Είναι ο συγγραφέας του ακραίου, του υπερβολικού, του παράδοξου, του υπέρτατου, που ωθεί το καθετί πέρα από τα όριά του, στη σκοτεινή εκείνη περιοχή όπου η λογική και οι κατακτήσεις της απέχουν ελάχιστα από την παράνοια. Πρώτος εκείνος συνέλαβε τη σύνθεση του ποιήματος πάνω σε ένα αυστηρά δομημένο σχεδιασμό, ενώ -απ’ την άλλη- η παράδοξα ποιητική του υπόσταση δεν έπαψε να εμφανίζεται πολλαπλασιαστικά στον μονίμως αινιγματικό και μισοσκότεινο κόσμο των διηγημάτων του.
Απ’ την άλλη, εάν υπάρχει κάποιος που να κατέχει ομόθυμα μία περίοπτη θέση στη διαμόρφωση και εξέλιξη του διηγήματος -σε παγκόσμια κλίμακα- αυτός δεν είναι άλλος από τον Eντγκαρ Aλλαν Πόε (1809-1849), ο οποίος μέσα από ένα ευρύτατο φάσμα ιστοριών έφτασε σχεδόν την τελειότητα: διηγήματα φαντασίας, ορθολογισμού, αστυνομικής έρευνας, τρόμου, εγκλήματος και ψυχικής ανάλυσης. Μάλιστα, όσον αφορά στις αστυνομικές ιστορίες, υπήρξε -στην ουσία- ο επινοητής τους.
Με τις «Δολοφονίες της οδού Mοργκ» ο Πόε καθιέρωσε τον αστυνομικό ντετέκτιβ που αναζητάει λογικές λύσεις στην αμείλικτη γεωμετρία του εγκλήματος. Ξεκινώντας απ’ όπου έχει φτάσει ο δολοφόνος, ο Aύγουστος Nτυπέν ακολουθεί την αντίστροφη πορεία και συμπληρώνοντας τις ενδείξεις με τη συλλογιστική, ανακαλύπτει στην υφή της λεπτομέρειας την πιο φρικιαστική όψη της καθημερινότητας. Στο διαχρονικό «Το βαρέλι του Aμοντιλλάδο», απ’ την άλλη, συνδυάζεται η ανατριχιαστική ιστορία εκδίκησης με την ενδελεχή ψυχολογική μελέτη, ενώ από τα διηγήματα φαντασίας και βίας, το «Oυίλλιαμ Oυίλσον» αποτελεί -δίχως άλλο- μία υποδειγματική σπουδή στο θέμα της διπλής προσωπικότητας.
Στη «Λιγεία», πάλι, τα αντικρουόμενα χαρακτηριστικά των δύο ηρωίδων συμβολίζουν την εσωτερική σύγκρουση του ενός πρωταγωνιστή, με σκηνικό μία αριστοτεχνικά διαμορφωμένη επιβλητική γοτθική ατμόσφαιρα. Ο Πόε έμελλε να δώσει και μερικές εξαιρετικές ιστορίες τρόμου και εσωτερικής διερεύνησης με στοιχεία αλληγορίας, όπως η περίφημη «Bερενίκη», η οποία πραγματεύεται το θέμα της πρόωρης ταφής και της επιστροφής των νεκρών. Επίσης, στην «Eλεονόρα» η ηρωίδα κατευθύνει ευμενώς το πεπρωμένο του έτερου πρωταγωνιστή, μέσα από μια πολύπλευρη αφήγηση στην οποία κυριαρχεί ο λυρισμός. Και, βέβαια, στο «Πορτρέτο», το ποιητικό στοιχείο πλημμυρίζει απροσδόκητα τη δράση της ιστορίας του κοριτσιού.
Έντγκαρ Άλλαν Πόε
Η πτώση του οίκου των Άσερ και άλλα διηγήματα
Μετάφραση: Γεώργιος Κόκκας
Εκδόσεις Νίκας
Σελίδες: 80
Απ’ την άλλη, τα κλασικά έργα «Μετζενγκερστάιν» και «Η αλήθεια για την περίπτωση του κυρίου Βάλντεμαρ» που σταχυολογούνται στην παρούσα έκδοση με τίτλο «Η πτώση του οίκου των Άσερ και άλλα διηγήματα», αποτελούν χαρακτηριστικά παραδείγματα της σκοτεινής φαντασίας και της μακάβριας ατμόσφαιρας που διαπερνά το έργο του.
