ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ 01.03.2017

O Irvine Welsh Επιμένει Πώς το “Trainspotting” Είναι ο “Νονός” του Βρετανικού Σινεμά…

ΑΠΟΚΛΕΙΣΤΙΚΟ: Ο συγγραφέας του βιβλίου, αλλά και του "Porno" που χαλαρά βασίζεται το σίκουελ που όλοι περιμένουμε, μιλάει στον Παναγιώτη Μένεγο. Για την κληρονομιά του, την εργατική τάξη, αλλά και το τι θα συνέβαινε αν στα 90s υπήρχαν social media...
Εικονογράφηση: Κατερίνα Καραλή
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗO Irvine Welsh Επιμένει Πώς το “Trainspotting” Είναι ο “Νονός” ...

Το Trainspotting θα μπορούσε να είχε μείνει απλώς μια τοπική υπόθεση. Ένα εξαιρετικό μυθιστόρημα και μια συνεπής κινηματογραφική μεταφορά, δύο ακόμα έργα που μιλούσαν για τα ορφανά της Θάτσερ και του σκληρού νεοφιλελευθερισμού που διέλυσε την βρετανική κοινωνία, και φυσικά νεολαία, στα 80s. Δεν περιορίστηκε όμως εκεί. Αξιοποιώντας μοναδικά το πηγαίο μάρκετινγκ που παρήγαγαν τα υλικά του, εξελίχθηκε στο μεγαλύτερο ποπ φαινόμενο των 90s προσφέροντας το απόλυτο πακέτο βιβλίο-ταινία-σάουντρακ-αφίσα-t-shirt σε εκατομμύρια ανθρώπους σε όλον τον κόσμο. Εξέφρασε τη χημική γενιά, καβάλησε το momentum της britpop, έγινε σημαία της έκρηξης της χορευτικής κουλτούρας – ο Μαρκ Ρέντον δεν ήταν ο μόνος που έκανε για λίγο στην άκρη τον Iggy για να χαθεί στο πλήθος του club, λίγο πολύ το κάναμε όλοι μας, είτε με ένα στρογγυλό χαπάκι κάτω από τη γλώσσα είτε χωρίς αυτό.

Και φυσικά το Trainspotting ανέδειξε σταρ. Αν όχι μεγαλύτερος, σίγουρα σημαντικότερος, ο δημιουργός του σύμπαντος, ο «δαφνοστεφής ποιητής της χημικής γενιάς» συγγραφέας του, ο 59χρονος σήμερα Irvine Welsh. Έτσι κι αλλιώς, χωρίς τη δική του πρώτη ύλη δε θα καλούμασταν αυτές τις μέρες να γίνουμε «τουρίστες στη νιότη μας», όπως λέει χαρακτηριστικά ο Johnny Lee Miler (Σάιμον) στον Ewan McGregor (Ρέντον) στο T2, το πολυαναμενόμενο σίκουελ του Trainspotting που κάνει πρεμιέρα αυτές τις μέρες και στις ελληνικές αίθουσες.

Γιατί κανένας μας δε θα σκεφτόταν συγκινημένος που ήταν και τι έκανε πριν 21 χρόνια όταν βγήκε το πρώτο φιλμ, αν ο Welsh – αντλώντας υλικό από τη «θητεία» του ως junkie στις εργατικές γειτονιές του Εδιμβούργου στα 80s – δεν είχε επινοήσει ένα από τα σπουδαιότερα σετ χαρακτήρων της σύγχρονης λογοτεχνίας. Εκεί, στους χαρακτήρες, βρίσκεται το κλειδί του μύθου του – στην ευκολία με την οποία μπορούμε να τους αναγνωρίσουμε και, ίσως, να ταυτιστούμε μαζί τους. Δεν το έχει περιγράψει κανένας καλύτερα από τον Thomas Gorton στο επετειακό τεύχος του Dazed τον περασμένο Οκτώβριο:

