Ράνια Εμμανουηλίδου, Lady Oracle, 2026. Εγκατάσταση. Μικτή τεχνική.
Η λατινική φράση Servare Intaminatum σημαίνει «να διατηρηθεί ανέπαφο» και είναι σκαλισμένη στο κτίριο Σίνα, το κεντρικό κτίριο του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών, στον Λόφο των Νυμφών, κατόπιν επιθυμίας του αρχιτέκτονα Θεόφιλου Χάνσεν. Εκεί, στον Λόφο των Νυμφών, εγκαινιάστηκε την Πέμπτη 4 Ιουνίου η ομαδική έκθεση-εγκατάσταση “Servare Intaminatum. Κλιματική Κρίση – Από το Αόρατο στο Ορατό ή πώς να αναπαραστήσεις το αδιανόητο”, η οποία αφορά στην κλιματική κρίση που βιώνει ο πλανήτης μας, αλλά και ευρύτερα στην ανθρώπινη κατάσταση που οδηγεί την ίδια την ύπαρξη της ζωής σε αυτόν τον πλανήτη προς την εξαφάνιση.
Όπως αναφέρει ο επιμελητής Δημήτρης Τρίκας, η έκθεση δεν ωθεί ένα καθεστώς ακινησίας και αδράνειας του ανθρώπου στη γη, αλλά μια αναστοχαστική διαδικασία μέσω της οποίας το υποκείμενο ωφείλει νααναγνωρίσει το ίχνος που αφήνει μέσα στον χρόνο και πώς μπορεί να συνυπάρξει με κάθε μορφή ζωής με φροντίδα και αλληλοσεβασμό.
Μπορεί κάποιος να φανταστεί πώς θα είναι η Γη όταν ο άνθρωπος χαθεί πια; Τι θα αφήσει πίσω του ως ίχνος και πώς η μη ανθρώπινη ζωή θα σωθεί από την ανθρώπινη δύναμη καταστροφής; Η έκθεση αναφέρεται σαφώς στο δυστοπικό κομμάτι της ανθρωποκαίνου εποχής, στην οποία ζούμε.
Φανή Αράπη, SYMBIOTICA. Περφόρμανς την ημέρα των εγκαινίων στον προαύλιο χώρο του Αστεροσκοπείου Αθηνών.
Δημήτρης Εφέογλου, Δεκαέξι μελέτες για μια καλύβα, 2026. Μολύβι σε χαρτί.
Η θέα προς την δυτική Αθήνα από τον Λόφο των Νυμφών.
Ως έννοια, η Ανθρωπόκαινος είναι σχετικά νέα ανάμεσα στους επιστήμονες και αναπτύχθηκε ως ερμηνευτικό εργαλείο για την παγκόσμια αλλαγή του φυσικού περιβάλλοντος, που επιστημονικά άρχισε να μελετάται σε βάθος κυρίως από την δεκαετία του 1980 και ύστερα. Η Ανθρωπόκαινος εποχή ορίζεται από την σημαντική επίδραση των ανθρώπων και των δραστηριοτήτων τους στις γεωλογικές, βιολογικές και κλιματικές πλανητικές διεργασίες.
Είναι η εποχή του χαρακτηρισμού της ανθρώπινης οντότητας ως δύναμη επιβολής ριζικών αλλαγών και καταστροφών στο περιβάλλον μέσω εκτεταμένων ανθρώπινων παρεμβάσεων, δύναμη που η επίδρασή της είναι για πρώτη φορά ίδια, αν όχι μεγαλύτερη, με αυτή των άλλων δυνάμεων της φύσης (κυκλώνες, τυφώνες, σεισμοί, πυρκαγιές, ανεμοστρόβιλοι κλπ). Κατά συνέπεια, η ανθρώπινη δραστηριότητα, όπως εξελίσσεται σήμερα, αποτελεί την πιο σοβαρή απειλή για την ύπαρξη της ανθρώπινης και μη ανθρώπινης ζωής στο άμεσο μέλλον.
Καρράς Αναστάσης, ODORIZER, 2026. Σωλήνες Αερίου, Μεταλλική βάση, κομπρεσέρ αέρος και πνευματικά εξαρτήματα.
Κλιάφα Πέγκυ, Blanket of Relief. Άδειες καρτέλες χαπιών (blister) αλουμινίου, λεπτό σύρμα, πετονιά.
Λόλης Ανδρέας, 2024. Μάρμαρο
Η έκθεση καλεί τους επισκέπτες να αναγνωρίσουν και να επανεξετάσουν την κλιματική κρίση όχι μόνο ως περιβαλλοντική καταστροφή, αλλά ως απόρροια των πολιτικών και οικονομικών συστημάτων που κυριαρχούν στον πλανήτη. Πρόκειται για μια βαθειά πολιτική έκθεση-σύμπραξη, που θέτει καίρια ερωτήματα για την ανθρώπινη συνθήκη την εποχή της υπερκατανάλωσης, της επιταχυνόμενης εκμετάλλευσης του φυσικού πλούτου και τοπίου, και της επιβολής της ισχύος στα πολυπληθή στρώματα των φτωχότερων κοινωνικών ομάδων του κόσμου ολόκληρου.
