Το πραγματικό του όνομα ήταν Δημήτριος Ροδόπουλος. Το ψευδώνυμο Καραγάτσης προήλθε από το δέντρο πτελέα ή καραγάτσι στο εξοχικό της οικογένειάς του στη Ραψάνη της Θεσσαλίας, όπου περνούσε τα περισσότερα εφηβικά καλοκαίρια του. Εκεί συνήθιζε να διαβάζει καθισμένος κάτω από ένα καραγάτσι που βρισκόταν στον περίβολο της εκκλησίας του χωριού. Το «Μ.» του ψευδωνύμου του προήλθε πιθανότατα από το ρώσικο όνομα «Μίτια» (ρωσική εκδοχή του Δημήτρης), με το οποίο τον αποκαλούσαν φίλοι και συμφοιτητές του, λόγω της μεγάλης του αγάπης για τον Φιοντόρ Ντοστογιέφσκι και ιδιαίτερα για το έργο Αδερφοί Καραμάζοφ.

Το γεγονός ότι υπέγραφε τα έργα του ως «Μ. Καραγάτσης» προκάλεσε σύγχυση σε αρκετούς φιλολόγους, που συχνά ερμήνευαν το «Μ» ως Μιχάλης, λόγω των ηρώων του, Μιχάλη Καραμάνου (στον Γιούγκερμαν) και Μιχάλη Ρούση (στον Μεγάλο ύπνο), που θεωρούνται περσόνες του συγγραφέα. Παρόλα αυτά σύμφωνα με πρόσφατη προφορική μαρτυρία της κόρης του Μαρίνας Καραγάτση το αρχικό γράμμα «Μ.» μπροστά από το ψευδώνυμο Καραγάτσης πράγματι παραπέμπει στο όνομα Μιχάλης. Όμως το μυστήριο του γράμματος «Μ» δεν θα μπορέσει ποτέ να εξαλειφθεί, διότι ο Καραγάτσης δεν δήλωσε δημόσια ποια η σημασία του.

Μυθιστορήματα

  • «Γιούγκερμαν»*
  • «Ο Γιούγκερμαν και τα στερνά του»
  • «Η Μεγάλη Χίμαιρα»
  • «Ο συνταγματάρχης Λιάπκιν»
  • «Ο κοτζάμπασης του Καστρόπυργου»
  • «Ο μεγάλος ύπνος» 
  • «Ένας χαμένος κόσμος» 
  • «Αίμα χαμένο και κερδισμένο» 
  • «Άμρι α Μούγκου, στο χέρι του Θεού»
  • «Τα στερνά του Μίχαλου» 
  • «Ο θάνατος κι ο Θόδωρος»
  • «Ο κίτρινος φάκελος»
  • «Το Μυθιστόρημα των Τεσσάρων», μαζί με τους Ηλ.Βενέζη, Αγγ. Τερζάκη, Στ. Μυριβήλη
  • «Σέργιος και Βάκχος» 
  • «Η θαυμαστή ιστορία των αγίων Σέργιου και Βάκχου» (επιτομή του μυθιστορήματος Σέργιος και Βάκχος
  • «Το 10» (ημιτελές)

Νουβέλες

  • «Ο συνταγματάρχης Λιάπκιν»
  • «Χίμαιρα»
  • «Λειτουργία σε λα ύφεσις» 
  • «To χαμένο νησί»

Συλλογές διηγημάτων

  • «Το συναξάρι των αμαρτωλών» α’ έκδοση «Γκοβόστης»
  • «Η μεγάλη λιτανεία» α’ έκδοση «Βιβλιοπωλείον της Εστίας» (Α’ Κρατικό Βραβείο Λογοτεχνίας στην κατηγορία «Διηγήματος» για το 1956.) 
  • «Το μεγάλο συναξάρι» α’ εκδ. «Αετός» 
  • «Νεανικά διηγήματα» α’ έδκ. «Εστία»
  • «Ιστορίες αμαρτίας και αγιοσύνης» (επιλογή διηγημάτων από την «Λιτανεία των Ασεβών» και το «Συναξάρι των αμαρτωλών», α’ έκδ. «Εστία»

Άλλα έργα

  • «Βασίλης Λάσκος» μυθιστορηματική βιογραφία, 1948
  • «Η Ιστορία των Ελλήνων»
  • «Καταδρομή», σενάριο ταινίας που σκηνοθέτησε ο ίδιος
  • «Το μπαρ Ελδοράδο», θεατρικό έργο 
  • Κάρμεν η χιτάνα, θεατρική διασκευή 
  • «Περιπλάνηση στον κόσμο», ταξιδιωτικό,
  • Μ. Καραγάτση, «Κριτική Θεάτρου, 1946-1960»