος έχει κλέψει τις φωτογραφίες της και έχει δημιουργήσει ένα ψεύτικο προφίλ, το οποίο όχι μόνο την αντιγράφει, αλλά γίνεται και πολύ πιο δημοφιλές από το δικό της. Αυτό που αρχικά μοιάζει με μια συνηθισμένη περίπτωση ψηφιακής απάτης σύντομα μετατρέπεται σε έναν εφιάλτη. Ένα απλό report δεν αρκεί για να εξαφανίσει τον άγνωστο που έχει οικειοποιηθεί την ταυτότητά της, ενώ τα όρια ανάμεσα στην πραγματικότητα και την εικονική ζωή αρχίζουν να θολώνουν επικίνδυνα. Όταν μια γυναίκα βρίσκεται δολοφονημένη, η Χριστίνα εμπλέκεται απρόσμενα στην αστυνομική έρευνα. Την υπόθεση αναλαμβάνει ο αστυνόμος Πέτρος Μιχαηλίδης, ένας ψύχραιμος και μεθοδικός ερευνητής, ο οποίος, παρά τον επαγγελματισμό του, νιώθει μια ανεξήγητη έλξη για τη νεαρή γυναίκα. Καθώς οι δρόμοι τους διασταυρώνονται, η έρευνα αποκτά νέα διάσταση και οι αποκαλύψεις διαδέχονται η μία την άλλη. Ένα σύγχρονο, καθηλωτικό ψυχολογικό θρίλερ που εξερευνά τη σκοτεινή πλευρά των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, την εμμονή με την εικόνα, την ταυτότητα και το πόσο εύκολα η ψηφιακή πραγματικότητα μπορεί να μετατραπεί σε εφιάλτη.

Μάκης Τσίτας
Τσίχλες ταξιδίου
Εκδόσεις: Μεταίχμιο
Σελίδες: 144

Στη νέα συλλογή διηγημάτων του, ο Μάκης Τσίτας στρέφει το βλέμμα του στους καθημερινούς ανθρώπους, εκείνους που αγωνίζονται να παραμείνουν όρθιοι απέναντι στις δυσκολίες της ζωής. Οι ήρωές του είναι άνδρες και γυναίκες που έρχονται αντιμέτωποι με τη ματαίωση, την ανασφάλεια, τη μοναξιά, την απώλεια και τις ανεκπλήρωτες επιθυμίες, αλλά συνεχίζουν να αναζητούν νόημα και ελπίδα μέσα στις μικρές στιγμές της καθημερινότητας. Στις σελίδες του βιβλίου συναντάμε υπερπροστατευτικές ή συναισθηματικά απόμακρες μητέρες, τρυφερές αλλά και παρεξηγημένες γιαγιάδες, καθώς και γιους και κόρες που προσπαθούν να κατανοήσουν το οικογενειακό τους παρελθόν και να συμφιλιωθούν με τις πληγές που αυτό άφησε πίσω του. Οι οικογενειακές σχέσεις, οι συγκρούσεις των γενεών και η ανάγκη για αποδοχή και συγχώρεση βρίσκονται στον πυρήνα των ιστοριών. Η συλλογή περιλαμβάνει δεκαεννέα διηγήματα που καλύπτουν μια χρονική περίοδο μεγαλύτερη των τριών δεκαετιών. Κάθε κείμενο διαθέτει τη δική του αφηγηματική τεχνοτροπία, γλώσσα και δομή, αποδεικνύοντας την αφηγηματική ευελιξία του συγγραφέα. Το κωμικό και το σουρεαλιστικό συνυπάρχουν με το δραματικό, ενώ η συγκίνηση αναδύεται αβίαστα μέσα από απλές, αναγνωρίσιμες καταστάσεις. Με ευαισθησία, χιούμορ και διεισδυτική ματιά, ο Μάκης Τσίτας συνθέτει ένα πολυφωνικό μωσαϊκό χαρακτήρων και εμπειριών, φωτίζοντας τις μικρές και μεγάλες μάχες της καθημερινότητας και υπενθυμίζοντας πως ακόμη και στις πιο δύσκολες διαδρομές υπάρχει πάντα χώρος για κατανόηση, τρυφερότητα και ελπίδα.