Το αδιανόητο δεν είναι αυτό που δεν μπορούμε να φανταστούμε, είναι αυτό που αρνούμαστε να δούμε ενώ συμβαίνει μπροστά μας.
Είναι η αναπαράσταση του αδιανόητου μια πολιτική πράξη διαπραγμάτευσης των παραπάνω ζητημάτων, όπως προτείνει ο τίτλος της έκθεσης; Από το αόρατο αποτύπωμα του μολυσμένου αέρα στο ορατό έργο τέχνης, πώς επιτυγχάνεται η επαναδιατύπωση μιας φυσικής καταστροφής σε ένα εικαστικό πλαίσιο;
Αλλάζει η φόρμα και το νόημα της εικαστικής πράξης στην εποχή της κλιματικής κρίσης; Αν το αόρατο τεθεί ως μια μεταφυσική αποκάλυψη ή μια έκφραση του αρχετυπικού μαγικού, αποτελεί αυτό μια πρόταση ή μια ανάμνηση;
Ο Δημήτρης Τρίκας, επιμελητής της έκθεσης, απαντάει στις ερωτήσεις της Popaganda.
Κώστας Κοϊνός, Σιωπηλοί Φύλακες, «Υβρίδιο I–VII» 2025–2026. Υφαντικές / γλυπτικές εγκαταστάσεις, Raffia, ξύλο, φυσικές ίνες, ύφασμα, συνθετικές ίνες.
Στον τίτλο της έκθεσης, αναφέρεστε στην αναπαράσταση του αδιανόητου. Πώς ορίζεται το αδιανόητο στην εποχή της κλιματικής αλλαγής και της τεχνολογικής πληροφορίας; Πώς εκφράζεται μέσα από την έκθεση; Εν τέλει, τι θα δούμε στον λόφο Νυμφών;
Το αδιανόητο δεν είναι αυτό που δεν μπορούμε να φανταστούμε, είναι αυτό που αρνούμαστε να δούμε ενώ συμβαίνει μπροστά μας. Η κλιματική κρίση είναι αδιανόητη όχι επειδή στερείται εικόνων, αλλά επειδή πλημμυρίζουμε από εικόνες και εξακολουθούμε να ζούμε σαν να μην τις βλέπουμε. Ο Amitav Ghosh το λέει ξεκάθαρα: η κυρίαρχη αφήγηση της νεωτερικότητας αδυνατεί να χωρέσει την κλίμακα της καταστροφής. Στον Λόφο των Νυμφών θα δείτε 22 καλλιτέχνες που δεν εξηγούν την κρίση· την κάνουν αισθητή στο σώμα, στο βλέμμα ακόμη και στη σιωπή.
Άννα Προβατάρη, «ενοικώ», 2025-2026. Εγκατάσταση, θερμοκολλητική και σφραγιστική σιλικόνη, μεταβλητές διαστάσεις.
Κοϊνός Κώστας, Σιωπηλοί Φύλακες, «Υβρίδιο I–VII» 2025–2026. Υφαντικές / γλυπτικές εγκαταστάσεις, Raffia, ξύλο, φυσικές ίνες, ύφασμα, συνθετικές ίνες. Μεταβλητές διαστάσεις.
Πώς σχετίζεται με την έκθεση ο χώρος του Αστεροσκοπείου και το τοπίο του Λόφου των Νυμφών και πώς συμμετέχει στην αισθητηριακή εμπειρία του επισκέπτη;
Το Αστεροσκοπείο χτίστηκε για να παρατηρεί το σύμπαν. Ο άνθρωπος του Διαφωτισμού εκεί ονειρευόταν την κατάκτηση της γνώσης μέσω της επιστήμης. Σήμερα, ο ίδιος αυτός άνθρωπος έχει μετατρέψει το διάστημα σε χωματερή. Η ειρωνεία είναι η ίδια η έκθεση. Ο λόφος, το τοπίο, τα κτήρια του 19ου αιώνα δεν είναι απλό σκηνικό, είναι κείμενο. Ο επισκέπτης κινείται σε έναν χώρο που ταυτόχρονα υπόσχεται γνώση και αποκαλύπτει τα όριά της. Αν θέλετε, πρόκειται για έναν χώρο αστικής ουτοπίας που φυσικά τον προδίδει η καθημερινότητα του Καπιταλόκαινου.
Πανδώρα Μουρίκη, Το Αίμα της Γης. 2024. Εγκατάσταση.