Στο «Μετζενγκερστάιν», ο αναγνώστης μεταφέρεται σε έναν κόσμο αριστοκρατικών οικογενειών, όπου κυριαρχεί μια παλιά έχθρα ανάμεσα σε δύο οίκους. Ο νεαρός βαρόνος Μετζενγκερστάιν, σκληρός και αλαζονικός, φαίνεται να συνδέεται μυστηριωδώς με έναν παράξενο, σχεδόν δαιμονικό ίππο που εμφανίζεται μετά από μια καταστροφική πυρκαγιά. Το άλογο λειτουργεί ως σύμβολο εκδίκησης και ίσως ως ενσάρκωση μιας σκοτεινής δύναμης ή κατάρας. Καθώς η εμμονή του βαρόνου με το ζώο εντείνεται, η διάκριση ανάμεσα στο φυσικό και το υπερφυσικό γίνεται όλο και πιο ασαφής.
Στο «Η αλήθεια για την περίπτωση του κυρίου Βάλντεμαρ», ο Πόε στρέφεται προς μια πιο «επιστημονική» προσέγγιση του θανάτου. Η ιστορία παρουσιάζεται ως πείραμα ύπνωσης σε έναν ετοιμοθάνατο άνδρα, τον κύριο Βάλντεμαρ. Ο αφηγητής επιχειρεί να εξετάσει αν είναι δυνατόν να «παγώσει» κανείς τη στιγμή του θανάτου μέσω της ύπνωσης. Το αποτέλεσμα είναι βαθιά ανησυχητικό: ο Βάλντεμαρ φαίνεται να αιωρείται ανάμεσα στη ζωή και την αποσύνθεση, διατηρώντας μια φωνή χωρίς πραγματική ύπαρξη.
Όμως, αυτή η γοητεία του θανάτου όπως διαχέεται από όλο το έργο του Πόε δεν οφείλεται σε κάποιο νοσηρό «πυρετό», αλλά αποτελεί μία άμεση συνέπεια της απόλυτα -και άνευ όρων- λογικής συνειδητοποίησης του αλλόκοτου, του αδιανόητου, του ασύλληπτου. Πρόκειται -με άλλα λόγια- για έναν συγγραφέα που εστιάζει στο φανταστικό μέσα από μία αυστηρή και αναπόδραστη λογική και όχι τάχα από την άρνησή της.
Είναι, ωστόσο, η εντυπωσιακή -από κάθε άποψη- «Πτώση του οίκου των Άσερ», που έρχεται να αποκρυσταλλώσει όλη τη θεματική του συγγραφέα: Ένα διήγημα ή αλλιώς μια αξεπέραστη ελεγεία της παρακμής, του αδιεξόδου και του θανάτου, ένας αιχμηρός στοχασμός πάνω στην αναζήτηση της αιώνιας ομορφιάς που περιστοιχίζεται, ωστόσο, από τα αδιέξοδα της θνητής υπόστασης. Άλλωστε, αυτό είναι το υπέρτατο όριο που ελκύει υπνωτιστικά αυτόν τον μεγάλο συγγραφέα: ο Θάνατος. Μία έμμονη ιδέα που αναδεικνύεται -με απαράμιλλη ευρηματικότητα- στις πιο ακραίες εκδοχές της: τη δολοφονία, τη μοίρα του φυσικού θανάτου, την ακαθόριστη απειλή ενός επικείμενου τέλους, τον φιλοσοφικό στοχασμό πάνω στον αναπόφευκτο αφανισμό.
Η ιστορία εκτυλίσσεται σε μια απομονωμένη έπαυλη, όπου ο αφηγητής επισκέπτεται τον παιδικό του φίλο, Ρόντερικ Άσερ, ο οποίος βρίσκεται σε κατάσταση έντονης ψυχικής και σωματικής κατάρρευσης. Κεντρικό στοιχείο του διηγήματος είναι η ταύτιση του οίκου (του σπιτιού) με τον οίκο (την οικογένεια). Το κτίσμα, σκοτεινό και ετοιμόρροπο, αντανακλά την εσωτερική διάλυση των μελών της οικογένειας Άσερ. Ο Πόε χρησιμοποιεί έντονα συμβολικά στοιχεία για να δείξει πως η παρακμή δεν είναι μόνο φυσική αλλά και πνευματική, σχεδόν κληρονομική. Η σχέση ανάμεσα στον Ρόντερικ και την αδελφή του, Μάντλιν, ενισχύει την αίσθηση ενός κλειστού, απομονωμένου κόσμου που οδηγείται αναπόφευκτα στην καταστροφή.
