Είναι ο κατεξοχήν εξερευνητής του τυχαίου. Η τύχη είναι η δύναμη πάνω στην οποία ο Αμερικανός συγγραφέας εξυφαίνει το μυθιστορηματικό του σύμπαν. Στην ουσία, όλα του τα βιβλία περιστρέφονται γύρω από την απρογραμμάτιστη εισβολή του αγνώστου στη ζωή ενός ανθρώπου και την σταδιακή ανατροπή μιας προδιαγεγραμμένης πορείας από το απρόσμενο. «Το τυχαίο σκοντάφτει πάνω μας καθημερινά και ορίζει τις ζωές μας, ζωές που μπορεί να στερηθούμε ανά πάσα στιγμή- χωρίς κανένα λόγο. Η σκληρή γεωμετρία και η αλλοτρίωση της ζωής στη μεγάλη πόλη μάς αφήνουν μετέωρους, έρμαια μιας παράλογης δύναμης που μας ορίζει χωρίς να την ορίζουμε. Απ’ την άλλη, η επιστήμη και η λογική δεν μας δίνουν πάντα τα κλειδιά για να κατανοήσουμε το μυστήριο» σημειώνει χαρακτηριστικά.
Ο λόγος για τον Αμερικανό συγγραφέα Πολ Όστερ (1947-2024) ο οποίος κατάφερε με το έργο το κάτι εντελώς διαφορετικό: συνδυάζει απαράμιλλα τις μεταφυσικές αναζητήσεις με μία πλοκή «φιλμ νουάρ». Χρησιμοποιεί, δηλαδή, την αστυνομική ιστορία για να αναδείξει υπαρξιακά θέματα και ερωτήσεις γύρω από την ταυτότητα, δημιουργώντας έτσι το δικό του στιλ γραφής.
Οι ιστορίες του, πάντως, μπορεί να θυμίζουν μυθοπλασία μυστηρίου, αλλά δεν είναι απλές, αστυνομικές ιστορίες. Και αυτό γιατί ο Όστερ με το να εστιάζει στο ρόλο των συμπτώσεων και των τυχαίων γεγονότων στη ζωή, δημιουργεί χαρακτήρες οι οποίοι βρίσκονται συχνά αναγκασμένοι να δουλέψουν για κάποιο μεγαλύτερο σχέδιο κάποιου αγνώστου, ένα σχέδιο που δεν μπορούν επακριβώς να καταλάβουν.
Η πρώτη σπουδαία συγγραφική επιτυχία του Πολ Όστερ ήταν το τριμερές μυθιστόρημά του «Η τριλογία της Νέας Υόρκης» – έργο γραμμένο στα 1987 που παραμένει η βαθύτερη και πιο ολοκληρωμένη του σύνθεση. Με αυτές τις τρεις ιστορίες, που έχουν τους τίτλους «Γυάλινη Πόλη», «Φαντάσματα» και «Το Κλειδωμένο Δωμάτιο», ο Πολ Όστερ δημιούργησε ένα έργο που θεωρείται σήμερα κλασικό. Στη «Γυάλινη πόλη» ο πρωταγωνιστής Ντάνιελ Κουίν ζει στη Νέα Υόρκη, είναι συγγραφέας αστυνομικών μυθιστορημάτων και αρκετά περιθωριακός τύπος. Δε διστάζει, κάτω από περίεργες συνθήκες, να υποδυθεί τον ιδιωτικό αστυνομικό και να αναλάβει την προστασία του νεαρού Πίτερ Στίλμαν από τον «τρελό» πατέρα του. Όμως αυτή η φαινομενικά εύκολη υπόθεση, ξεφεύγει σιγά σιγά από τον έλεγχό του, παράξενες καταστάσεις συμβαίνουν, τα πράγματα παύουν να είναι αυτό που δείχνουν και ο Κουίν χάνει όχι μόνο την επαφή του με την πραγματικότητα αλλά και τον ίδιο του τον εαυτό.
Στα «Φαντάσματα», ο ιδιωτικός αστυνομικός Μπλου, πληρώνεται για να παρακολουθήσει κάποιον που λέγεται Μπλακ και σε λίγο, χωρίς σχεδόν να το καταλάβει, βρίσκεται μπλεγμένος σ’ ένα περίπλοκο παιχνίδι όπου το καθετί έχει πολλαπλές όψεις και τίποτα δεν είναι αυτό που δείχνει. Χαμένος σ’ έναν κόσμο αντικατοπτρισμών, ο Μπλου, από κυνηγός γίνεται κυνηγημένος και τελικά πέφτει θύμα δυνάμεων που δεν μπορεί να ελέγξει.