Ως επιμελητής, πώς αντιληφθήκατε τη μεταφορά και “αποτύπωση/μετάφραση” ενός πραγματικού τόπου-χρόνου της καταστροφής σε ένα εκθεσιακό “τεχνητό” περιβάλλον;
Αυτό είναι το κεντρικό επιμελητικό ερώτημα: πώς μεταφράζεις σε εκθεσιακό χώρο κάτι που δεν έχει τελειώσει, που συμβαίνει τώρα; Η κλιματική κρίση δεν είναι γεγονός, είναι συνθήκη. Γι’ αυτό αποφύγαμε τη λογική του τεκμηρίου και της καταγγελίας. Τα έργα δεν απεικονίζουν την καταστροφή, αλλά ζουν μέσα στη λογική της. Η «μετάφραση» που ζητάτε δεν είναι αναπαράσταση· είναι δημιουργία ενός άλλου τόπου επαφής με αυτό που αρνούμαστε να αγγίξουμε.
Ανθρωπόκαινος εποχή. Πού εστιάζετε ως επιμελητής το πρόβλημα της ανθρωπότητας σήμερα σε σχέση με το υπόλοιπο φυσικό και μη-ανθρώπινο περιβάλλον;
Το πρόβλημα δεν είναι η σχέση ανθρώπου και φύσης, αλλά η ψευδαίσθηση ότι τέτοια σχέση υπάρχει ως διαχωρισμός. Αναπνέουμε ό,τι εκλύουν τα φυτά. Είμαστε ήδη μέσα στη φύση, όχι απέναντί της. Το πρόβλημα της ανθρωπόκαινου δεν είναι οι εκπομπές CO₂, είναι μια κοσμοθεωρία που αντιμετωπίζει τα οικοσυστήματα, τις γυναίκες και τους λαούς του Νότου ως φόντο και πόρο. Η κλιματική κρίση δεν είναι αποτυχία της τεχνολογίας. Είναι αποτέλεσμα πολιτικής και οικονομικής επιλογής.
Klajdi Tsano, Ενδιάμεσος χώρος. Εγκατάσταση, mixed media: ξύλο, γύψος, μέταλλα, ρητίνη.
Υπάρχει το πολύ πιθανό σενάριο της αυτοεξόντωσης της ανθρωπότητας, λόγω της δυσθεώρητης δύναμης που έχει αποκτήσει να επιδρά στο φυσικό περιβάλλον. Πιστεύετε ότι θα αλλάξουν οι έννοιες της ελευθερίας και της δικαιοσύνης στα “καλά” σενάρια της μη εξαφάνισής μας; Τι σημαίνει άραγε ελεύθερος στην ανθρωπόκαινο εποχή;
Η εξαφάνιση δεν είναι σενάριο επιστημονικής φαντασίας αλλά μια από τις πιθανές καταλήξεις μιας ιστορίας που ήδη γράφεται. Βέβαια, η ερώτηση για ελευθερία και δικαιοσύνη στην ανθρωπόκαινο είναι η σωστή ερώτηση. Ελεύθερος σε έναν πλανήτη υπό κατάρρευση δεν μπορεί να σημαίνει «ελεύθερος να καταναλώνω». Η ελευθερία των ορίων, όπως την ορίζει ο Γιώργος Κάλλης για παράδειγμα, δεν είναι στέρηση. Προσέξτε το αυτό: είναι η μόνη ελευθερία που δεν χτίζεται πάνω στην εξάντληση κάποιου άλλου.
Klajdi Tsano, Ενδιάμεσος χώρος. Εγκατάσταση, mixed media: ξύλο, γύψος, μέταλλα, ρητίνη.
Πάνος Σκλαβενίτης, Fools without the ship, 2024- Video Installation.
Προτείνεται, πιστεύετε, μέσω της αισθητηριακής εμπειρίας που περιλαμβάνεται σε πολλά από τα έργα της έκθεσης, κάποιο νέο -ίσως ουτοπικό αλλά μετρήσιμο- μοντέλο για την δυνατότητα στο μέλλον συνύπαρξης του ανθρώπου με τα μη ανθρώπινα και υλικά στοιχεία που απαρτίζουν το σύνολο του γήινου περιβάλλοντος;
Η έκθεση δεν προτείνει ένα μοντέλο – και αυτό είναι συνειδητή επιλογή. Τα μοντέλα ανήκουν στη λογική που δημιούργησε την κρίση: τη λογική της βελτιστοποίησης, της αποδοτικότητας, της τεχνικής λύσης. Αυτό που η αισθητηριακή εμπειρία των έργων μπορεί να κάνει είναι κάτι διαφορετικό. Μπορεί να δημιουργήσει μια στιγμή επαφής με το μη ανθρώπινο που δεν είναι εκμετάλλευση. Η συμβίωση δεν σχεδιάζεται· ασκείται. Και η τέχνη είναι ένας από τους ελάχιστους χώρους όπου αυτή η άσκηση είναι ακόμη δυνατή.