«Όλοι ξέρουν έναν Αρρωστιάρη (Sick Boy) – γοητευτικός, χειριστικός, λαμπερά ανήθικος. Όλοι ξέρουν έναν Σπαντ – πιο ευγενικός από όλους τους φίλους του και ισοπεδωμένος ακριβώς γι’ αυτό. Όλοι ξέρουν (ή τουλάχιστον έχουν συναντήσει) έναν Μπέγκμπι, που ο Welsh περιγράφει ως “το poster boy της λευκής, αρσενικής οργής που βλέπουμε σήμερα σε όλον τον κόσμο” – τη μια στιγμή είναι ο φίλος σου και την επόμενη σε έχει κολλήσει στον τοίχο επειδή κάτι στραβό του είπες. Και, φυσικά, όλοι ξέρουν έναν Ρέντον, γιατί ο Ρέντον είσαι εσύ, πάντα ο αφηγητής, παγιδευμένος σε εσωτερικούς μονολόγους, στάσιμος ανάμεσα στις πραγματικές του επιθυμίες και τις απογοητευτικές προκαθορισμένες συμπεριφορές του, θέλοντας ακριβώς αυτό που θέλεις κι εσύ – ελευθερία».

Simon (Jonny Lee Miller) and Mark Renton (Ewan McGregor) in TriStar Pictures’ T2: TRAINSPOTTING

O Σάιμον και ο Ρέντον σε μια από τις πιο χαρακτηριστικές σκηνές του T2

Ο Welsh λέει ότι το σίκουελ συζητιόταν ήδη από τις πρώτες μέρες του θριάμβου του 1996. Ο ίδιος άλλωστε έγραψε τη λογοτεχνική συνέχεια, το Πορνό (2002 – εκδ. ΟΞΥ, όπως και όλα τα βιβλία του), στο οποίο βασίζεται χαλαρά και το T2. «Δανείζεται το στοιχείο της εκδίκησης. Λειτουργεί συνοδευτικά, αλλά παρεκκλίνει με έναν τρόπο που νομίζω όσοι το έχουν διαβάσει και τους άρεσε θα τον βρουν αρκετά ικανοποιητικό», μου λέει από το Σικάγο που πια περνάει το μεγαλύτερο μέρος του χρόνου του. «Αναμείχθηκα αρκετά με το πρότζεκτ. Μας πήρε πολύ χρόνο να φτάσουμε σε αυτό το σημείο και δε θα το πετυχαίναμε αν δε ρίχναμε όλοι βάρος στον κοινό σκοπό». Όντως, χρειάστηκε να γίνουν διάφορα για να αδημονεί όλος ο πλανήτης να ακούσει τον επικαιροποιημένο μονόλογο “Choose Life”. Και, κυρίως, χρειάστηκε χρόνος. Αφενός μεν για να πειστούν όλοι οι πρωταγωνιστές να επιστρέψουν και να μη χάσει σε κύρος το εγχείρημα. Κι αφετέρου να έχουν μεγαλώσει, για να επιτευχθεί και η αυθεντικότητά του (στο T2 οι ήρωες ξανασυναντιούνται 20 χρόνια μετά). Α, και βέβαια, να τα ξαναβρούν ο McGregor με τον σκηνοθέτη Danny Boyle που έκοψαν την καλημέρα όταν ο δεύτερος διάλεξε τον Leonardo Di Caprio αντί του πρώτου για την Παραλία το 2000.