Τέλος, στο «Το Κλειδωμένο Δωμάτιο» ο αφηγητής λέγεται Όστερ, και μια μέρα παίρνει μια επιστολή από κάποια Σόφη Φάνσοου που τον πληροφορεί ότι είναι η σύζυγος ενός παιδικού του φίλου και ότι ο τελευταίος έχει εξαφανιστεί. Ο Φάνσοου είναι συγγραφέας. Προτού εξαφανιστεί, άφησε παραγγελία ο παλιός του φίλος Όστερ να αναλάβει τη φροντίδα της έκδοσης των βιβλίων που είχε γράψει. Και, πράγματι, η επιθυμία του εκτελείται και τα βιβλία εκδίδονται. Στο μεταξύ, ο Όστερ ερωτεύεται τη Σόφη που έχει ένα παιδί με τον Φάνσοου, σύντομα ζουν μαζί, και αποκτούν μάλιστα και ένα παιδί. Ο Φάνσοου προφανώς έχει πεθάνει, τα βιβλία του όμως γνωρίζουν τεράστια επιτυχία και αυτό που θα υπέθετε κανείς είναι πως εφεξής η Σόφη Φάνσοου και ο Όστερ θα ζούσαν μια ήρεμη, άνετη και ευτυχισμένη ζωή. Όλα, ωστόσο, ανατρέπονται τη μέρα που ο Φάνσοου ζητεί να συναντηθεί με τον Όστερ. Δεν γίνεται να αποκαλυφθεί τι ειπώθηκε στη συνάντησή τους στη Βοστώνη, αλλά η περιγραφή της θα μείνει ανεξίτηλη στη μνήμη του αναγνώστη.
Πέρα από τη γοητεία του ύφους του, η έλξη που ασκεί ο Αμερικανός συγγραφέας στο αναγνωστικό κοινό οφείλεται, σε μεγάλο βαθμό, στην υπερεπεξεργασμένη του πλοκή και στο σασπένς, το οποίο ξέρει να ενεργοποιεί δεξιοτεχνικά. Μία πλοκή η οποία περιστρέφεται γύρω από τον εκμηδενισμό της ταυτότητας στη σύγχρονη μητρόπολη, την απώλεια του εαυτού και την μάταιη αναζήτηση νοήματος.
Η τριλογία της Νέας Υόρκης του Paul Auster
Μετάφραση: Ιωάννα Ηλιάδη & Μαρία Ξυλούρη
Εκδόσεις: Μεταίχμιο
Σελίδες: 400
Η παρούσα έκδοση, αποδίδει αυτό το σύνθετο έργο σε μορφή graphic novel: Ο διάσημος Αμερικανός καρτουνίστας Paul Karasik, ιθύνων νους πίσω από τις διασκευές των τριών βιβλίων του Πολ Όστερ σε αυτήν την εκδοχή, είναι εκείνος που υπογράφει την καλλιτεχνική επιμέλεια αυτού του φιλόδοξου εγχειρήματος. Τη «Γυάλινη πόλη» την εικονογράφησε ο βραβευμένος δημιουργός κόμικς David Mazzucchelli, τα «Φαντάσματα» τα εικονογράφησε ο Lorenzo Mattotti, ενώ το «Κλειδωμένο δωμάτιο» το διασκεύασε και το εικονογράφησε ο ίδιος ο Karasik. Το αποτέλεσμα, είναι αυτό το τρίπτυχο εικονογράφημα με ασπρόμαυρα σχέδια, που σέβεται το έργο του Αμερικανού συγγραφέα, αποτυπώνοντας -εν προκειμένω- την νουάρ ατμόσφαιρα και αισθητική του.
Κάποτε ο Πολ Όστερ είχε ισχυρισθεί -εύστοχα- για τα έργα του ότι εκπορεύονται «από έναν βαθύ μηδενισμό, από το γεγονός της ίδιας μας της θνητότητας». Αυτή, όμως, είναι η μισή αλήθεια. Ο ζόφος δεν είναι η αποκλειστική διάσταση της πεζογραφίας του. Και αυτό γιατί μέσα από αυτήν και την παραδοξότητα της καθημερινότητας των ηρώων του και των ακατανόητων δυσχερειών που αντιμετωπίζουν, κατορθώνει και κάτι ακόμα σημαντικό- με έναν τρόπο θαυμαστό: Να εκφράσει –όσο ελάχιστοι- την ομορφιά και την υπέρτατη ευτυχία τού να αισθάνεται κανείς ζωντανός και να ξεφεύγει, έστω πρόσκαιρα, από το πεπρωμένο των ανθρώπων…
ΒΙΒΛΙΑ ΣΤΗ ΒΙΤΡΙΝΑ
Βούτυρο
Μετάφραση: Άννα Παπασταύρου
Εκδόσεις: Πατάκη
Σελίδες: 574
Η καλοφαγού μαγείρισσα Μανάκο Κάτζιι είναι έγκλειστη στις φυλακές του Τόκιο, καταδικασμένη για τους φόνους τριών μοναχικών επιχειρηματιών, τους οποίους φημολογείται ότι σαγήνευσε με το υπέροχο σπιτικό φαγητό της. Η υπόθεση εξάπτει το φαντασιακό της ιαπωνικής κοινωνίας, η δε Κάτζιι αρνείται οποιαδήποτε επικοινωνία με τον Τύπο. Μέχρι τη στιγμή που η δημοσιογράφος Ρίκα Ματσίντα τής γράφει ένα γράμμα ζητώντας της τη συνταγή για βραστό βοδινό -το τελευταίο δείπνο ενός εκ των θυμάτων της- και η Κάτζιι της απαντά. Η Ρίκα ξεκινά να επισκέπτεται την Κάτζιι ελπίζοντας ότι με τον καιρό θα κάμψει την αντίστασή της και εν τέλει θα διαλευκάνει τα σκοτεινά σημεία της υπόθεσης. Εμπνευσμένο από την πραγματική υπόθεση, το 2012, της μαύρης χήρας Κανάε Κιτζίμα, κατά συρροήν δολοφόνου καταδικασμένης σε θάνατο, το «Βούτυρο» είναι μια συναρπαστική εξερεύνηση της περίπλοκης σχέσης υπερφαγίας και τραύματος, αλλά και του βαθιά ριζωμένου μισογυνισμού και σεξισμού της σημερινής Ιαπωνίας.