Αλλάζει η φόρμα –και το νόημα– του έργου τέχνης, ως πρωταρχική πηγή έκφρασης και αντίληψης της ύπαρξης και συμβίωσης στην ανθρωπόκαινο; Αν ναι, με ποιον τρόπο, θα λέγατε;
Ναι, αλλάζει ριζικά, και αυτή η έκθεση είναι ένα επιχείρημα γι’ αυτό. Το έργο τέχνης στην ανθρωπόκαινο δεν μπορεί να είναι αντικείμενο που κρέμεται σε τοίχο και περιμένει. Πρέπει να υπάρχει σε σχέση με τον χώρο, με τον επισκέπτη, με τον χρόνο, με το μη ανθρώπινο. Η φόρμα αλλάζει γιατί αλλάζει αυτό που ζητάμε από την τέχνη: όχι να αναπαριστά τον κόσμο, αλλά να δημιουργεί νέες συνθήκες επαφής μαζί του. Το νόημα δεν είναι στο αντικείμενο, είναι στη σχέση.
Klajdi Tsano, Ενδιάμεσος χώρος. Εγκατάσταση, mixed media: ξύλο, γύψος, μέταλλα, ρητίνη.
Για έναν ολόκληρο μήνα, από τις 4 Ιουνίου μέχρι και τις 4 Ιουλίου, ο Λόφος των Νυμφών και το κτήριο Σίνα του Εθνικού Αστεροσκοπίου μετατρέπονται σε ένα δημόσιο βήμα διαλόγου, αναστοχασμού και ενατένισης του μέλλοντός μας την εποχή της κλιματικής κρίσης. Ένα σημείο συνάντησης σύγχρονης τέχνης, επιστήμης και δημόσιου διαλόγου γύρω από την κλιματική κρίση. 22 καλλιτέχνες, 6 σχήματα performance και περισσότεροι από 25 ομιλητές και ομιλήτριες ανοίγουν ερωτήματα για το αόρατο, το αδιανόητο και τους τρόπους με τους οποίος κατοικούμε τη Γη.
Συμμετέχοντες καλλιτέχνες/ιδες: Δημήτρης Αληθεινός, Γιώργος Δρόσος, Ράνια Εμμανουηλίδου, Δημήτρης Εφέογλου, Θοδωρής Ζαφειρόπουλος, Νίκος Iavazzo & Ανδρέας Καλλή, Αναστάσης Καρράς, Πέγκυ Κλιάφα, Κώστας Κοϊνός, Παναγιώτης Κουλουράς, Ανδρέας Λόλης, Κατερίνα Μπότσαρη, Πανδώρα Μουρίκη, Ελένη Πανουκλιά, Αντιγόνη Πασίδη, Άννα Προβατάρη, Πάνος Σκλαβενίτης, Κώστας Τζημούλης, Klajdi Tsano, Έφη Χαλιορή, Δέσποινα Χαριτωνίδη.
Συμμετέχοντες/ουσες Performers: Φανή Αράπη, Ομάδα ΦΡΜΚ / περιοδικό Φάρμακο, Άννα Τζάκου & Δέσποινα Χατζηπαυλίδου, Collectif MASI (Μαντλέν Ανηψητάκη και Simon Riedler), Ελένη Μεσάδου, Φωτεινή Καλλέ.
Συμμετέχοντες/ουσες ομιλητές/ομιλήτριες Δημόσιου Προγράμματος: Νίκος Αναστασόπουλος, Πηνελόπη Ηλιάσκου, Δήμητρα Θεοχάρη, Θανάσης Πετσίνης, Μαριέφη Γκούμα, εκπρόσωποι της ομάδας Μπουλούκι, Μάνια Μπενίση, Αριάδνη Αργυράκη, Γιώργος Μπουγιούκος, Κώστας Ευσταθίου, Δρ. Νικόλαος Μιχαλόπουλος, Αντώνης Μαυρόπουλος, Κατερίνα Αθανασίου, Τέλης Τύμπας, Γιώργος Βελεγράκης, Έλλη Δανάη Βαρτζιώτη, Νίκος Χατζηαργυρίου, Γιώργος Μπιθυμήτρης, Ιάσωνας Ζαρίκος, Πέννυ Τραυλού, Βασιλική Σηφοστρατουδάκη, Αταλάντη Μουσούρη, Μαρία Πετεινάκη, Τζένη Μαρκέτου, Άννα Τζάκου, Γιώργος Παπαλεξίου, Γιώργος Κόκκινος, Μίνα Καραβαντά κ.ά.
ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ PERFORMANCES
Το πρόγραμμα των performances της έκθεσης «Servare Intaminatum. Κλιματική Κρίση – Από το Αόρατο στο Ορατό ή πώς να αναπαραστήσεις το αδιανόητο» πραγματοποιείται στις 4, 6, 19, 20 και 25 Ιουνίου και στις 3 Ιουλίου 2026, 19:30–22:30, σε διαφορετικά σημεία του εξωτερικού χώρου του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών, στον Λόφο Νυμφών, ενεργοποιώντας τον χώρο μέσα από ζωντανές δράσεις.