https://youtu.be/IGdiACWiMAM

Στα δεκάδες αφιερώματα που τρέχουν τους τελευταίους μήνες με αφορμή το σίκουελ, οι πρωταγωνιστές με περισσότερα κιλά και λιγότερα μαλλιά, περισσότερα χρόνια και λιγότερες αναστολές, αφηγούνται φρενήρεις ιστορίες από τότε που όλοι μαζί πέταξαν προς τη δόξα. Αχαλίνωτα πάρτυ μετά την προβολή στις Κάννες, μοντέλα, κοκαϊνη, Ιμπίθα, τρέλα. Αλήθεια, τα θυμήθηκαν καθόλου όταν νοίκιασαν ένα διαμέρισμα πίσω από το κάστρο του Εδιμβούργου το καλοκαίρι του 2014 για να βάλουν μπροστά το πρότζεκτ; Κι όταν προστέθηκαν και οι ηθοποιοί, τι συζητούσαν στα γυρίσματα; «Όλοι μας είμαστε ρεαλιστές όσον αφορά τις μέρες της νιότης μας. Βέβαια, περιέχουν ένα μεγάλο παράδοξο: ήταν τα καλύτερά μας χρόνια που σε καμία περίπτωση δε θα θέλαμε να επαναλάβουμε, τουλάχιστον με την ίδια ένταση κι αφοσίωση, τώρα που βρισκόμαστε στη μέση ηλικία. Πάντα απολάμβανα την ηλικία μου και τις διαφορές που επέβαλλε στον εαυτό μου. Με την υπόλοιπη ομάδα, περιέργως, δεν υπήρχε πολλή αναπόληση του παρελθόντος. Πιστεύω αυτό έχει να κάνει με το γεγονός ότι όλοι οι καλλιτέχνες είναι ίδιοι, θέλουν να ζουν το εδώ και το τώρα».

PARIS, FRANCE - APRIL 30: Irvine Welsh, Irish writer poses during portrait session held on April 30, 2014 in Paris, France. (Photo by Ulf Andersen/Getty Images)

Irvine Welsh, 2014, Getty Images

Σχεδόν σε όλες τις συνεντεύξεις που έχει δώσει με την αφορμή του T2, o Welsh επαναλαμβάνει έναν παραλληλισμό. Θεωρεί το Trainspotting, το βρετανικό κινηματογραφικό ανάλογο της τριλογίας του Νονού. Του ζητάω να το εξηγήσει…«Πιστεύω ότι με το Τ2 δημιουργήσαμε ένα μεγάλο, συναισθηματικό, πολιτιστικό, κινηματογραφικό γεγονός. Αρκετά τολμηρό, σαφώς θρασύ και φιλόδοξο όσον αφορά το πεδίο δράσης του. Τέτοιες ταινίες εγώ τις συγκρίνω με την τριλογία του Νονού. Συμβαίνουν όταν ένα φιλμ ενεργοποιεί ξανά κι επανακαθορίζει το προηγούμενό του». Και βέβαια υπάρχει και το λογοτεχνικό πρίκουελ, το Skagboys που έβγαλε τρίτο στη σειρά ο Welsh επανασυναρμολογώντας τις σημειώσεις του από το παρελθόν και προσθέτοντας νέο υλικό σχετικά με το πώς η παρέα πέφτει στην ηρωίνη τη δεκαετία του ’80. Πρόκειται για ένα πολύ σκληρό, πολύ σκοτεινό, εντελώς πολιτικό μυθιστόρημα που –κατά τη γνώμη μου- θα είχε ακόμα μεγαλύτερο κινηματογραφικό ενδιαφέρον. «Μιλάμε πολύ γι’ αυτό. Από την άλλη, είμαστε όλοι πολύ απασχολημένοι και δεν είναι κι άσχημο να αφήσουμε αυτό το σύμπαν ήσυχο για λίγο», ο Welsh μεταθέτει τα σχέδια για τρίτη ταινία (που, μεταξύ μας, όλοι ξέρουμε ότι θα γίνει) για κάπου αόριστα στο μέλλον.