Φόνος στο λευκό ελάφι
Μετάφραση: Ηρώ Σκάρου
Εκδόσεις: Ελληνικά γράμματα
Σελίδες: 448
Η Νίκολα Μπριτζ εγκαταλείπει το πόστο της στο Τμήμα Ανθρωποκτονιών της μεγαλούπολης και επιστρέφει στο Φλίτκομπ, στο χωριό όπου μεγάλωσε, αναζητώντας την ηρεμία της. Αντί γι’ αυτό, καλείται να εξιχνιάσει μια δολοφονία που έχει συγκλονίσει την τοπική κοινωνία. Όταν ο Τζιμ Τίρναν, ιδιοκτήτης της παμπ «Λευκό Ελάφι», εντοπίζεται νεκρός στις ερημιές, η Νίκολα αναλαμβάνει να ξετυλίξει το κουβάρι της υπόθεσης, και τότε συνειδητοποιεί ότι στο Φλίτκομπ δεν λένε όλοι την αλήθεια. Η Νίκολα, ωστόσο, ξέρει ότι κάπου εκεί έξω καραδοκεί ένας δολοφόνος.
Η λίστα του Σίντλερ
Μετάφραση: Ιωάννης Σ. Καψόπουλος
Εκδόσεις: Anubis
Σελίδες: 586
Βασισμένο σε αληθινά γεγονότα, το βιβλίο αφηγείται την ιστορία του Όσκαρ Σίντλερ, ενός Γερμανού επιχειρηματία και μέλους του ναζιστικού κόμματος, ο οποίος μετέτρεψε το εργοστάσιό του σε καταφύγιο για περισσότερους από χίλιους Εβραίους, σώζοντάς τους από τα στρατόπεδα εξόντωσης. Μέσα από έναν κόσμο γεμάτο φρίκη και απώλεια, αναδεικνύεται η αντίσταση του ανθρώπου απέναντι στο απόλυτο κακό, αλλά και το μεγαλείο της ηθικής μεταμόρφωσης. Η «Λίστα του Σίντλερ» δεν είναι ένα ακόμα συγκινητικό μυθιστόρημα: είναι μια κραυγή μνήμης, μια πράξη μαρτυρίας και ένα διαχρονικό σύμβολο ελπίδας. Η επίδραση του έργου στην παγκόσμια συνείδηση είναι τεράστια, ενώ η κινηματογραφική του μεταφορά από τον Στίβεν Σπίλμπεργκ το καθιέρωσε ως μία από τις πιο δυνατές αφηγήσεις για το Ολοκαύτωμα.
Μαλαφρένα
Μετάφραση: Κλαίρη ΛαΪνά Παπαμιχαήλ
Εκδόσεις: Αίολος
Σελίδες: 520
Γύρω στο 1820, στην Ορσίνια, που διοικείται από ένα αυταρχικό καθεστώς, ένας νέος άνδρας εγκαταλείπει τη γενέτειρά του στην κοιλάδα της Μαλαφρένα και πηγαίνει στην πρωτεύουσα, μέρος που πάλλεται από προοδευτικές ιδέες και προσδοκίες για αλλαγή. Εκεί θα έρθει αντιμέτωπος με διλήμματα ανάμεσα στις προσωπικές του επιθυμίες και τη δράση ενός οργανωμένου κινήματος. Τι νόημα έχει η ελευθερία όταν το τίμημα γι’ αυτήν είναι βαρύ; Το ανά χείρας έργο της Λε Γκεν ακολουθεί τη διαδρομή της συνείδησης σε αυτήν τη δύσκολη απάντηση που πρέπει να δοθεί. Το «Μαλαφρένα» ξεχωρίζει ανάμεσα στα έργα της Ούρσουλα Κ. Λε Γκεν. Πρόκειται για ένα πολυεπίπεδο μυθιστόρημα, με το οποίο αποτίει φόρο τιμής στα διαβάσματα που τη διαμόρφωσαν.