Πέμπτη 4 Ιουνίου 2026
Φανή Αράπη / SYMBIOTICA
Το SYMBIOTICA συγκροτείται γύρω από μια ζωντανή δράση, όπου το σώμα μετατρέπεται σε μια διογκούμενη κατασκευή που ενεργοποιείται από τη λειτουργία της αναπνοής. Δημιουργώντας ένα υβριδικό μόρφωμα, τα όρια ανάμεσα στο ευτελές, το αναλώσιμο και το τεχνολογικό γίνονται ασαφή. Το σώμα μοιάζει ταυτόχρονα να προστατεύεται και να απειλείται μέσα στο σύστημα που το διατηρεί ενεργό, παραπέμποντας σε μια αμφίσημη συνθήκη συμβίωσης.
Σάββατο 6 Ιουνίου 2026
Η ομάδα του ΦΡΜΚ / περιοδικό Φάρμακο / «Ιστορίες γύρω από τη φωτιά»
Μια συλλογική ανάγνωση με τελετουργικά στοιχεία που περιλαμβάνει σύγχρονη ποίηση από όλο τον κόσμο για έναν πλανήτη σε κίνδυνο. Συμμετέχουν: Ορφέας Απέργης, Κατερίνα Ηλιοπούλου, Παναγιώτης Ιωαννίδης, Γιάννης Ισιδώρου, Λένια Ζαφειροπούλου, Λένα Καλλέργη, Χρήστος Σιορίκης, Μάριος Χατζηπροκοπίου, Νίκη Χαλκιαδάκη κ.ά.
Παρασκευή 19 Ιουνίου 2026
Άννα Τζάκου & Δέσποινα Χατζηπαυλίδου / Κινούμενα Σώματα. Κατοικημένοι Κήποι
Συμμετοχική performance στον Λόφο Νυμφών, Απαραίτητη η προκράτηση θέσης. Μέγιστος αριθμός συμμετεχόντων: 30
Σε έναν λόφο στο κέντρο της πόλης, στον χώρο του Εθνικού Αστεροσκοπείου, σώματα συναντιούνται. Μέσα από απλές οδηγίες, οι θεατές γίνονται συμμετέχοντες σε μια διαδρομή που ξεκινά από το Αστεροσκοπείο και καταλήγει στον Λόφο της Πνύκας. Αναπνέουν, παρατηρούν, σχετίζονται. Το ανθρώπινο και το μη ανθρώπινο συνυπάρχουν. Σε μια εποχή κλιματικής κρίσης, τι συμβαίνει όταν η κατανόηση περνά μέσα από το σώμα; Πώς κατοικούμε ξανά τον κόσμο που μοιραζόμαστε;
Πέμπτη 25 Ιουνίου 2026
Ελένη Μεσάδου / Ασκήσεις Εξαφάνισης
Η performance «Ασκήσεις Εξαφάνισης» διερευνά το σώμα ως μεταβαλλόμενη επιφάνεια σε σχέση με την ύλη. Μέσα από οργανικά υλικά, το σώμα αποσταθεροποιείται, φέροντας ίχνη φθοράς, μνήμης και απώλειας ορίου. Το έργο αντλεί από τη φαινομενολογία, προσεγγίζοντας την παρουσία ως κάτι εύθραυστο και διαρκώς μετασχηματιζόμενο. Η πρωτότυπη μουσική είναι του Άλεξ Λουλούδη.
Σάββατο 27 Ιουνίου 2026
Collectif MASI (Μαντλέν Ανηψητάκη και Simon Riedler)/ Από το ήλιον (He) στον Ήλιο
Η απελευθέρωση των μπαλονιών συνδέεται με γιορτές, αλλά τελευταία και με πολεμικούς σκοπούς. Η περφόρμανς της Collectif Masi επικεντρώνεται σε μια τελετουργική «απελευθέρωση» μπαλονιών προς το διάστημα — τον κόσμο-κόσμημα των Αρχαίων που τον βλάπτουμε καθημερινά με διαστημικά απόβλητα.
Οι επισκέπτες καλούνται να γράψουν, πάνω στα μπαλόνια, μηνύματα που επιθυμούν να διαβαστούν μετά το τέλος της ανθρωπότητας. Τα αφήνουν να πετάξουν, ελέγχοντας την πορεία τους με λεπτά σχοινιά. Αφού έχουν απομακρυνθεί, προσπαθούν μέσω του τηλεσκοπίου να τα εντοπίσουν και να τα διαβάσουν ως μελλοντικοί επισκέπτες της Γης.
