NEWS
29.09.2020

Την 1η Νοεμβρίου 1512 η οροφή της Καπέλα Σιξτίνα εκτίθεται για πρώτη φορά στο κοινό

Η οροφή της Καπέλα Σιξτίνα, ζωγραφισμένη από τον Μιχαήλ Άγγελο, εκτίθεται για πρώτη φορά στο κοινό την 1η Νοεμβρίου του 1512.

Η Καπέλα Σιξτίνα χτίστηκε κατ’ εντολή του Πάπα Σίξτου Δ’. Καπέλα (cappella) σημαίνει παρεκκλήσι. Άρα, το παρεκκλήσι του Σίξτου. Αυτός ο χώρος έγινε μέσα στη γενική θέληση του Πάπα να αποκαταστήσει την αίγλη της Ρώμης.

Τα εγκαίνια της τελέστηκαν με μεγάλους πανηγυρισμούς στις 15 Αυγούστου το 1483. Μια από τις χρήσεις της είναι να φιλοξενεί το Κονκλάβιο των Καρδιναλίων για την εκλογή του νέου Πάπα.

Η οροφή της Καπέλα Σιξτίνα εκτέθηκε για πρώτη φορά στο κοινό την 1η Νοεμβρίου του 1512. Πριν την αναθέσουν στον Μιχαήλ Αγγέλο ήταν διακοσμημένη με το συνηθισμένο θέμα για την εποχή: Την μίμηση του έναστρου ουρανού. Ο Πάπας Ιούλιος Β, αρχικά προτείνει στον Μιχαήλ Άγγελο: Τις μορφές των 12 Αποστόλων στον θρόνο τους με σκοπό να υπενθυμίζουν στους εκλέκτορες του Κονκλαβίου την ευθύνη τους στην εκλογή του νέου Πάπα που θα ήταν ο διάδοχος του Αποστόλου Πέτρου.

«Πολύ φτωχή» η σύνθεση ήταν η απάντηση του Μιχαήλ Αγγέλου, και βάζει μπροστά μόνος του τον σχεδιασμό της Καπέλα Σιξτίνα, όπως διατείνεται ο ίδιος και ο Κοντίβι (σαν μάρτυρας). Ο Μιχαήλ Άγγελος έβαλε τη σφραγίδα του όχι μόνο με την απόδοση των γυμνών μορφών μέσα στο παρεκκλήσι αλλά και με τα κρυμμένα νοήματα και ερμηνείες που τελικά ήταν ένα πάντρεμα του παγανισμού και νεοπλατωνισμού μαζί με τον χριστιανισμό. Και όλο αυτό το ανατρεπτικό αποτέλεσμα έγινε με τη σύμφωνη γνώμη του Πάπα. 

Η Καπέλα Σιξτίνα ζωγραφίστηκε με την τεχνική της νωπογραφίας. Λέγοντας νωπογραφία, εννοούμε μια τεχνική στη ζωγραφική όπου τα χρώματα είναι διαλυτά στο νερό, τοποθετούνται στο κονίαμα του τοίχου όσο αυτό είναι νωπό (υγρό) ώστε να μπορέσει να τα συγκρατήσει. Και είναι εξαιρετικά δύσκολη τεχνική και θέλει μεγάλη επιδεξιότητα γιατί άλλο χρώμα αντιλαμβανόμαστε όταν το ανακατεύουμε και το βάζουμε στον τοίχο και άλλη είναι η απόδοση του αισθητικά όταν φεύγει η υγρασία του.

Εικονογραφικές αναφορές που αξιοποίησε: Ανάγλυφα και γλυπτά της αρχαιότητας, ανάγλυφα από την Πόρτα του Παραδείσου του Γκιμπέρτι, νωπογραφίες του Μαζάτσο και μορφές σε πλάγια όψη του Γιάκοπο ντελα Κουέρτσια στην Μπολόνια, ξυλογραφίες του 14ου αιώνα με επεισόδια από τη Βίβλο.

Ο  Μιχαήλ Άγγελος θα διακοσμήσει την οροφή αλλά και το ανώτερο τμήμα των τοίχων με ζωγραφικές αναπαραστάσεις των προγόνων του Χριστού σε χρονολογική σειρά. Ξεκινά από την είσοδο της εκκλησίας με κατεύθυνση στην Αγ. Τράπεζα. Στη συνέχεια, ανάμεσα στους προγόνους του Χριστού απεικονίζει τους Προφήτες της Π. Διαθήκης.

Κεντρικές μορφές ο Θεός και ο Αδάμ. Ο Αδάμ ξαπλωμένος, μόλις που έχει δημιουργηθεί, μοιάζει σαν μια αδρανή μορφή, χωρίς καμιά δυνατότητα δύναμης στην κίνηση του. Ο Θεός από την άλλη, είναι μεγάλης ηλικίας αλλά πολύ δυνατός που όμως στηρίζεται στις μορφές των αγγέλων. Είναι πολύ σπάνιο εκείνη την εποχή να απεικονίζουν τον Θεό τόσο ηλικιωμένο. Το πιο πιθανό είναι ο Μιχαήλ Άγγελος να έχει επηρεαστεί από τις αρχαίες παραστάσεις των ελληνικών Θεών, όπως για παράδειγμα του Δία και του Ποσειδώνα. Το χέρι του Θεού συναντά εκείνο του Ανθρώπου μέσα από μια υπέροχη χειρονομία όπου του δίνει ζωή και ενέργεια χωρίς καν να χρειαστεί να τον ακουμπήσει. Αυτή η σκηνή είναι η μοναδική που δείχνει τη σχέση αγάπης μεταξύ Θεού και Ανθρώπου. Μοιάζει μέσα από την κίνηση και το βλέμμα και των δυο να αναζητά ο ένας την ύπαρξη του άλλου.