Η δε ατμόσφαιρα είναι ασφυκτική, γεμάτη αγωνία και υπαινιγμούς για το υπερφυσικό. Εντούτοις, ο τρόμος προκύπτει πρωτίστως από την ψυχολογική ένταση και την αβεβαιότητα: ο αναγνώστης δεν γνωρίζει αν τα γεγονότα ανήκουν στο μεταφυσικό πεδίο ή έχουν λογική εξήγηση. Και όλα αυτά, από έναν συγγραφέα που παραμένει αξεπέραστος στις περίτεχνες διανοητικές αναζητήσεις και στη δημιουργία ενός ζοφερού και παράξενου σκηνικού, διευρύνοντας ιδιοφυώς τα όρια της γοτθικής ιστορίας – πάντα, μέσα από μία ρομαντική, πληγωμένη και –ενίοτε- πνιγηρή εσωστρέφεια…
Σάρκα
Μετάφραση: Βάσια Τζανακάρη
Εκδόσεις: Ψυχογιός
Σελίδες: 384
Ο Ίστβαν μεγαλώνει στην Ουγγαρία, ντροπαλός και απομονωμένος, έχοντας αποξενωθεί από τους συνομηλίκους του. Βρίσκει παρηγοριά στο πρόσωπο της γειτόνισσάς του, μιας παντρεμένης γυναίκας κοντά στην ηλικία της μητέρας του. Αυτές οι συναντήσεις όμως εξελίσσονται σε μια μυστική σχέση που ο ίδιος δυσκολεύεται να κατανοήσει. Μια σειρά τραγικών γεγονότων θα τον στιγματίσει για πάντα, οδηγώντας τον σε μια ζωή καθορισμένη από την καλοσύνη -ή την ιδιοτέλεια- των αγνώστων. Καθώς τα χρόνια περνούν, ο Ίστβαν παλεύει να βρει τη θέση του σε έναν κόσμο που αλλάζει. Σημαδεμένος από τραύματα που δεν έχουν επουλωθεί και από ρόλους που δεν επέλεξε, θα βρεθεί από τη φτώχεια στην παρέα της πλούσιας ελίτ του Λονδίνου. Οι αντικρουόμενες παρορμήσεις του για αγάπη, οικειότητα, κύρος και χρήμα τού χαρίζουν αδιανόητα πλούτη, μέχρι που απειλούν να τον καταστρέψουν ολοκληρωτικά. Λιτό και διεισδυτικό, το μυθιστόρημα του Ντέιβιντ Σόλοϊ χαρτογραφεί τις λεπτές γραμμές της απώλειας, της αποξένωσης και της ελπίδας, μέσα σε μια Ευρώπη που μεταμορφώνεται, θέτοντας βαθιά ερωτήματα για το τι κινεί μια ζωή: τι της δίνει αξία και τι τη διαλύει.
Πατημένα τριάντα
Εκδόσεις: Διόπτρα
Σελίδες: 424
Δύο άντρες και τρεις γυναίκες συναντιούνται στο κατώφλι της πραγματικής ενηλικίωσης. Με σημείο εκκίνησης μια απόφαση ανεξαρτητοποίησης που καταλήγει σε βουτιά στον υπόκοσμο, αρχίζει να ξεδιπλώνεται μπροστά τους μια ταραγμένη δεκαετία. Το παζλ της ζωής τους θα συμπληρώσουν ετερόκλητα κομμάτια: η έλλειψη ευκαιριών, το τίμημα της επιτυχίας, οι σκοτεινές σεξουαλικές επιθυμίες, η διαβρωτική φύση του φθόνου, το αποτύπωμα των παιδικών τραυμάτων. Κανείς δεν θα μείνει εκτός: καθωσπρέπει γονείς, τοξικοί εραστές, επιφανείς επιχειρηματίες, νονοί της νύχτας, δικηγόροι, μοναχοί, μπράβοι, ανώνυμοι θαυμαστές. Με φόντο έναν κόσμο διαφθοράς, όπου η εξουσία συνομιλεί με το οργανωμένο έγκλημα, τα «Πατημένα Τριάντα» είναι η προσωπογραφία μιας ολόκληρης γενιάς, η οποία έχασε την αισιοδοξία της στη διάρκεια των αλλεπάλληλων κρίσεων που σημάδεψαν την ενηλικίωσή της. Ένα συναρπαστικό ταξίδι ενηλικίωσης, μια διεισδυτική ματιά στη γενιά που μεγάλωσε σε μόνιμη κρίση. Με χιούμορ, σασπένς και διεισδυτική ψυχογράφηση χαρακτήρων, ένα έργο που εξερευνά την ανθρώπινη ύπαρξη μέσα από πέντε διαφορετικές οπτικές γωνίες, σε μια μουδιασμένη, κατακερματισμένη κοινωνία.