Παρασκευή 3 Ιουλίου 2026
Φωτεινή Καλλέ/ Επικάλυψη / Cover-up
Στο έργο αυτό η τροφή, βασική ανάγκη για την ανθρώπινη επιβίωση, χρησιμοποιείται ως άλλοθι μιας ανεξέλεγκτης υπερπαραγωγής και ταυτόχρονα επιλεκτικής προσφοράς. Κατά τη διάρκεια της ζωντανής περφόρμανς, μια συνεχής διαδικασία επικάλυψης και απόκρυψης των πραγματικών αυτών προθέσεων επιχειρείται μπροστά στο κοινό με τη χρήση βρώσιμων και μη υλικών.
Χαριτωνίδη Δέσποινα, Ανεμοδείκτης για 9 ανέμους, 2026, γλυπτό. Μέταλλο, κεραμικά στοιχεία, ρουλεμάν.
ΔΗΜΟΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ
Το Δημόσιο Πρόγραμμα της έκθεσης «Servare Intaminatum. Κλιματική Κρίση – Από το Αόρατο στο Ορατό ή πώς να αναπαραστήσεις το αδιανόητο» πραγματοποιείται στις 5, 11, 12, 18, 19, 20, 24 και 26 Ιουνίου 2026, από τις 19:00 έως τις 21:00, στον ανοιχτό χώρο του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών. Μέσα από στρογγυλά τραπέζια, συζητήσεις και παρουσιάσεις, το πρόγραμμα ανοίγει έναν διάλογο ανάμεσα στην τέχνη, την επιστήμη, την έρευνα και τον δημόσιο λόγο γύρω από την κλιματική κρίση.
Παρασκευή 5 Ιουνίου 2026
«Προς μια Αρχιτεκτονική των Κοινών: Ενδυναμωτικές προσεγγίσεις για την κλιματική αλλαγή»
Οργάνωση – συντονισμός: Νίκος Αναστασόπουλος, αρχιτέκτων, αναπληρωτής καθηγητής Σχολής Αρχιτεκτόνων Ε.Μ.Π., επιστημονικός υπεύθυνος του προγράμματος MATCH – Mediterranean As The Climate Hotspot.
Συμμετέχουν: Πηνελόπη Ηλιάσκου, επιμελήτρια χορού και εκπαιδευτικός, στο πεδίο τομής μεταξύ μουσικής και κίνησης, Δήμητρα Θεοχάρη, αρχιτέκτων τοπίου, ensphere.de., Θανάσης Πετσίνης, Μαριέφη Γκούμα, απόφοιτοι Σχολής Αρχιτεκτόνων ΕΜΠ και Αρχιτεκτονικής Σχολής των Κοινών.
Διάλογος ανάμεσα σε διάφορες γενιές αρχιτεκτόνων και ανθρώπων που έχουν ενεργά εμπλακεί με το ζήτημα της κλιματικής κρίσης και χρησιμοποιούν εργαλεία σχεδιασμού που την αντιμετωπίζουν, καθώς και κοινωνικές και αρχιτεκτονικές πρακτικές ενδυνάμωσης και προστασίας των κοινών. Θα ακολουθήσει συζήτηση με το κοινό.
Πέμπτη 11 Ιουνίου 2026
«Ξαναχτίζοντας την Προσαρμογή στην Κλιματική Κρίση»
Ομάδα Μπουλούκι
Αναζητώντας δημιουργικές διεξόδους απέναντι στις περιβαλλοντικές προκλήσεις που δοκιμάζουν τα τοπία και οι κοινωνίες μας, εξερευνούμε τρόπους έμπρακτης και συλλογικής προσαρμογής. Μέλη και συνεργάτες της ομάδας Μπουλούκι συζητούν για το πώς οι ήπιες πρακτικές και ο σεβασμός στα τοπικά όρια προσφέρουν άμεσες απαντήσεις, θέτοντας παράλληλα νέα ερωτήματα.
Ένα από τα βασικότερα είναι το αν η συλλογική φροντίδα μπορεί τελικά να αναδειχθεί στην απαραίτητη εκείνη χειρονομία που θα μετασχηματίσει την παρασιτική μας σχέση με τη φύση σε μια νέα πραγματικότητα ισότιμης συμβίωσης.