Δε νομίζω ότι μπορεί να κατηγορήσει κανείς τους συντελεστές του Trainspotting για ξεπούλημα, για εξαργύρωση του μύθου. Φυσικά, τα κασέ τους είναι μεγαλύτερα, η παραγωγή το ίδιο, αλλά αν είχαν τέτοια κίνητρα δε θα περίμεναν 20 χρόνια να τα ικανοποιήσουν. Βλέποντας το τρέιλερ και παρακολουθώντας την μάρκετινγκ καμπάνια της νέας ταινίας, όλοι καταλαβαίνουμε ότι στοχεύει στο ένζυμο της νοσταλγίας. Φυσικά, δε φτάνουν μόνο οι παλιοί fans. To πρότζεκτ χρειάζεται και τα εισιτήρια των millenials, ακόμα κι εκείνων που δεν έχουν ιδέα για το σύμπαν του Trainspotting. «Προφανώς δύο ήταν οι μεγάλοι φόβοι που είχαμε πριν γράψουμε την πρώτη λέξη του σεναρίου ή πριν γυρίσουμε το πρώτο καρέ. Να μη γίνει η ταινία ένα νοσταλγικό μαυσωλείο για τους 40ρηδες, αλλά και να μην είναι τελείως άσχετη με τον κόσμο των 20ρηδων. Κατά κάποιον τρόπο, αυτοί οι φόβοι είναι που συνιστούν και το μηχανισμό μέσα από τον οποίο, νομίζω, βγήκε επιτυχημένη. Γιατί καθετί που κάναμε πέρναγε μέσα από αυτό το φιλτρο. Ξέραμε που δε θέλουμε να καταλήξει. Δε θα τολμούσα να δώσω tips σε κανέναν για το πώς να δει το φιλμ. Πάρτε ένα ωραίο παγωτό ή μια μπίρα από το φουαγιέ, ξαπλώστε πίσω στο κάθισμα, χαλαρώστε κι απολαύστε το», είναι η απάντηση του Welsh. Βέβαια, αυτό το all inclusive, μοιάζει και η λεπτή γραμμή που θα κρίνει και το αν η ταινία θα είναι καλή. Γιατί όλοι, μάλλον αποκλείεται να μείνουν ευχαριστημένοι…

TBI_Irvine-Welsh3web

Danny Boyle, Irvine Welsh και Robert Carlyle στα γυρίσματα του T2

Η ώρα για την ερώτηση του 1 εκατομμυρίου δολλαρίων. Για την ερώτηση που όλοι θα ήθελαν να κάνουν στον Welsh, όσο κλισέ κι αν είναι, όσες φορές κι αν την έχει απαντήσει αυτά τα 21 χρόνια. Πια δεν υπάρχει ο ενθουσιασμός της Cool Britannia και του Μπλερ, στη θέση τους έχει έρθει ο γκρίζος απομονωτισμός του BRexit. Η χημική γενιά φυσικά δεν εκπλήρωσε την ουτοπία της, μεγάλωσε και μοιραία απορροφήθηκε από το mainstream – εδώ το συμβούλιο του Λονδίνου έφτασε να κλείσει το Fabric. Πια, η εργατική τάξη δεν ξεσπάει στις ποδοσφαιρικές κερκίδες, αποκλεισμένη κι από κει είναι έτοιμη να προσηλυτιστεί από τον κάθε Νάιτζελ Φάρατζ και να τα βάλει με τους μετανάστες.

Πού βρίσκεται, λοιπόν, σήμερα η κληρονομιά του Trainspotting;

«Το Trainspotting επιβίωσε γιατί μιλά για μια κοινωνία σε μετάβαση προς έναν κόσμο χωρίς εγγυημένη πληρωμένη απασχόληση. Αυτή η μετάβαση επηρέασε τις βιομηχανικές εργατικές τάξεις από τις οποίες προέρχονται οι ήρωες, αλλά θα ήταν μια υποσημείωση της ιστορίας εάν τελικά δεν επηρέαζε και τα επαγγέλματα της μεσαίας τάξης όπως η δημοσιογραφία και σύντομα τους κλάδους της εκπαίδευσης, της ιατρικής και της νομικής, στους οποίους θα χαθούν θέσεις εργασίας λόγω Τεχνητής Νοημοσύνης και Μεγάλων Δεδομένων. Και η μετάβαση αυτή είναι σε εξέλιξη. Στη Μεγάλη Βρετανία και στις ΗΠΑ υπήρχε η παραδοσιακή εργατική τάξη που αποδεκατίστηκε βιομηχανικά και πολιτισμικά. Τα μέλη της τώρα γίνονται εύκολη λεία για ελιτιστές δημαγωγούς μπροστά μάλιστα στα μάτια της μεσαίας τάξης που εξακολουθεί το φιλελεύθερο πατρονάρισμα. Δεν πρόκειται να τελειώσει καλά όλο αυτό. Το αληθινό πρόβλημα είναι η αποβιομηχανοποίηση και η απροθυμία του 1% να μοιραστεί τον πλούτο του πλανήτη. Απέναντι σε όλα αυτά, το Trainspotting δεν είναι παρά μερικά βιβλία και δυο ταινίες, όχι και τόσο σπουδαία υπόθεση».