Ο  Μιχαήλ Άγγελος τους απεικονίζει να έχουν το ίδιο μέγεθος. Δεν κάνει έναν Αδάμ μικρότερο του Θεού.Τα χαρακτηριστικά του Αδάμ δεν είναι μόνον αρσενικά. Έχει και θηλυκά: Η στάση του κορμιού του, η γλυκύτητα στο πρόσωπο του, το τρυφερό του δέρμα αλλά και τα πολύ μικρά γεννητικά του όργανα. Όλα υποδηλώνουν έναν άνθρωπο ανδρόγυνο. Δηλαδή το αρσενικό στοιχείο με το θηλυκό σε αρμονία έχουν ως αποτέλεσμα τον τέλειο άνθρωπο. Όπως έτσι παρουσίασε και τον Θεό ο Μιχαήλ Άγγελος όταν διαχώριζε το φως από το σκοτάδι. Με δύο φύσεις. Άρα κατ’ εικόνα και ομοίωση Θεού αποδίδεται ο τέλειος άνθρωπος κατά τον καλλιτέχνη για άλλη μια φορά. Έτσι, στην ουσία η Εύα υπάρχει ήδη μέσα στον Αδάμ.

Ο Θεός με το άλλο του χέρι αγγίζει ένα παιδί στην καρωτίδα του. Εδώ, βλέπουμε την έντονη αντίδραση του παιδιού. Αυτή μπορεί και να υποδηλώνει ότι σε αυτό βρίσκεται η ψυχή του Αδάμ. Κάτι που ενισχύει αυτή τη σκέψη είναι πως και το παιδί έχει την ίδια στάση με τον Αδάμ. Δίπλα στον Θεό, βλέπουμε μια γυναίκα η οποία κοιτά τον Αδάμ. Μπορεί να είναι η ψυχή της Εύας (όπως πριν με το παιδί) ή σύμφωνα με την νεοπλατωνική θεωρία να είναι η σοφία. Αυτή η σκέψη- θέση βασίζεται και πάλι στην Ιουδαϊκή παράδοση και πιο συγκεκριμένα στην παράδοση της Καμπάλα όπου, ο Θεός δημιουργεί τον Άνθρωπο με σοφία. Είτε έτσι είτε αλλιώς, ένα είναι σίγουρο. Η θέση που την τοποθετεί ο  Μιχαήλ Άγγελος είναι μεγίστης σημασίας. Αυτή η γυναίκα είναι δίπλα στον Θεό που με έναν τρόπο την αγκαλιάζει. Όπως σημαντική είναι και η θέση και σύνδεση της με το παιδί δίπλα που θα μπορούσε να ήταν ο Χριστός. Σε αυτή την περίπτωση, η ύπαρξη του μας θυμίζει την αποστολή του που είναι η σωτηρία των ανθρώπων. Άρα και η γυναίκα δίπλα του θα μπορούσε εκτός από την ψυχή της Εύας να είναι και η Παναγία, η νέα Εύα.

Σύμφωνα με μαρτυρίες, ο Πάπας φέρεται να ζήτησε από τον Μιχαήλ Άγγελο να προσθέσει χρυσό, λόγω της φιλοδοξίας του Πάπα που ήταν να καταστεί ο φορέας της νέας «χρυσής εποχής» που οραματιζόταν. Ο  Μιχαήλ Άγγελος όμως πουθενά δεν έχει βάλει χρυσό. Θεωρείται ξεπερασμένο διακοσμητικό στοιχείο γι’ αυτόν. Ένα άλλο στοιχείο που πρέπει να υπογραμμιστεί είναι ότι τα γυναικεία σώματα τα έχει αποδώσει με αντρικά χαρακτηριστικά. Τα περισσότερα γυναικεία σώματα σχεδιάζονται με βάση αντρικά μοντέλα ή βάση κλασικών αγαλμάτων.

«Η οροφή της Καπέλα Σιξτίνα, εκτός από αναπαράσταση του μεγαλείου, αποτελεί και πικρό απολογισμό της ιστορίας του Ανθρώπου. Ίσως γι’ αυτό ο καλλιτέχνης «δανείζει» τα χαρακτηριστικά του στον μελαγχολικό προφήτη Ιερεμία. Η χρυσή εποχή δεν είναι παρά μια εκλεπτυσμένη επινόηση προκειμένου να καλυφθεί η βία της αέναης «εποχής του σιδήρου».

Το έργο του Μιχαήλ Αγγέλου στην οροφή της Καπέλα Σιξτίνα συνδυάζει πολλούς κόσμους. Την τέχνη, την πίστη, τον χριστιανισμό, τον νεοπλατωνισμό, αλλά και την επιστήμη.

© ΦΩΤΑΓΩΓΟΣ ΕΠΕ 2020 / All rights reserved
Διαβάζοντας την POPAGANDA αποδέχεστε την χρήση cookies.