Παρασκευή 12 Ιουνίου 2026
«Αόρατα Δίκτυα: omnipresent never seen»
Οργάνωση – συντονισμός: Μάνια Μπενίση, MSc Αρχ. Μηχ. Ε.Μ.Π., MSc DIC γεωλ. μηχανικός, Φωτογράφος, ανεξάρτητη ερευνήτρια της Ανθρωποκαίνου
Συμμετέχουν: Αριάδνη Αργυράκη, Καθηγήτρια Γεωχημείας ΕΚΠΑ, Fellow of Society for Environmental Geochemistry and Health (SEGH), Γιώργος Μπουγιούκος, Αρχιτέκτων Μηχανικός ΕΜΠ, MSc Σχεδιασμός – Χώρος – Πολιτισμός, ανεξάρτητος ερευνητής, Κώστας Ευσταθίου, Αρχιτέκτων Μηχανικός Ε.Μ.Π., υποψήφιος διδάκτωρ, Akademie der bildenden Künste Wien
Από την οικιακή σκόνη —την αόρατη ύλη του καθημερινού— και τα καθημερινά μας απόβλητα ως ενωτικό δίκτυο του ατόμου με την πόλη και τη Γη, έως την ψηφιακή ύλη των data στην εξαφανισμένη τροχιά της από το κομοδίνο μας στην Αθήνα, κάτω από τη γη και τη θάλασσα, μέχρι τη σύνδεσή της με τα εθνικά και παγκόσμια data centers, τίθενται σε συζήτηση χωρικές αρχιτεκτονικές και τεκμήρια που διαρρηγνύουν τις έννοιες του μέσα και του έξω, της απόσπασης, της μόνωσης, της εξαφάνισης του ίχνους και της καθαρότητας, δημιουργώντας το αθηναϊκό αρχείο της εποχής της υπερκατανάλωσης και της κλιματικής κρίσης.
Πέμπτη 18 Ιουνίου 2026
«Waste Side Stories»
Συμμετέχουν: Δρ. Νικόλαος Μιχαλόπουλος, διευθυντής ερευνών Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών, Αντώνης Μαυρόπουλος, χημικός μηχανικός Ε.Μ.Π. με εξειδίκευση στην κυκλική οικονομία και τη διαχείριση αποβλήτων, Κατερίνα Αθανασίου, καλλιτέχνις – διδάσκουσα ΑΣΚΤ, Τζωρτζίνα Χολέβα, αρχιτέκτων μηχανικός – μεταπτυχιακή φοιτήτρια Ε.Μ.Π.
Η συζήτηση ανοίγει ζητήματα γύρω από τα απόβλητα, την κυκλική οικονομία, την υπερκατανάλωση και τα μεταβολικά ρήγματα που διαπερνούν τη σχέση ανθρώπου, παραγωγής και περιβάλλοντος. Παράλληλα, εστιάζει στην άτυπη ανακύκλωση, στις επίσημες και ανεπίσημες οικονομίες γύρω από το απόρριμμα, καθώς και στα δίκτυα μεταφοράς, εμπορίου και διαχείρισης των αστικών απορριμμάτων. Στο επίκεντρο τίθεται η σύνδεση της διαχείρισης των αποβλήτων με την κλιματική κρίση, τα κυρίαρχα μοντέλα ανάπτυξης και τις κοινωνικές ανισότητες.
Παρασκευή 19 Ιουνίου 2026
«Ορατό και Αόρατο, Επιδεικνυόμενο και Αποκρυπτόμενο. Από την Τεχνολογία μέχρι την Επιστημολογία της Περιβαλλοντικής Κρίσης»
Συμμετέχουν: Τέλης Τύμπας, καθηγητής ιστορίας της τεχνολογίας ΙΦΕ/ΕΚΠΑ, διευθυντής ΔΠΜΣ “Science, Technology, Society — Science and Technology Studies”, Γιώργος Βελεγράκης, επίκουρος καθηγητής περιβαλλοντικής κοινωνιολογίας, Τμήμα Κοινωνιολογίας, Πανεπιστήμιο Κρήτης, διδάσκων ΔΠΜΣ “Science, Technology, Society — Science and Technology Studies”, Έλλη Δανάη Βαρτζιώτη, χημικός μηχανικός KIT, περιβαλλοντολόγος και πολιτικός μηχανικός MIT, υποψήφια διδάκτωρ ΙΦΕ/ΕΚΠΑ.
Παρουσίαση για τα «μαύρα κουτιά» της σχέσης ΤΝ και περιβαλλοντικής κρίσης, πηγών και τεχνολογιών ενέργειας, μηχανών και αποβλήτων.
Με την υποστήριξη του “Research Group: Environment / Sustainability / Environmental Humanities” του “Laboratory of Philosophy, Ethics, Policy and Communication of Science and Technology”, Τμήμα Ιστορίας και Φιλοσοφίας της Επιστήμης, ΕΚΠΑ.
Τετάρτη 24 Ιουνίου 2026
«Προς Υδάτινα Μέλλοντα: Οικοφεμινισμοί, Ποτάμια και Νέες Οικολογίες Ζωής»
Οργάνωση – συντονισμός: Πέννυ Τραυλού, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Πολιτιστικής Γεωγραφίας και Θεωρίας, Σχολή Καλών Τεχνών, Πανεπιστήμιο του Εδιμβούργου και μέλος του Arts Collaboratory School.