Είναι κάπως απολαυστικό να ακούς τον Welsh να κάνει μια τόσο παθιασμένη ανάλυση, γειώνοντας και όχι υπερεκτιμώντας το έργο του. Όντας πολύ ενεργός πολιτικά στα social media (κυρίως στο twitter) δέχεται συχνά κριτική ότι μιλάει από την ασφαλή θέση ενός μπουρζουά που ζει στο εξωτερικό όταν π.χ. υποστήριξε με θέρμη το ΝΑΙ στην Ανεξαρτησία στο σκωτσέζικο δημοψήφισμα. «Δεν μπορώ να παραγνωρίσω το γεγονός ότι είμαι ένας μεσήλικας που ζει στο εξωτερικό μια σχετικά χαϊδεμένη” ζωή. Αν το αρνηθώ, αν το παίξω too cool for school, μάλλον θα φανώ κάπως θλιβερός. Με δεδομένο αυτό, νομίζω ότι τα θεματικά σου ενδιαφέροντα ως συγγραφέας σχηματίζονται όταν είσαι νέος»

Του επισημαίνω ότι το Trainspotting άλλαξε λίγο τη βρετανική ταυτότητα, το πρόσωπο της Σκωτίας προς τον κόσμο. Τόσοι άνθρωποι θελήσαμε π.χ. να επισκεφτούμε το Εδιμβούργο, απλά και μόνο για να περπατήσουμε στα σοκάκια του Λιθ που αλήτευαν οι ήρωές του. «Νομίζω, έδειξε ένα cool, κοφτερό πρόσωπο της Σκωτίας προς τα έξω. Ο πολύς κόσμος, φυσικά, δε συντονίστηκε αμέσως. Ήθελαν λίγο χρόνο για να ξεφύγουν από το στερεοτυπικό κάδρο που περιέχει ουίσκι, γκολφ, ταρτάν (σ.σ. το παραδοσιακό σκωτσέζικο ύφασμα) και κουλουράκια βουτύρου για το τσάι. Νομίζω ότι το T2 παρουσιάζει μια Σκωτία με μεγαλύτερη ποικιλία, πολύ πιο δυναμική».

t2-trainspotting-trailer

Ένα από τα σπουδαιότερα σετ χαρακτήρων της σύγχρονης λογοτεχνίας (και του σινεμά)

Φτάνουμε στο τέλος. Το “Choose Life” του 2017, αν και τόσο άστοχα τοποθετημένο μέσα στην ταινία, περιέχει μια φανταστική ατάκα-to the point κριτική στον σοσιαλμιντιακό αυτισμό της εποχής. “Choose Facebook, Twitter, Instagram and hope that someone, somewhere cares” – τι θα συνέβαινε αλήθεια στον μύθο του Trainspotting αν υπήρχαν social media στα 90s;

«Μάλλον δε θα ήμουν καθόλου συγκεντρωμένος για να γράψω»…

Το Trainspotting: T2 βγαίνει στις αίθουσες στις 2/3 από την Feelgood Entertainment

 

 

ΚΑΘΕ ΜΕΡΑ ΣΤΟ INBOX ΣΟΥ
Διαβάζοντας την POPAGANDA αποδέχεστε την χρήση cookies.