Δεν υπάρχει υποδιεύθυνση αντιμιμιδίων
Μετάφραση: Δέσποινα Κανελλοπούλου
Εκδόσεις: Δώμα
Σελίδες: 320
Ένα συναρπαστικό και πρωτότυπο έργο επιστημονικής φαντασίας, στις σελίδες του οποίου ξεδιπλώνεται μια σκοτεινή και αινιγματική ιστορία γύρω από την έννοια των «αντιμιμιδίων» — οντοτήτων που έχουν τη δύναμη να διαγράφουν κάθε ίχνος της ύπαρξής τους από τη μνήμη και την πραγματικότητα. Η πρωταγωνίστρια, Μαρί Κουίν, είναι επικεφαλής μιας φαινομενικά ανύπαρκτης υπηρεσίας: της Υποδιεύθυνσης Αντιμιμιδίων στον Οργανισμό Αγνώστων για το Ηνωμένο Βασίλειο και την Ιρλανδία. Όταν καλείται σε μια έκτακτη συνάντηση με τον προϊστάμενό της, έρχεται αντιμέτωπη με μια σοκαριστική κατηγορία: κατασκοπεία. Το πιο ανησυχητικό όμως δεν είναι η κατηγορία, αλλά το γεγονός ότι ο ίδιος αρνείται πως τη γνωρίζει, επιμένοντας πως η υπηρεσία της δεν υπήρξε ποτέ. Καθώς η Κουίν προσπαθεί να αποδείξει την αθωότητά της, έρχεται αντιμέτωπη με μια τρομακτική πραγματικότητα. Τα αντιμιμίδια δεν είναι απλώς αόρατα: διαγράφουν αναμνήσεις, αλλοιώνουν την αντίληψη και τρέφονται από όσα μας ορίζουν ως ανθρώπους. Μπορούν να εισβάλουν στον κόσμο μας αθόρυβα, μεταμορφώνοντάς τον χωρίς να το αντιληφθούμε. Το βιβλίο θέτει καίρια ερωτήματα: πώς πολεμάς έναν εχθρό που δεν μπορείς να θυμηθείς; Πώς αντιστέκεσαι σε κάτι που δεν γνωρίζεις ότι υπάρχει; Μέσα από μια έντονα αγωνιώδη αφήγηση, το έργο λειτουργεί ως αλληγορία για τον σύγχρονο «πόλεμο ιδεών», εξερευνώντας τη φύση της μνήμης, της ταυτότητας και της αλήθειας σε έναν κόσμο όπου τίποτα δεν είναι βέβαιο.
Κάτω από τη λεμονιά
Μετάφραση: Θεοδώρα Δ. Δαρβίρη
Εκδόσεις: Ελληνικά γράμματα
Σελίδες: 464
Μπορεί το ελληνικό καλοκαίρι να γιατρέψει τα μυστικά του παρελθόντος; Θα μπορούσε η ανακάλυψη ενός οικογενειακού μυστικού να την κάνει να ακολουθήσει την καρδιά της; Συντετριμμένη από τον θάνατο του αδελφού της, η Κατ έχει βυθιστεί στη θλίψη. Η αγάπη της οικογένειάς της την ανακουφίζει και συνάμα την πνίγει, ωστόσο τα πάντα ανατρέπονται όταν κληρονομεί ένα σπίτι στο Αγκίστρι από έναν μακρινό θείο. Φτάνοντας στο νησί, μαγεύεται από τα κρυστάλλινα νερά, τα πυκνά πευκοδάση και τον αέρα που είναι φορτωμένος το άρωμα των εσπεριδοειδών. Ανάμεσα στα ασβεστωμένα σπίτια και τους φιλικούς ντόπιους, αρχίζει να νιώθει πως η καρδιά της θεραπεύεται. Το νησί γίνεται σταδιακά η αφορμή να βρει η Κατ το κουράγιο να αναμετρηθεί με την απώλειά της – ίσως ακόμα και να παραδοθεί στη σπίθα ενός ανέλπιστου έρωτα… Καθώς όμως ανακαλύπτει το παρελθόν της οικογένειάς της, η ηρωίδα έρχεται αντιμέτωπη και με τους δικούς της φόβους: την ανάγκη της να ανήκει κάπου και να συγχωρήσει τον εαυτό της, αλλά και με την πιθανότητα να ανακαλύψει ξανά την ευτυχία, ακόμα και μέσα στις στάχτες μιας ραγισμένης καρδιάς… Ένα συγκλονιστικό μυθιστόρημα, ιδανικό για τους λάτρεις της Βικτόρια Χίσλοπ, που μας προσκαλεί σε ένα αξέχαστο ταξίδι λύτρωσης, επιστροφής στις ρίζες και της ελπίδας που ανθίζει κάτω από τον ελληνικό ήλιο.