Ομιλήτριες/Συμμετέχουσες: Βασιλική Σηφοστρατουδάκη, ιδρύτρια Yellow Brick και μέλος των Mouries Collective. Αταλάντη Μουσούρη και Μαρία Πετεινάκη, μέλη της Οικοφεμινιστικής Ομάδας. Τζένη Μαρκέτου, διεπιστημονική καλλιτέχνης και καθηγήτρια στο The New School for Social Research/Parsons στη Νέα Υόρκη. Άννα Τζάκου, θεατρική δημιουργός, καλλιτέχνιδα τοπιακών performance, ακαδημαϊκή ερευνήτρια
Το στρογγυλό τραπέζι με τίτλο «Προς Υδάτινα Μέλλοντα: Οικοφεμινισμοί, Ποτάμια και Νέες Οικολογίες Ζωής» επιχειρεί να ανοίξει έναν συλλογικό χώρο σκέψης γύρω από το νερό, τα αστικά ποτάμια και τις οικολογίες φροντίδας μέσα από οικοφεμινιστικές προσεγγίσεις. Μέσα από παρουσιάσεις δράσεων, καλλιτεχνικών έργων, ερευνητικών και συλλογικών πρακτικών, η συζήτηση θα εστιάσει στις σχέσεις ανάμεσα στα σώματα, τα υδάτινα τοπία και τις κοινότητες που ζουν, κινούνται και αγωνίζονται γύρω από αυτά.
Αντί να προσεγγίσουμε την κλιματική αλλαγή αποκλειστικά ως αφήγηση καταστροφής, το τραπέζι επιδιώκει να διερευνήσει τρόπους φαντασίας και δημιουργίας άλλων οικολογικών μέλλοντων: μορφές συνύπαρξης, κοινοτικής φροντίδας, υδάτινης δικαιοσύνης και συλλογικής ζωής που ήδη αναδύονται μέσα από τοπικές πρακτικές, καλλιτεχνικές χειρονομίες και καθημερινές σχέσεις με το νερό και το ποτάμι.
Η μορφή του κύκλου επιλέγεται ως μια πιο οριζόντια διαδικασία ανταλλαγής εμπειριών και γνώσεων, όπου η συζήτηση λειτουργεί ως κοινός τόπος συνάντησης ανάμεσα στην τέχνη, την έρευνα, τον ακτιβισμό και τις βιωματικές εμπειρίες της πόλης.
Παρασκευή 26 Ιουνίου 2026
«Από το Μεταβολικό Ρήγμα στην αναπαράσταση του αδιανόητου: K. Marx, M. Löwy, Α. Ghosh»
Συμμετέχουν: Γιώργος Παπαλεξίου, διδάκτωρ Πολιτικής Οικονομίας και Φυσικού Περιβάλλοντος του Πανεπιστημίου Πατρών, Γιώργος Κόκκινος, καθηγητής Ιστορίας, Πανεπιστήμιο Αιγαίου, Μίνα Καραβαντά, καθηγήτρια στο Τμήμα Αγγλικής Γλώσσας και Φιλολογίας στον Τομέα Λογοτεχνίας και Πολιτισμού του ΕΚΠΑ
Η κλιματική κρίση θέτει ένα δύσκολο ερώτημα: υπάρχουν σήμερα αξιόπιστες εναλλακτικές στον τρόπο με τον οποίο ζούμε, παράγουμε και καταναλώνουμε; Με αφετηρία την έννοια του μεταβολικού ρήγματος και τις αναφορές στους K. Marx, M. Löwy και A. Ghosh, η συζήτηση ανοίγει το ζήτημα ενός διαφορετικού δρόμου απέναντι στην οικολογική κατάρρευση. Στο επίκεντρο τίθεται το αν η αλλαγή μπορεί να νοηθεί όχι μόνο ως απειλή για την καθημερινότητα, αλλά και ως πιθανή αφετηρία μιας άλλης σχέσης με τη φύση, την παραγωγή και την κοινωνική ζωή.
Σάββατο 27 Ιουνίου 2026
«Ψευδείς κλιματικές λύσεις»
Συμμετέχουν: Νίκος Χατζηαργυρίου (Ε.Μ.Π.), Γιώργος Μπιθυμήτρης (ΕΚΚΕ), Ιάσωνας Ζαρίκος (ΕΚΠΑ)
Μετά από δεκαετίες αδιαφορίας, οι μεγάλες ιδεολογίες του καιρού μας έστρεψαν την προσοχή τους στην κλιματική αλλαγή. Από το 2015 και μετά, οι πληθαίνουσες φυσικές καταστροφές σε συνδυασμό με τη σώρευση επιστημονικών προειδοποιήσεων, ώθησαν την κλιματική αποσταθεροποίηση στο προσκήνιο της πολιτικής ζωής. Στο εξής, ο χαρακτήρας και η ταχύτητα της ενεργειακής μετάβασης αποτελούν επίδικο.
Στη συνεδρία με τίτλο «Ψευδείς κλιματικές λύσεις» θα παρουσιαστούν κάποιες δημοφιλείς πλην αδιέξοδες προσεγγίσεις: η πριμοδότηση της πυρηνικής ενέργειας, η συλλήβδην απόρριψη της αιολικής ενέργειας και η μεγεθυντική απόβλεψη του οικομοντερνισμού.