Πατρίκ Μοντιανό
Η πατίνα του χρόνου
Μετάφραση: Μήνα Πατεράκη-Γαρέφη
Εκδόσεις: Ελληνικά γράμματα
Σελίδες: 400

Σε αυτή την εμβληματική τριλογία από νουβέλες του βραβευμένου με Νόμπελ Λογοτεχνίας Πατρίκ Μοντιανό, ο Γάλλος συγγραφέας ταξιδεύει στον χρόνο ανοίγοντας τους διαδρόμους της μνήμης και εξερευνώντας τα μυστήρια που κρύβονται εκεί. Κάθε νουβέλα της έκδοσης -«Αναστολή ποινής», «Άνθη ερειπίου» και «Συφοριασμένη άνοιξη»- αποτελεί εξαιρετικό δείγμα της πρωτοτυπίας και της γοητείας του, αναδεικνύοντας ταυτόχρονα τη χαρακτηριστική αφηγηματική του φωνή, τη μοναδική του χάρη και τη λιτή, διακριτική ομορφιά της γραφής του. Ο Μοντιανό αντλεί από τις δικές του εμπειρίες, αναμειγνύοντάς τες με πραγματικές ή επινοημένες ιστορίες άλλων, για να δημιουργήσει μια ονειρική αυτοβιογραφία που είναι ταυτόχρονα και βιογραφία ενός τόπου. Παιδιά με απόντες και μυστηριώδεις γονείς, ξεχασμένοι φίλοι, αινιγματικοί ξένοι – όλοι εμφανίζονται σε αυτό το τρίπτυχο ερωτικό τραγούδι για ένα Παρίσι που δεν υπάρχει πια. Υπό τη σκιά της ζοφερής περιόδου της ναζιστικής κατοχής, οι νουβέλες αποκαλύπτουν τη διαρκή έλξη του Μοντιανό προς το χαμένο, το ασαφές, το ομιχλώδες: τη σύγχυση ενός παιδιού απέναντι στη συμπεριφορά των ενηλίκων, τις συνέπειες μιας τυχαίας συνάντησης, την αναζήτηση ενός χαμένου πατέρα, τον απόηχο μιας μοιραίας σχέσης. Η ανάγνωση αυτής της τριλογίας μάς εισάγει σε έναν κόσμο αβεβαιοτήτων, όπου οι άνθρωποι μοιάζουν να έρχονται αντιμέτωποι με τη μοίρα τους σχεδόν τυχαία.

Χάουαρντ Φαστ
Σύλβια
Μετάφραση: Χρήστος Οικονόμου
Εκδόσεις: Πόλις
Σελίδες: 402

Ο πάμπλουτος επιχειρηματίας Φρέντρικ Σάμερς, λίγο πριν από τον γάμο του, αναθέτει στον ιδιωτικό ντετέκτιβ Άλαν Μάκλιν να ερευνήσει το παρελθόν της αρραβωνιαστικιάς του, της γοητευτικής Σύλβια Γουέστ. Η αποστολή μοιάζει απλή και η αμοιβή είναι γενναιόδωρη, όμως ο έμπειρος ερευνητής σύντομα αντιλαμβάνεται ότι τίποτα δεν είναι όπως φαίνεται. Η γνωριμία του με τη μυστηριώδη Σύλβια τον γοητεύει από την πρώτη στιγμή και η επαγγελματική του αποστασιοποίηση αρχίζει να κλονίζεται. Καθώς προσπαθεί να ξετυλίξει το νήμα της ζωής της, ξεκινά ένα ταξίδι που τον οδηγεί από το Μπέβερλι Χιλς στη Νέα Υόρκη, από το Πίτσμπουργκ στο Ελ Πάσο και μέχρι το Μεξικό. Κάθε νέο στοιχείο γεννά περισσότερα ερωτήματα, ενώ πίσω από την αινιγματική γυναίκα αποκαλύπτεται ένα παρελθόν γεμάτο μυστικά, αντιφάσεις και επώδυνες αλήθειες. Με τη χαρακτηριστική αφηγηματική του δεινότητα, ο Χάουαρντ Φαστ συνδυάζει την ατμόσφαιρα του κλασικού νουάρ με τη βαθιά ψυχογράφηση των χαρακτήρων. Η «Σύλβια» δεν είναι απλώς ένα μυθιστόρημα μυστηρίου ή μια ιστορία έρευνας^ είναι ένα συναρπαστικό ψυχολογικό δράμα που εξερευνά την ταυτότητα, την επιθυμία, την εξαπάτηση και τα όρια της αλήθειας. Με σφιχτοδεμένη πλοκή, ένταση που κορυφώνεται σταδιακά και συνεχείς ανατροπές, το βιβλίο κρατά αμείωτο το ενδιαφέρον μέχρι την τελευταία σελίδα, επιβεβαιώνοντας τη θέση του Χάουαρντ Φαστ ανάμεσα στους σημαντικότερους Αμερικανούς αφηγητές του 20ού αιώνα.

Γιώργος Βαϊλάκης

Share
Published by
Γιώργος Βαϊλάκης